II FZ 331/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA (del.) Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2014 r., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1471/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [...] w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 30 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na 10 rat zaległości wynikającej z orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za maj 2002 r. wraz z odsetkami oraz ustalenia opłaty prolongacyjnej postanawia oddalić zażalenie. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1471/13 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [...]. 2. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie podniósł, że pismem z dnia 4 listopada 2013 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia z dnia 30 września 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na 10 rat zaległości wynikającej z orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za maj 2002 r. wraz z odsetkami oraz ustalenia opłaty prolongacyjnej. Jednocześnie, w ww. piśmie, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, nie podając jego uzasadnienia. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmawiając wstrzymania zaskarżonej decyzji podniósł, że zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwana: "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. 4. WSA zaakcentował, że z powyższego przepisu wyłaniają się dwie podstawowe zasady. Pierwsza, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, a więc sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku. Druga, warunkująca wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wykazaniem przez stronę we wniosku, okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Natomiast brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. 5. Wskazując, że strona skarżąca nie zawarła żadnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji WSA w Szczecinie przyjął, że nie zostały wykazane przesłanki określone w art. 61 § 1 p.p.s.a. W tych okolicznościach Sąd I instancji odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. 6. W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik strony skarżącej, będący adwokatem wniósł o: - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego I instancji ewentualnie o; - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. 6.1. Uzasadniając zażalenie, pełnomocnik stwierdził, że z akt sprawy wyraźnie wynikają dane dotyczące sytuacji skarżącego, a przesłanki rozłożenia na raty zaległości podatkowej, są zbieżne z przesłankami wstrzymania wykonania decyzji. Tym samym uznał, że skoro zasadnym było przyznanie pomocy poprzez rozłożenie na raty zaległości podatkowej, to zasadnym było również uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. 7. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje. 7.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 7.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 7.3. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. 7.4. W kontekście powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że formułując w skardze do WSA w Szczecinie wniosek o wstrzymanie decyzji organu I instancji, pełnomocnik nie wskazał nawet, która z przesłanek uzasadnia wstrzymanie zaskarżonego aktu, nie zawarł też żadnego uzasadnienia w tej kwestii. 7.5. Podniesiona w zażaleniu argumentacja, poza tym, że jest zupełnie chybiona, to nie odnosi się do przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Także zawarty w zażaleniu wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji (podkreślenie Sądu) w sytuacji, gdy co do zasady decyzje organu I instancji nie podlegają wykonaniu (art. 239 a Op.), uznać przyjdzie za pozbawiony zasadności. 7.6. Wypada ponadto zaakcentować, że NSA w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania Sądu I instancji w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. 7.7. Biorąc pod uwagę fakt, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji nie został – na etapie postępowania przez WSA w Szczecinie – poparty jakąkolwiek argumentacją zasadnie Sąd ten przyjął, że strona skarżąca nie wykazała w jaki sposób wykonanie decyzji może przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a to uzasadniło odmówienie wstrzymania wskazanej we wniosku decyzji. 7.8. Naczelny Sąd Administracyjny, nie dostrzegł by Sąd I instancji naruszył prawo, przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia z tego też względu oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.