I OZ 973/13

Dnia 22 października 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 870/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 870/12, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") odmówił W. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie ma nikogo na utrzymaniu i posiada stały dochód z tytułu emerytury. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 88 m2 zniszczony w wyniku awarii sieci wodociągowej, mieszkanie o powierzchni 39 m2 (odrębna własność) oraz nieruchomość rolna o pow. 2,51 ha. Ponadto, porównanie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, na który składa się emerytura w kwocie 3132 zł brutto miesięcznie oraz ponoszonych wydatków w postaci: czynsz - 6720 zł rocznie, energia elektryczna -2400 zł rocznie, woda - 800 zł rocznie, telefon 2500 zł rocznie, abonament RTV - 480 zł rocznie, nie pozwala na uwzględnienie wniosku albowiem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący nie przedstawił żadnych faktur i rachunków dotyczących jego rzeczywistych, miesięcznych kosztów utrzymania, nadesłał jedynie harmonogram spłat pożyczek, które jako zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do jakich należą koszty sądowe. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. H. podnosząc, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawiła go możliwości obrony swoich praw przed Sądem, w szczególności w postępowaniu kasacyjnym. Zdaniem skarżącego Sąd bezpodstawnie odmówił mu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji muszą być interpretowane w sposób ścisły. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z opłat sądowych, w tym wpisu, stanowi odstępstwo od wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący osiąga miesięczny dochód w wysokości 3132 zł brutto. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez skarżącego koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami mieszkaniowymi, opłatami za energię elektryczną i innymi, brak jest podstaw do uznania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia skarżącej prawa do sądu. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom niebędącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a w konsekwencji tego Sąd I instancji odmówił przyznania mu prawa pomocy, to nie można mówić o pozbawieniu skarżącego możliwości obrony swoich praw przed sądem. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.