II SA/Wa 342/13

WyrokWSA w Warszawie2013-06-07

Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Sławomir Antoniuk, Andrzej Kołodziej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który otrzymał odprawę, a następnie został przywrócony do służby wskutek uchylenia decyzji o zwolnieniu, a potem ponownie zwolniony, przysługuje prawo do odprawy uzupełniającej, czy też jedynie do dopłaty do maksymalnej wysokości 600%?
Ratio decidendi
Żołnierz, który otrzymał odprawę w związku ze zwolnieniem ze służby, a następnie został do niej przywrócony wskutek uchylenia decyzji o zwolnieniu, po czym ponownie zwolniony, nabywa prawo do odprawy uzupełniającej. Odprawa uzupełniająca stanowi różnicę między odprawą ustaloną w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, a uprzednio wypłaconą z tego samego tytułu. Odprawa uzupełniająca może zostać wypłacona także w sytuacji, gdy po pierwszym nieskutecznym zwolnieniu żołnierz otrzymał odprawę w wysokości 600% ówczesnego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żołnierza zawodowego M. S., który został zwolniony ze służby w 2003 r., a następnie przywrócony do służby po uchyleniu decyzji o zwolnieniu przez WSA. W 2012 r. został ponownie zwolniony ze służby. Organ pierwszej instancji przyznał mu należności pieniężne, w tym odprawę w wysokości 200% uposażenia. Organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej odprawy i umorzył postępowanie pierwszej instancji, uznając, że żołnierzowi nie należy się kolejna odprawa, gdyż otrzymał już odprawę w pełnej wysokości w 2003 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, domagając się ustalenia odprawy jako różnicy między należną a wypłaconą kwotą.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Kołodziej (sprawozdawca), Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Szef Inspektoratu Wojskowej Służby Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., na podstawie art. 104 K.p.a., art. 94 ust. 1 pkt 2 i art. 95 pkt 2, 3 i 5 w związku z art. 83 ust. 2 i 5, art. 87, art. 97 oraz art. 104 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), przyznał M. S. w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2012 r. następujące należności pieniężne: 1. odprawę w wysokości 200% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie [...] zł, 2. ekwiwalent pieniężny za 42 dni urlopu wypoczynkowego w kwocie [...] zł, 3. dodatkowe uposażenie roczne za 2012 r. w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi przysługiwało uposażenie miesięczne w pełnej wysokości, tj. 8/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie [...] zł, 4. gratyfikację urlopową niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby. W uzasadnieniu podał, że M. S. pełnił czynną służbę wojskową od [...] sierpnia 1971 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON decyzją nr [...] z [...] marca 2002 r., wypowiedział żołnierzowi pełniącemu służbę na stanowisku adiunkta w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym [...] w [...] , stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] grudnia 2002 r., utrzymał w mocy wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, zaś decyzją nr [...] (pkt [...] ) z [...] grudnia 2002 r., wydaną dla celów ewidencyjnych, stwierdził fakt zwolnienia oficera z dniem [...] lutego 2003 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy. W związku ze zwolnieniem M. S. wypłacono należności finansowe, w tym odprawę w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ wskazał następnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 4197/02) uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] grudnia 2002 r. oraz decyzję Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z [...] marca 2002 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W związku z powyższym wyrokiem Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] maja 2004 r. wygasił pkt [...] decyzji nr [...] z [...] grudnia 2002 r., natomiast M. S. po jej otrzymaniu w dniu 22 czerwca 2004 r., następnego dnia stawił się w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym [...] w celu dalszego pełnienia służby wojskowej. Zatem, w ocenie organu, z dniem [...] czerwca 2004 r. z oficerem ponownie został nawiązany stosunek zawodowej służby wojskowej, zaś w okresie od [...] marca 2003 r. do [...] czerwca 2004 r. nie pełnił on zawodowej służby wojskowej. Stąd też dopiero z dniem [...] czerwca 2004 r. nabył prawo do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Powołując się na orzecznictwo organ stwierdził, że w przypadku ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej okres pełnienia przez żołnierza służby mający wpływ na wysokość odprawy i prawa do urlopu, jest liczony od dnia reaktywowania żołnierza do służby. Zatem w zakresie ustalenia uprawnień do należności pieniężnych przysługujących w związku ze zwolnieniem w dniu [...] sierpnia 2012 r., M. S. należy uwzględnić okres pełnienia przez niego służby liczony od [...] czerwca 2004 r. Dlatego też na podstawie art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługuje mu odprawa w wysokości 200% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby wojskowej – po 5 latach czynnej, nieprzerwanej służby wojskowej. W odwołaniu od powyższej decyzji w części dotyczącej odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, M. S. wniósł o uchylenie jej punktu 1 i ustalenie w tym zakresie odprawy z tytułu zwolnienia ze służby jako różnicy pomiędzy odprawą należną w dniu [...] sierpnia 2012 r., a kwotą odprawy wypłaconej w dniu [...] lutego 2003 r., bądź przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przywołał orzecznictwo potwierdzające słuszność jego wniosku. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 139 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 1 decyzji oraz umorzył w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy pragmatycznej, w której określone zostały zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych, z tym związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W myśl art. 94 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje (...) odprawa w wysokości: 1. po roku służby – 100%, 2. po pięciu latach służby – 200%, 3. po dziesięciu latach służby – 300% – kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Wysokość odprawy, o której mowa w ust. 1 pkt 3, ulega zwiększeniu o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy rok zawodowej służby wojskowej pełnionej ponad dziesięć lat, nie więcej jednak niż do wysokości 600%. Organ ponowił argumentację Szefa Inspektoratu Wojskowej Służby Zdrowia dotyczącą zwolnienia M. S. ze służby w dniu [...] lutego 2003 r., stwierdzając, iż wyrok uchylający decyzję o zwolnieniu działa ex nunc i rodzi skutki na przyszłość, tzn. uchyla skutki decyzji od momentu uprawomocnienia się wyroku. W przedmiotowej sprawie z chwilą uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2004 r., nastąpiło przywrócenie żołnierza zawodowego do służby, przy czym okres pozostawania poza nią nie stanowił pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. nie było ciągłości stosunku służbowego. Organ wskazał, że skuteczne prawnie zwolnienie M. S. ze służby z dniem [...] lutego 2003 r. umożliwiło dokonanie na jego rzecz wypłaty należnych świadczeń pieniężnych, w tym odprawy w maksymalnej wysokości 600%. Ponadto okres pełnienia przez żołnierza zawodowej służby wojskowej mający wpływ na wysokość świadczeń przysługujących w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 9 sierpnia 2012 r., powinien być liczony od dnia ponownego nawiązania z nim stosunku zawodowej służby wojskowej, czyli od [...] czerwca 2004 r. Zdaniem Szefa Sztabu Generalnego WP, z faktu dwukrotnego zwalniania zainteresowanego nie można wywodzić, iż przysługuje mu prawo do dwukrotnego otrzymania żądanej odprawy, gdyż świadczenie to ma charakter jednorazowy. Żołnierz, który nabył prawo do tego świadczenia w pełnej wysokości, nie może nabyć go ponownie. Uznanie, iż każdorazowe zwolnienie ze służby skutkowałoby wypłacaniem należności w pełnej kwocie, mogłoby stanowić pole do nadużyć i stawiałoby w nierównej sytuacji żołnierzy, z których niektórzy nawet kilkakrotnie mogliby zostać zwolnieni ze służby mocą decyzji, które następnie mogłyby zostać uchylone. Powołując się na poglądy judykatury organ stwierdził, że w sytuacji, kiedy żołnierzowi wypłacono już należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, to, mimo iż decyzja o zwolnieniu została uchylona, nie ma on prawa do otrzymania kolejnej odprawy. Posiada on co najwyżej prawo do odpowiedniego jej uzupełnienia. W przypadku, gdy odprawa, o której mowa w art. 94, nie była wypłacona w wysokości 600%, przysługuje tzw. dopłata odprawy, ale do wysokości maksymalnej, tj. 600%. Jednakże w niniejszej sprawie nie było to możliwe z uwagi na przyznanie i wypłacenie M. S. odprawy w pełnej wysokości z tytułu zwolnienia ze służby z dniem [...] lutego 2003 r. Zatem przyznana zaskarżoną decyzją odprawa w ogóle się stronie nie należy, co oznacza, że ww. decyzja rażąco narusza prawo w części dotyczącej punktu 1. Na rzecz strony ustalono bowiem de facto odprawę w wysokości 800% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Opisany stan faktyczny, w ocenie organu, pozwala na zastosowanie przepisu art. 139 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustaw pragmatycznej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zarzucił jej: 1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 138 § 2 pkt 1 w zw. z art. 105 K.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji umarzającej, w zakresie punktu 1 decyzji organu I instancji, postępowanie pierwszej instancji, kiedy umorzenie postępowania organu pierwszej instancji może nastąpić tylko, jeśli w sprawie wystąpią przesłanki z art. 105 K.p.a., a postępowanie stanie się bezprzedmiotowe, natomiast niniejsze postępowanie nie zawiera cech bezprzedmiotowości, przez co organ rażąco naruszył prawo, b) art. 139 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji naruszenie zasady reformationis in peius, podczas gdy decyzja organu I instancji nie była decyzją rażąco naruszającą prawo, c) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a to brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę w odwołaniu, tj. w szczególności decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. oraz brak wskazania przez organ przyczyn, z powodu których dowodom tym organ odmówił wiarygodności, tym bardziej że jest to decyzja wydana przez organ będący uczestnikiem tego postępowania, d) art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie rozstrzygnięcie odmienne od wskazanej w odwołaniu decyzji nr [...] . z dnia [...] marca 2010 r., pomimo tożsamego stanu faktycznego i prawnego, e) art. 8, art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne uzasadnienie decyzji z uwagi na jej zbytnią ogólnikowość, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niedostateczne wyjaśnienie, dlaczego organ stoi na stanowisku, że stronie nie należy się uzupełnienie odprawy, albowiem organ ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że uzupełnienie odprawy polega na jej dopłacie do maksymalnie 600%, nie wyjaśniając podstaw prawnych tego twierdzenia, 2) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 94 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu przez organ II instancji, że w przypadku skarżącego okres pełnienia przez żołnierza zawodowej służby wojskowej mający wpływ na wysokość świadczeń przysługujących w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, powinien być liczony od ponownego nawiązania ze skarżącym stosunku zawodowej służby wojskowej, czyli od dnia [...] czerwca 2004 r., kiedy to prawidłowa wykładania art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uwzględniająca regulację art. 94 ust. 3 tej ustawy, pozwala stwierdzić, że do stażu zawodowej służby wojskowej należy wliczać wszystkie okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej z wyjątkiem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, a skarżący czynną służbę wojskową pełnił od 1971 r., w związku z czym nabył prawo do odprawy w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. [...] sierpnia 2012 r. Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości w związku z podjęciem jej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 138 § 2 pkt 1 i art. 139 K.p.a., ewentualnie o jej uchylenie w całości jako wydanej z istotnym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł w szczególności, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, przysługuje odprawa w zastrzeżonej tam wysokości wg kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W myśl utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu, skarżący ponownie pełnił zawodowej służbę wojskową (nie było nowego aktu powołania do służby), a skuteczne prawnie zwolnienie go ze służby miało miejsce tylko raz, tj. [...] sierpnia 2012 r. z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego. Zatem ostatnim dniem pełnienia przez skarżącego służby był ww. dzień. Skarżący wskazał, że w 2003 r. posiadał stopień wojskowy podpułkownika oraz otrzymywał uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym w wysokości [...] zł, natomiast w 2012 r. posiadał stopień wojskowy pułkownika i otrzymywał uposażenie wraz z dodatkami w wysokości [...] zł. Podkreślił też, że nie żądał ponownej wypłaty odprawy w pełnej wysokości, gdyż miał świadomość, że jest to świadczenie jednorazowe. Niemniej jednak nie można utożsamiać pojęcia wypłaty odprawy z uzupełnieniem kwoty wypłaconej wcześniej odprawy. Podniósł dodatkowo, że twierdzenie organu dotyczące dopłaty odprawy jedynie do maksymalnej wysokości 600%, stoi w sprzeczności z wykładnią celowościową przepisu art. 94 ustawy pragmatycznej. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na poglądy doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego WP wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację faktyczną oraz prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a.". Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie umarza postępowanie pierwszej instancji. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia sprawy co do istoty i dopuszcza ograniczenie się organu odwoławczego do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Jednakże wybór takiego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego uwarunkowany jest zaistnieniem przesłanki umorzenia postępowania w postaci jego bezprzedmiotowości. Wystąpi ona wówczas, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem pierwszej instancji. Będzie tu chodziło więc o sytuacje, kiedy np. decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, jeżeli skierowano ją do osoby, która nie jest stroną w sprawie, gdy wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się zatem, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1989, s. 590), przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 9.01.1985 r., II SA 1105/84, RNGA 1986, nr 2, s. 37). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż brak było podstaw do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Nie wystąpiła bowiem przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w sprawie dotyczącej odprawy, o której mowa w przepisie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej "ustawa pragmatyczna", związanej ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2012 r. Należy ponadto podnieść, że organ w zaskarżonej decyzji w ogóle nie wyjaśnił, z czego wywodzi bezprzedmiotowość postępowania pierwszej instancji, skutkującą zastosowaniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Już wyżej wskazana wada zaskarżonej decyzji, mająca istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadnia wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, iż organ dopuścił się również naruszenia przepisu art. 139 K.p.a., ustanawiającego zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego – zakaz reformationis in peius. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza przepis art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy pragmatycznej poprzez ustalenie na rzecz skarżącego de facto odprawy w wysokości 800% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, a tym samym uprawnione jest odstąpienie od zakazu reformationis in peius. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 139 K.p.a. jest szersze niż wskazane w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i obejmuje kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione wyczerpująco w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 156 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy może odstąpić do przedmiotowego zakazu zarówno wtedy, gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję, ustalając stan faktyczny w oparciu o fałszywe dowody (art. 145 § 1 pkt 1), jak i gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2) (B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2005, s. 612 i 613). Jednakże w niniejszej sprawie organ powołał się na rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony i dominujący jest pogląd, iż z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w ww. przepisie, mamy do czynienia wówczas, gdy został naruszony przepis niepozostawiający wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. W stanie faktycznym niniejszej sprawy trudno uznać, by ustalenie skarżącemu odprawy w wysokości 200% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, pozostawało w jawnej i wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy pragmatycznej. W szczególności, kiedy dotyczy to sytuacji, gdy dochodzi do zwolnienia ze służby po dokonanym wcześniej zwolnieniu, połączonym z wypłatą przysługujących z tego tytułu należności, wyeliminowaniu decyzji zwalniającej z obrotu prawnego oraz przywróceniu żołnierza do służby. W takim przypadku kwestia ustalenia prawa do świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby oraz ich wysokości, wymaga dokonania innych rodzajów wykładni przepisu art. 94 ust. 1, 2 i 3 ustawy pragmatycznej, gdyż wykładnia językowa nie jest wystarczająca. Nie można zatem stwierdzić, że wskazany przepis nie budzi w takiej sytuacji wątpliwości interpretacyjnych i kategorycznie przesądzić można o jego rażącym naruszeniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 94 ust. 1 w zw. z art. 3, należy wskazać, że art. 94 ust. 1 przewiduje, iż żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości określonej w ust. 2. Z przepisu tego wynika, że odprawa ma charakter świadczenia jednorazowego wypłacanego w związku z zakończeniem służby wojskowej. Zatem żołnierz, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa w pełnej wysokości. Pogląd ten w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest już utrwalony (por. wyroki NSA z 01.06.2005 r., I OSK 1714/04, z 22.09.2009 r., I OSK 66/09, z 11.12.2009 r., I OSK 546/09 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie, że odprawa z tytułu zwolnienia ze służby ma charakter świadczenia jednorazowego nie oznacza, że wyłączone jest prawo żołnierza do odprawy uzupełniającej. Żołnierz, który otrzymał odprawę w związku ze zwolnieniem ze służby, a następnie został do niej przywrócony wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu, po czym ponownie zwolniony z zawodowej służby wojskowej, nabywa prawo do odprawy uzupełniającej, która stanowi różnicę między odprawą ustaloną w oparciu o wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, a uprzednio wypłaconą z tego samego tytułu. Odprawa uzupełniająca może zostać wypłacona, wbrew twierdzeniu organu, także w sytuacji, kiedy po pierwszym nieskutecznym zwolnieniu żołnierz otrzymał odprawę w wysokości 600% ówczesnego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. Brak jest bowiem jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do kwestionowania takiego stanowiska. Ponadto zachodzi tu potrzeba zaliczenia odprawy dotychczasowej na poczet odprawy ustalonej po ponownym zwolnieniu ze służby. Wyjaśnić trzeba również, że, pomimo iż ustawa pragmatyczna nie posługuje się pojęciem przywrócenia do służby, jego użycie w niniejszej sprawie jest uprawnione. Ze skarżącym bowiem, jak wynika z jego akt personalnych, nie został nawiązany nowy stosunek zawodowej służby wojskowej w rozumieniu przepisu art. 9 ustawy pragmatycznej. Nie są natomiast w rozpoznawanej sprawie trafne pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż wadliwość zaskarżonej decyzji wynika wyłącznie z naruszeniem przepisów, które były przedmiotem rozważań Sądu. Rozpatrując sprawę ponownie organ będzie zobowiązany do rozpoznania sprawy co do istoty z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło