II GSK 1157/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1158/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1158/13 odrzucił skargę R. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 1 marca 2013 r. (wniesionym do organu w dniu 8 marca 2013 r.) R. O. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W skardze zawarł sformułowanie: "Jednocześnie proszę Wysoki Sąd o przyznanie mi obrońcy z urzędu. Jestem osobą biedną i bezdomną, co już składałem w pismach ITD i proszę o umożliwienie mi złożenia wyjaśnień w tej sprawie przed Wysokim Sądem". Sąd nie rozpoznał zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też nie wezwał strony do sprecyzowania jej żądania. W związku tym, że wpis sądowy od wniesionej skargi nie został uiszczony, Sąd przesłał skarżącemu zarządzenie z dnia 12 kwietnia 2013 r. wzywające go do uiszczenia wpisu w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie nie zostało podjęte w terminie i po uprzednim dwukrotnym awizowaniu urząd pocztowy zwrócił je w dniu 10 maja 2013 r. do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. odrzucił skargę. Sąd wskazał, że doręczenie w trybie art. 73 p.p.s.a. zarządzenia z dnia 12 kwietnia 2013 r., na podstawie którego wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nastąpiło z zachowaniem kryteriów, od których spełnienia uzależniona jest jego prawidłowość (spełniono wymóg dwukrotnego awizowana, zaś zawiadomienie o przesyłce dla adresata zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata). Sąd podkreślił, że przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd i zaznaczył, że skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi na wezwanie Sądu. W związku z powyższym, w ocenie Sądu I instancji, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismem z dnia 1 lipca 2013 r. (doręczonym dnia 5 lipca 2013 r.) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 4 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zwolnił R. O. od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata z urzędu. Następnie pismem z dnia 20 listopada 2013 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł w jego imieniu skargę kasacyjną na postanowienie odrzucające skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zaskarżając je w całości, wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie poprzez odrzucenie skargi od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego opłaty od skargi przed rozpoznaniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zgłoszonego już w skardze z dnia 8 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, zatem należało uznać jej wniesienie za skuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Powyższa zasada oznacza związanie tego sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które decydują o tym w jakim zakresie orzeczenie Sądu I instancji będzie podlegało kontroli. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jako podstawę zaskarżenia wskazano wyłącznie przepisy prawa procesowego. Skargę kasacyjną oparto na przekonaniu, że kwestionowane orzeczenie jest wadliwe z uwagi na odrzucenie skargi przed rozpoznaniem, sformułowanego w skardze, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazany zarzut należy uznać za zasadny. Problem w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza w istocie do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zastosował przewidzianych w ustawie p.p.s.a. środków w celu rozpatrzenia kwestii przyznania skarżącemu prawa pomocy i poprzez odrzucenie skargi, wydał nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się do wskazanych powyżej okoliczności, w pierwszej kolejności należy rozważyć jaki charakter miał skierowany w skardze do Sądu wniosek, w którym skarżący zwrócił się o "przyznanie obrońcy z urzędu" oraz wskazał, że jest "osobą biedną i bezdomną", a także wniosek o "umożliwienie złożenia wyjaśnień w tej sprawie przed Wysokim Sądem". W związku z powyższym oceny wymagało czy wnioski te nie stanowiły dla Sądu wystarczającego sygnału, iż skarżący wskazuje brak środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od zawisłej sprawy. Natomiast Sąd I instancji nie rozpoznał zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też nie wezwał strony do sprecyzowania jej żądania. Sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. jest jak najbardziej zasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało rozważyć co było intencją skarżącego i czy w przedmiotowym piśmie nie zawarł on wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taki zamiar strony można by wysnuć przede wszystkim ze sposobu ujęcia żądania zawartego w skardze. Co prawda skarżący w sposób bezpośredni nie stwierdził, że zwraca się o przyznanie mu prawa pomocy poprzez np. zwolnienie od kosztów sądowych, bądź też o przesłanie mu urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie można zbagatelizować faktu, iż opisane wnioski strony zostały zawarte w skardze, a zatem zostały złożone w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego. Wskazać należy, że w razie niedopełnienia przez stronę wymogu wyraźnego i precyzyjnego wyrażania oświadczeń procesowych i zaistnienia wątpliwości co do znaczenia i zamysłu żądania zawartego w piśmie, sąd administracyjny nie może dokonywać wyboru lub oceny wniosków strony według własnego uznania, lecz zobowiązany jest wezwać stronę do sprecyzowania wniosków objętych pismem, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. II OZ 140/07). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku ze sformułowanym już w skardze do Sądu wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu oraz w związku z zasygnalizowaniem przez stronę trudności w wygospodarowaniu odpowiednich kwot na uiszczenie wpisu sądowego od zawisłej sprawy, nieprawidłowe było wezwanie strony do uiszczenia wpisu Sądowego przed wezwaniem jej do sprecyzowania żądań i rozstrzygnięciem wniosku. W związku z powyższym podkreślić należy, że postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zostać rozstrzygnięte przed odrzuceniem skargi. W tym stanie rzeczy, skoro zasadny okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut przedwczesnego odrzucenia skargi przez Sąd I instancji z powodu nieuiszczenia od niej wpisu sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.