II OZ 173/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnadministracyjnej zażalenia K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 437/13 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 437/13 w sprawie ze skargi K. O. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2013r. nr P.7722.34.2013 14 KK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 437/13, oddalił wniosek K. O. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 19 września 2013 r. w sprawie z jego skargi na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2013r. nr P.7722.34.2013 14 KK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 25 października 2013 r. K. O. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podał, że o zapadłym wyroku dowiedział się telefonicznie w dniu 24 października 2013 r. Podniósł, że jest osobą w trudnej sytuacji materialnej, nie korzysta z porad prawnych i działa bez adwokata, a uchybienie terminu nie jest spowodowane jego zawinieniem lub niedbalstwem, gdyż nie wiedział o zapadłym orzeczeniu, ani nie otrzymał sentencji wyroku. Wyjaśnił, że nie wiedział o odmiennej praktyce w sądzie administracyjnym, gdyż w sądach powszechnych i urzędach obowiązuje zasada pisemności i takiej też oczekiwał w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W związku z tym nie zwracał uwagi na termin zakończenia – ogłoszenia wyroku. Przyznał, że otrzymał zawiadomienie o rozprawie z adnotacją o nieobowiązkowym stawiennictwie w dniu 19 września 2013 r. Nie mógł liczyć na zwrot kosztów podróży i nie był obecny na rozprawie. Nie sądził jednak, że sprawa zakończy się na pierwszej rozprawie. Oczekiwał zatem zawiadomienia o odroczeniu rozprawy lub doręczenia mu pozytywnego dla niego wyroku wraz z uzasadnieniem. Powołując się na pouczenie zawarte w zawiadomieniu o rozprawie wskazał, ze jest w nim mowa o doręczeniu wyroku w przypadku oddalenia skargi. Liczył zatem na jego doręczenie, zwłaszcza że nie był obecny na rozprawie. Powołał się ponadto na rozmowę telefoniczną z Prezesem Sądu w tej sprawie. Sąd Wojewódzki mając na względzie treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.s., wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podał, że nie wiedział o zapadłym wyroku, gdyż był przekonany że wyrok zostanie mu przez Sąd doręczony. Jednakże w ocenie Sądu nie świadczy to o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy i to ze sporym wyprzedzeniem, gdyż doręczenie zawiadomienia nastąpiło w dniu 29 sierpnia 2013 r., a termin rozprawy został wyznaczony na dzień 19 września 2013 r. Zresztą w swoim wniosku o przywrócenie terminu skarżący potwierdził, że takie zawiadomienie otrzymał. W zawiadomieniu tym zawarte były stosowne pouczenia, które nie pozwalają na przyjęcie, ze skarżący nie znał swoich praw, gdyż działał bez adwokata. Rzeczywiście stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe, co nie oznacza że o jej wyniku w każdym przypadku sąd musi powiadomić skarżącego pisemnie. W otrzymanym przez niego zawiadomieniu skarżący otrzymał szczegółowe pouczenia, jakie uprawnienia mu przysługują w przypadku oddalenia skargi. Wprawdzie w zawiadomieniu wskazane jest, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, jednakże w pkt 2 tego pouczenia wyraźnie określa, że sąd doręcza odpis wyroku stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku. Skarżący nie miał zatem podstaw do uznania, ze odpis wyroku zostanie mu doręczony. Ponadto fakt, że skarżący został zwolniony od kosztów sądowych nie zwalnia go z obowiązku dołożenia staranności w przedmiotowej sprawie. Skoro nie mógł być obecny na rozprawie osobiście, to o treści zapadłego wyroku mógł dowiedzieć się telefonicznie. Fakt, że uczynił to dopiero w dniu 24 października 2013 r., a zatem ponad miesiąc od daty wydania wyroku nie świadczy o dochowaniu przez niego staranności. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. K. O. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a co się z tym wiąże przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku Sądu Wojewódzkiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez skarżącego okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazany został brak wiedzy skarżącego w zakresie przepisów prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nieznajomość przepisów prawa nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 865/10, Lex 742121). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącemu wniesienie wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku. W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że skarżący nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.