I GZ 293/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M." Spółki z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 220/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi "M." Spółki z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. po rozpoznaniu wniosku M. Sp. z o.o. w O. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w O. z dnia 23 kwietnia 2013 r. wezwano Spółkę do uiszczenia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wpisu sądowego w kwocie 321 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 31 maja 2013 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Spółka we wniosku wskazała, że odpis zrządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego odebrał w dniu 29 kwietnia 2013 r. w siedzibie Spółki pracownik zatrudniony na stanowisku kierowcy – M. M. Pracownik ten odebrał pismo samowolnie, bez upoważnienia do odbioru pism. Następnie zapomniał przekazać odebrane wezwanie pracownikom biura. Strona podniosła, że o uchybieniu terminu powzięła wiedzę w dniu 29 maja 2013 r. i tego samego dnia Prezes Zarządu Spółki zapoznał się z aktami sprawy. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Spółka spełniła przesłankę dopełnienia czynności , dla której określony był termin, gdyż wnosząc o przywrócenie terminu strona uiściła wpis sądowy od skargi (art. 87 par. 4). Uznał ponadto, że spełniona została przesłanka o której mowa w art. 87 par. 1 p.p.s.a. wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Sąd I instancji wskazał również, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 par. 2 p.p.s.a.). Sąd I instancji zauważył że w ramach kryterium należytej staranności w prowadzeniu swych spraw mieści się również właściwa organizacja wewnętrzna pracy podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu. Obowiązkiem osoby prawnej jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu jej siedziby było zawsze możliwe. W ocenie Sądu jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, jego odbiór w siedzibie Spółki potwierdziła osoba uprawniona do odbioru przesyłki, dysponująca pieczęcią Spółki. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 31 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 514/96 (niepubl.), domniemywać należy, że pracownik dysponujący pieczęcią jednostki i potwierdzający odbiór korespondencji jest osobą upoważnioną do odbioru pism. Jakkolwiek bowiem doręczyciel doręczając pismo osobie prawnej, winien upewnić się, że osoba je odbierająca została do tego upoważniona, to jednak w sytuacji, kiedy osoba obecna w siedzibie adresata podejmuje się odebrać pismo wykazując, że jest zatrudniona w tymże miejscu przez adresata i potwierdza to dostępem do firmowych pieczęci lub innych urządzeń biurowo – administracyjnych, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji nie może nasuwać zastrzeżeń. W tej sytuacji przyjąć należało, że uchybienie terminu z powołaniem się na nieprzekazanie przesyłki przez pracownika Prezesowi Zarządu Spółki, czy pracownikom biura, nastąpiło na skutek niedochowania należytej staranności w związku z wewnętrznym obiegiem i nadzorem nadsyłanej do firmy dokumentacji. Tego typu zaniedbanie jest kwestią wewnętrzną Spółki i nie może służyć zdjęciu z niej obowiązku należytej dbałości o swój interes w relacjach zewnętrznych z innymi podmiotami oraz organami państwa (w tym sądami). Błędy, bądź zaniechania w tym zakresie obciążają bezpośrednio Spółkę, o ile nie wynikają z przeszkód, które obiektywnie uznane zostałyby za niemożliwe do przezwyciężenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "M." Spółka z o.o. wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, ewentualnie o jego uchylenie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że korespondencję odebrał kierowca zatrudniony w firmie, który nie był do takich czynności uprawniony co potwierdziło załączone do akt oświadczenie kierowcy. Organizacja w odbiorze korespondencji i obiegu dokumentacji jest prawidłowa. Korespondencję poza prezesem mogą odbierać wyłącznie pracownicy biura. Wskazywane okoliczności były spowodowane niezawinionym zbiegiem okoliczności tj. chwilową nieobecnością w biurze osób uprawnionych do odbioru korespondencji i samowolnym zachowaniem kierowcy, który wyjątkowo przebywał w siedzibie firmy. Doręczenia korespondencji sądowej dla osoby prawnej można dokonać organowi uprawnionemu do reprezentowania jej przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zawarta w dyspozycji art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanka braku winy, warunkująca pozytywne rozpoznanie wniosku, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były przez niego nie do przewidzenia i nie do usunięcia. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. A contrario, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności, zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. W niniejszej sprawie strona Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że pismo wzywające ją do uiszczenia wpisu sądowego od skargi przyszło na adres firmy i odebrał je pracownik firmy zatrudniony na stanowisku kierowcy – M. M., który nie był upoważniony do odbioru korespondencji. Pracownik ten zapomniał przekazać korespondencję prezesowi lub któremuś z pracowników biura firmy. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone oświadczeniem M. M. załączonym do akt sprawy. Wskazane we wniosku na uprawdopodobnienie braku winy okoliczności dowodzą, że skarżący upatruje przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (niezawinionej przez niego) w działaniach pracownika firmy. W zażaleniu skarżący również powołał się na okoliczność, że pracownik firmy który odebrał sporną przesyłkę nie posiadał jego upoważnienia i działał bez jego wiedzy, a zatem nie mógł działać w jego imieniu i odebrać korespondencji sądowej. Odnosząc się do powyższych twierdzeń trzeba odwołać się od poglądu wyrażonego prze Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt V CZ 85/01 zgodnie z którym upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań. Dodać można, że gdy osoba znajdująca się w danym zakładzie pracy podejmuje się odebrać pismo wykazując, że jest zatrudniona w tym miejscu przez adresata, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tym miejscu nie może nasuwać uzasadnionych wątpliwości (wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OZ 1055/10 (lex nr 743576). Kierunek wykładni sądowej art. 86 par. 1 p.p.s.a. wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. Tego rodzaju sytuacja nie miała jednak miejsca w tej sprawie. Obowiązkiem skarżącej była taka organizacja pracy w zakładzie, aby podczas jej nieobecności interesy strony nie doznały uszczerbku. Wbrew temu co twierdzi się z w zażaleniu z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nie wynika, aby wezwanie to odebrała osoba, której oświadczenie zostało załączone do zażalenia. Z adnotacji na zwrotnym dowodzie doręczenia wynika, że przesyłkę doręczono osobie upoważnionej do jej odbioru. W miejscu gdzie doręczyciel wpisał imię i nazwisko innego odbiorcy niż adresat nie widnieje podpis "M. M." lecz "M. K.". Taki też podpis wraz z pieczątką firmy "M." Sp. z o.o. widnieje na potwierdzeniu (k. 19 akt sprawy). Nie można więc uznać by podnoszone w zażaleniu okoliczności wskazywały na brak winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, lex nr 50579). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.