II GZ 516/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1546/13 w zakresie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. A. M. K. (dalej skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w okresie od kiedy odebrał zaskarżoną decyzję – [...] marca 2013 r. do dnia upływu terminu do wniesienia skargi, jego firma była w trudnej sytuacji związanej ze zmianami organizacyjnymi (przeprowadzka biura), które trwały od [...] do [...] kwietnia 2013 r. oraz będącej wynikiem konieczności zakończenia do [...] kwietnia 2013 r. prac wynikających z umowy zawartej z Miastem B.. Podkreślił, że w tym czasie – przez dwa tygodnie, jego firma nie miała łączności komputerowej ani faksowej, co uniemożliwiło przekazanie skanów dokumentacji niezbędnych do sporządzenia projektu skargi. Jednocześnie skarżący wskazał, że zatrudniony przez niego radca prawny dnia [...] marca 2013 r. uległ kontuzji, na dowód czego przedłożył dokumentację medyczną. Wyjaśnił również, że wykonanie prac wynikających z ww. umowy było utrudnione z uwagi na niezależne od niego, niewłaściwe działanie urządzeń. Jak podał utrudnienia te były dla niego i jego pracowników na tyle absorbujące, że uchybił terminowi do wniesienia skargi. Wskazał przy tym, że niedotrzymanie terminu prac wiązałoby się z naliczeniem kar umownych, a w konsekwencji mogłoby doprowadzić do nieodebrania robót i niewypłacenia wynagrodzeń. W ocenie skarżącego powyższe powody dowodzą, że bez własnej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1546/13, odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. W pierwszej kolejności WSA uznał, że wniosek skarżącego jest dopuszczalny. Badając tryb i terminowość złożenia wniosku Sąd ustalił, że został on nadany wraz ze skargą na adres organu, czym zachowano prawidłowy tryb jego wniesienia. Odnośnie terminowości Sąd uznał, że przyczyny uchybienia podane przez skarżącego ustały [...] kwietnia 2013 r., zatem wniosek ów złożono z zachowaniem siedmiodniowego terminu, czyniąc to [...] kwietnia 2013 r. WSA przypomniał, że z uwagi na pewność obrotu prawnego przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu I instancji kontuzja radcy prawnego zatrudnionego przez skarżącego oraz reorganizacja firmy i związany z tym brak komunikacji komputerowo-faksowej nie są usprawiedliwieniem w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dla skutecznego złożenia skargi nie jest bowiem wymagane, żeby była ona sporządzona przez profesjonalistę (nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego), a nadto wystarczającym było wniesienie jej nawet w formie jednozdaniowej, z jednoczesnym wskazaniem, że z uwagi na ww. problemy uzasadnienie zostanie nadesłane w późniejszym terminie. W ocenie Sądu także problemy skarżącego związane z terminowym wykonaniem robót budowlano-sanitarnych nie dają podstawy do skutecznego uwolnienia się przez niego od odpowiedzialności za uchybienie terminu do złożenia skargi. Zdaniem Sądu skarżący, mając świadomość odebrania decyzji i biegu terminu do jej zaskarżenia oraz widząc narastające po otrzymaniu decyzji trudności, powinien był – dbając należycie o swoje sprawy – złożyć skargę np. w jednozdaniowej formie, po to żeby zachować termin. Zażalenie na wskazane postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez r. pr. B. L., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie: - art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) – poprzez nieprzywrócenie przez Sąd terminu do wniesienia skargi na decyzję GITD z dnia [...] marca 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 13.400 zł, pomimo iż zaistniały przesłanki do przywrócenia tego terminu, gdyż skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a ponadto uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania administracyjnego; - art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez brak pełnego uzasadnienia przyczyn, dla których wniosek skarżącego o przywrócenie terminu został rozpatrzony odmownie oraz brak ustosunkowania się przez Sąd do wszystkich okoliczności wskazanych przez skarżącego jako powodów uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo iż we wniosku swym skarżący wskazywał wiele okoliczności, które wpłynęły na uchybienie terminowi do wniesienia skargi, tym bardziej, że przekroczenie terminu do jej wniesienia zostało przekroczone zaledwie o 2 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego zawiera uzasadnione zarzuty, więc postanowienie WSA w W. należało uchylić. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W orzecznictwie i w doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia wina w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410). W przedmiotowej sprawie WSA uznał, że zostały spełnione następujące przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi: skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz wraz ze złożeniem wniosku została dokonana uchybiona czynność, w rozpoznawanej sprawie – złożona skarga. Wobec powyższego sporną okolicznością jest jedynie, czy skarżący zawinił uchybieniu terminowi. Należy więc przypomnieć, że jako przyczynę uchybienia terminowi wskazano między innymi kontuzję zatrudnionej u skarżącego radcy prawnej, która uniemożliwiła jej sporządzenie w terminie skargi na decyzję GITD. Na potwierdzenie wskazanej okoliczności skarżący przedstawił wraz ze skargą dokumentację choroby radcy prawnej. Dodatkowo skarżący podniósł, że w okresie od doręczenia decyzji organu II instancji do ostatniego dnia terminu do wniesienia skargi prowadzone przez niego przedsiębiorstwo było w trudnej sytuacji związanej ze zmianami organizacyjnymi (przeprowadzka biura) oraz będącej wynikiem konieczności zakończenia do [...] kwietnia 2013 r. prac wynikających z umowy zawartej z Miastem B.. Wskazał przy tym, że niedotrzymanie terminu prac wiązałoby się z naliczeniem kar umownych, a w konsekwencji mogłoby doprowadzić do nieodebrania robót i niewypłacenia wynagrodzeń. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając całokształt okoliczności sprawy, uznał, że skarżący nie zawinił uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. O braku winy A. M. K. w nieterminowym wniesieniu skargi przesądził składający się na stan faktyczny zbieg zdarzeń uniemożliwiających dotrzymanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W pierwszej kolejności należało wziąć pod uwagę okoliczność, że pracownik (pełnomocnik skarżącego) zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego na etacie radcy prawnego uległ długotrwałej kontuzji, w wyniku której był niezdolny do świadczenia pracy. Niebagatelne znaczenie w uchybieniu terminu miały również zmiany organizacyjne (przeprowadzka biura) oraz konieczność zakończenia do [...] kwietnia 2013 r. prac wynikających z umowy zawartej z Miastem B.. Nałożenie się terminu zakończenia umowy z Miastem B., przeprowadzki biura oraz choroby zatrudnionego w przedsiębiorstwie radcy prawnego z terminem do wniesienia skargi sprawiło, że w okolicznościach niniejszej sprawy NSA uznał, że skarżący dopełnił należytej staranności. Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie to nie poszczególne zdarzenia losowe, ale ich kumulacja przesądziła o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Na marginesie należy wskazać, że argumentacja Sądu I instancji, że "dla skutecznego złożenia skargi nie jest wymaganie, żeby była ona sporządzona przez profesjonalistę, a nadto wystarczającym było wniesienie jej nawet w formie jednozdaniowej" nie znajduje poparcia NSA orzekającego w niniejszym składzie. Należy bowiem uznać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący dołożył wszelkiej staranności, której można oczekiwać od dbającego o swojego interesy uczestnika obrotu prawnego. O dochowaniu należytej staranności świadczy również, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt zatrudnienia przez skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą, profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego – do prowadzenia w jego imieniu spraw "prawnych". Wobec stwierdzenia wadliwości w postanowieniu WSA dotyczących ustalenia okoliczności świadczących o winie skarżącego w uchybieniu terminu, Naczelny Sąd Administracyjny nie badał zarzutu naruszenia art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, więc uchylił postanowienie WSA w W., na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, należy wskazać, że brak jest podstawy prawnej do ich przyznania stronie w postępowaniu zażaleniowym.