I SA/Gl 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium), po rozpatrzeniu zażalenia A. C., na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zarzutów wniesionych od tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Wierzyciel Prezydent Miasta K. wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy Nr [...] przeciwko dłużnikowi A. C., którym objęto obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty postojowej za parkowanie samochodu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania Miasta K. w dniach [...] i [...] r. Wystawienie tytułu wykonawczego zostało poprzedzone doręczeniem zobowiązanej, w dniu [...] r., Upomnienia Nr [...] z dnia [...] r. (karta 46 akt I instancji). Organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...] r. doręczył zobowiązanej tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o dokonaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika w A w P. (karta 39-40 akt I instancji , karta 15 akt II instancji). Pismem z dnia 26 marca 2012 r. zobowiązana wniosła zarzuty dotyczące wystawionego tytułu wykonawczego wskazując, iż podstawą wniesienia zarzutu jest nieistnienie obowiązku. Zobowiązana podniosła, że nie został jej doręczony mandat oraz, że obowiązkiem inkasenta (pracownika parkingu) było pobranie bezpośrednio od kierowcy należności za parking. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 1015, wg stanu orzekania Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zaopiniował negatywnie wniesione przez zobowiązaną zarzuty. W uzasadnieniu organ podniósł, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów wynika z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2086 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 punkt 1 tej ustawy korzystający z dróg publicznych są zobowiązani do ponoszenia opłat m.in. za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie powstaje z mocy prawa, a jej pobór uzależniony jest od pozostawienia pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, ustalonej znakami D-44 przy wjeździe i D-45 przy wyjeździe. W przypadku nieuiszczenia opłat za parkowanie pojazdu bezpośrednio u inkasenta, istnieje możliwość dokonania zapłaty w ciągu tygodnia na każdej ulicy w strefie płatnego parkowania lub przelewem na konto, w razie niewykonania zapłaty pobiera się opłatę dodatkową (art. 13 f cyt. ustawy oraz uchwała Rady Miasta K. Nr [...]). W toku postępowania wyjaśniającego wierzyciel przeprowadził dowody z: - wezwań o nr: [...],[...] wystawionych przez inkasentów Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. w dniach postoju pojazdu o nr rej. [...] (odpowiednio [...] i [...] r.), na terenie strefy płatnego parkowania Miasta K., - Upomnienia nr [...] z dnia [...] r. wraz z kopią dowodu doręczenia, - zaświadczenia z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) z dnia [...] r., z której wynika, że zobowiązana jest właścicielem samochodu marki Citroen nr rej. [...]. W zażaleniu na postanowienie zobowiązana podniosła, że nigdy nie parkowała bez uiszczenia opłaty, nie poczuwa się do winy i żąda zwrotu niesłusznie pobranych z jej konta pieniędzy. Postanowieniem z dnia [...] r. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wyjaśniając, że obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Organ wskazał jako podstawę prawną opłaty art. 13 ustawy o drogach publicznych, stosownie do którego korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłatę tę pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art., 13 b tej ustawy). Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 u.d.p.). W razie niezapłacenia opłat w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13 f ust. 1 i 2 ustawy). Zdaniem organu wymienione przepisy wskazują, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Winien on być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parkowania, nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Ze względu na funkcjonalne związanie opłaty dodatkowej z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane, zaś sporządzenie przez działającego z upoważnienia zarządcy drogi kontrolującego prawidłowość uiszczania opłat za parkowanie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, stanowi dla korzystającego z drogi wystarczającą informację o obowiązku uiszczenia takiej opłaty. Organ powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 229/08 argumentował, że zwyczajowe umieszczanie zawiadomień o zapłacie opłaty parkingowej za wycieraczkami pojazdu nie gwarantuje, że zawsze właściciel pojazdu je otrzyma, żadem bowiem przepis ustawy nie nakazuje doręczenia takiej informacji za potwierdzeniem odbioru. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A C. podała, że w miejscu wskazanym jako parkingowe nie ma możliwości nieuregulowania należnej płatności ze względu na fakt, że nie ma tam parkomatów, tylko są inkasenci, którzy w momencie wjazdu samochodu na miejsce parkingowe sami podchodzą i pobierają należną kwotę. Skarżąca wskazała ponadto, że nie przechowuje potwierdzeń dokonanych wpłat wyrażając jednocześnie przekonanie, że nie zalega z żadną opłatą za parking. Organ wnosząc o oddalenie skargi zaznaczył, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, jakoby parkowanie w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia należnej opłaty nie było możliwe ze względu na obecność w strefie inkasentów, którzy widząc pojazd parkujący w strefie, każdorazowo podchodzą i pobierają należną kwotę. Jak bowiem wynika z § 6 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej K. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K., należne za parkowanie w strefie opłaty pobierane są przez inkasentów bezpośrednio bądź przy urządzeń technicznych. Opłaty te mogą być zatem uiszczane poprzez wykupienie biletu parkingowego bezpośrednio u inkasenta, jak również regulowane przelewem bankowym na rachunek Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów lub wnoszone gotówką w kasie Zarządu. Tym samym pomimo obecności w strefie płatnego parkowania inkasentów, nie zawsze dochodzi do poboru przez nich opłaty, jako że korzystający z drogi publicznej może zastrzec, że chce należność uregulować gotówką w kasie Zarządu lub przelewem. Kolegium, rozpatrując merytorycznie sprawę badało zasadność zgłaszanych przez skarżącą zarzutów w zestawieniu ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, tj. zawiadomieniami inspektora Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów, upomnieniem, tytułem wykonawczym, wydrukiem z CEPiK. W ocenie Kolegium, tak zgromadzony materiał dowodowy w sposób wystarczający dokumentował fakt parkowania pojazdu skarżącej w strefie płatnego parkowania Miasta K., toteż uznało, że skarżąca, wbrew ustawowemu obowiązkowi uiszczania opłat za parkowanie pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania, obowiązku tego nie wykonała. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. skarżąca dodatkowo podała, że w 2010 r. prawie codziennie parkowała w strefie płatnego parkowania, za wyjątkiem dni, w których świadczyła pracę poza siedzibą firmy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, że postanowienie to nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem, SKO utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K., odmawiające uwzględnienia zarzutu skarżącej wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] r. Tytuł ten wystawiono w związku ze stwierdzonym w dniach [...] i [...] r., przez inkasentów Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. kontrolujących uiszczenie opłat w strefie płatnego parkowania, brakiem opłacenia postoju samochodu marki Citroen o nr rej. [...], stanowiącego własność skarżącej, zaparkowanego w strefie płatnego parkowania na terenie K., co skutkowało wystawieniem wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej i pozostawiono je za wycieraczką przedniej szyby pojazdu. Analizowany w niniejszej sprawie zarzut, który wyznacza granice sprawy, strona wniosła na podstawie art. 33 punkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej wynika, że zarzut zgłoszony na podstawie wspomnianego art. 33 punkt 1 ustawy organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Istotą weryfikacji wniesionego zarzutu jest zatem ustalenie, czy egzekwowany obowiązek wynika z przepisu prawa, tj. w niniejszej sprawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej K. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta K. (dostępnej na stronie internetowej Urzędu Miasta K.). W przepisie art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 punkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 punkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieziszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. wymierzane, ustalane lub określane przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. Sporządzane przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, których oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu, stanowi zatem dokument potwierdzający nieziszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Przepisy ustawy o drogach publicznych, jak również postanowienia uchwały Rady Miejskiej nie ustanawiają obowiązku doręczania takich zawiadomień "za potwierdzeniem odbioru", nie można też uznać, by taki sposób dodatkowego informowania korzystającego ze strefy płatnego parkowania naruszał prawa gwarantowane w Konstytucji, tym bardziej, iż dokument ten nie nakłada na korzystającego z parkingu jakichkolwiek obowiązków, a jedynie dodatkowo informuje o nieopłaconym postoju. Reasumując w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem ww. przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia wykładnia logiczna i celowościowa. Zdaniem Sądu, należy przede wszystkim podkreślić, iż istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (podobnie w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 952/11 oraz w Warszawie z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1186/12). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdza, iż na karcie 49 akt administracyjnych organ zamieścił wezwania: - o numerze [...] z dnia [...] r. potwierdzające fakt parkowania w tym dniu w godzinach 11:35 – 14:35, - o numerze [...] z dnia [...] r. potwierdzające fakt parkowania w tym dniu w godzinach 12:20 – 16:20. Z wezwań ponadto wynika, że parkowanie maiło miejsce w "rejonie [...]" i dotyczyło samochodu marki Citroen o nr rej. [...], bez uregulowania opłaty. Niesporne jest w sprawie, iż przedmiotowy samochód należy do skarżącej, która była także jego użytkownikiem. Z wymienionej wyżej uchwały Rady Miejskiej w K. wynika, że na obszarze strefy płatnego parkowania opłata za parkowanie pojazdów będzie pobierana w dni robocze, od poniedziałku do piątku, od godziny 9:00 do godziny 17:00 (§ 4), natomiast za nieuiszczenie opłaty, o której mowa w § 5 lub za każdorazowe parkowanie bez ważnego abonamentu, pobierana będzie przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów w K. opłata dodatkowa w wysokości 50,00 zł (§ 13). Zatem sporządzenie przez inkasentów obsługujących strefy płatnego parkowania (w rejonie [...]) zawiadomienia o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania wraz z wyszczególnieniem wszystkich danych pojazdu skarżącej, należy w ocenie Sądu, uznać za wystarczające dla przyjęcia, że pojazd ten w ww. dniach i godzinach był zaparkowany. Skarżąca na rozprawie podała, że w 2010 r. prawie codziennie parkowała w strefie płatnego parkowania, za wyjątkiem dni kiedy świadczyła pracę poza firmą, w skardze natomiast wyraziła przekonanie, że nie zalega z żadną opłatą za parking. Mając jednak na uwadze zasady wiedzy i doświadczenia w tym zakresie częste dokonywanie płatności za parking może spowodować takie przekonanie, a zarazem może umknąć wykonanie takiego obowiązku. Należy zatem podzielić stanowisko organu II instancji odnoszące się do zwyczajowego umieszczania "zawiadomienia" za wycieraczkami pojazdu, że na pewno nie gwarantuje ono, że zawsze właściciel pojazdu je otrzyma, skoro jednak, co już wyżej wskazano, żaden przepis ustawy nie nakazuje doręczenia takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", to w ocenie Sądu stawiany skargą zarzut o nie istnieniu obowiązku z uwagi na brak zawiadomień o nie uiszczeniu opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania jest niezasadny. Wykazana powyżej legalność zaskarżonego postanowienia, w którym organ nadzoru zasadnie zaaprobował stanowisko organu I instancji o odmowie uwzględnienia zarzutu zobowiązanej na prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania opłaty dodatkowej za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania, nakazywała oddalić skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.