II SA/Kr 399/13
WyrokWSA w Krakowie2013-06-18
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Agnieszka Nawara-Dubiel, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący współwłaścicielem działki sąsiadującej z terenem inwestycji, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, jeśli jego interes prawny może wynikać z istniejącej służebności przejazdu przez teren inwestycji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia, czy skarżący posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza gdy interes ten może wynikać z ograniczonego prawa rzeczowego, takiego jak służebność. Sam fakt, że służebność nie jest wpisana do ewidencji gruntów lub że postępowanie w sprawie ustanowienia służebności zostało umorzone, nie przesądza o jej wygaśnięciu. Niewłaściwe ustalenie kręgu stron postępowania i brak analizy interesu prawnego skarżącego stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący A.F. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z 2005 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla wielorodzinnego budynku mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. umorzyło postępowanie, uznając, że skarżący nie posiada interesu prawnego, ponieważ jego działka nie była objęta wnioskiem ani nie graniczyła z terenem inwestycji. Skarżący podnosił, że posiada interes prawny wynikający z jego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją oraz z ewentualnej służebności przejazdu przez teren inwestycji. Kolegium utrzymało w mocy decyzję o umorzeniu. WSA w Krakowie uchylił obie decyzje SKO, uznając, że organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego i prawnego w zakresie interesu prawnego skarżącego, zwłaszcza w kontekście potencjalnej służebności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 17 stycznia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 8 listopada 2012 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 17 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego A.F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...] - po rozpatrzeniu wniosku A.F. z dnia 18 maja 2012 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy działek nr [...] i [...] z infrastrukturą zewnętrzną na działkach nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] itd... w obr. [...] (ul.[...] ) na cele realizacji wielorodzinnego budynku mieszkalnego - na podstawie art. 157 § 1 i § 2 w związku z art. 105 § 1 i art. 28 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej na wstępie decyzji, wszczęte zawiadomieniem z dnia 28 sierpnia 2012 r. znak: [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że opisana wyżej decyzja o ustaleniu warunków zabudowy została wydana na wniosek Przedsiębiorstwa Budowlano - Inwestycyjnego "[...] " Sp. z o. o. w Z., . W trakcie postępowania tj. 2 sierpnia 2005 r. inwestor całkowicie wyłączył z wniosku działkę nr [...] w obr. [...] (współwłasność A.F. i B.J. , wyjaśniając, że dojazd do terenu inwestycji będzie zapewniony ciągiem pieszo jezdnym po działce nr [...] w obr. [...] , stanowiącej wyłączną wartość wnioskodawcy. Wobec nie zaskarżenia decyzja ta stała się ostateczna dnia 26 października 2005 r.
W dniu 18 maja 2012 r. A.F. wniósł pismo adresowane do Urzędu Miasta Z. , stwierdzając, że opisana wyżej decyzja Burmistrza M. Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r. "stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia", a także jest nieważna z mocy prawa, bowiem "jest sprzeczna z decyzjami o dostępie do drogi publicznej - ul. [...] (jako drogi pożarowej) dla 27 wymienionych z imienia, nazwiska i adresu, mieszkańców. A.F. podniósł również, że doszło do naruszenia w posiadaniu gruntów Skarbu Państwa przez Sp. z o. o [...], ponieważ Skarb Państwa jest właścicielem ul. [...], która została częściowo zabudowana (dotyczy działki nr [...], d. działki nr ew. [...] w obr. [...] . Wnioskodawca zarzucił również, że szereg wymienionych osób zostało pozbawionych dostępu do drogi publicznej. Do wniosku A.F. dołączył kopię "opinii geodezyjnej" T.R. oraz kopię "Mapy dla celów prawnych". Oba dokumenty przedstawiają relacje pomiędzy d. numeracja katastralną parcel i przebiegiem granic, a obecną numeracją ewidencyjną, z których wynika, że dawna parcela I. kat. [...] weszła w skład działek ew. nr [...] i [...] w obr. [...]
W dodatkowym piśmie z dnia 20 czerwca 2012 r. zatytułowanym "Skarga" A.F. podniósł, że 31 osób zostało pominiętych w postępowaniu, krąg stron jest niekompletny, a w aktach brak jest pełnomocnika umocowanego do reprezentowania interesu Skarbu Państwa.
W dalszej części uzasadnienia decyzji Kolegium wskazało, że w piśmie procesowym z dnia 8 czerwca 2012 r. adresowanym do A.F. organ wyjaśnił, że nie może być mowy o naruszeniu majątku Skarbu Państwa, bowiem przez teren objęty decyzją nie biegnie żadna droga publiczna. Ponadto wszystkie działki położone na wschód od terenu inwestycji (15 posesji) posiadają dostęp do drogi publicznej (ul. [...] ) przez istniejący i funkcjonujący dojazd przez działki gminne (nr [...] ,[...] ,[...] oraz działkę prywatną nr [...] .
Za kolejnym pismem procesowym z dnia 28 czerwca 2012 r. Burmistrz M. Z. przekazał Kolegium odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 22 grudnia 2010 r. syn. [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustanowienia drogi koniecznej, wszczętego z wniosku B.K. przy uczestnictwie m.in. A.F. i B.J. .
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie wykazało, że A.F. nie posiada przymiotu strony, uprawniającego do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Burmistrza M. Z. Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, że A.F. brał udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o warunkach zabudowy 19 sierpnia 2005 r., ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania zakończonego taką decyzją, w którym krąg stron podlega odrębnej ocenie przez organ działający w trybie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a.
Cytując treść art. 28 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że A.F. nie wykazał, jaki jego osobisty interes prawny, wyrażony skonkretyzowanym przepisem prawa, mógł zostać naruszony przez wydanie przedmiotowej decyzji, mając dodatkowo na uwadze fakt, że działka nr [...] nie jest objęta decyzją a nawet nie graniczy z terenem inwestycji obejmującym działki nr [...] i [...] w obr. [...] .
W kwestii "drogi służebnej na rzecz działki nr [...] w obr. [...] " wpisanej w KW [...] w dniu 9 czerwca 1983 r. organ administracji stwierdził, uwzględniając przedstawiony przez A.F. dowód w postaci "opinii geodezyjnej" inż. T.R. że wpis ten (a zatem i sama służebność), nie mają kontynuacji w obecnie obowiązującej ewidencji gruntów, ani w stanie faktycznym zagospodarowania i użytkowania gruntów w tym rejonie. Liczne zmiany w numeracji parcel katastralnych, podziały nieruchomości, zmiany w stanie władania, dwukrotne zmiany numeracji ewidencyjnej, spowodowały klasyczny "chaos informacyjny", skutkujący koniecznością zmiany wpisu dotyczącego dawnej "służebności"- co stwierdził biegły geodeta T. R. . Dowody w sprawie wskazują, że zainteresowani podjęli próbę uzyskania zmiany owego wpisu w Sądzie Rejonowym w Z. , który jednak postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. [...] umorzył postępowanie w tej sprawie, podjęte na wniosek B.K. , przy uczestnictwie B.J. i A.F.
Kolegium odstąpiło przy tym od rozpatrzenia merytorycznych kwestii podniesionych przez A.F. , uwzględniając dodatkowo, że w odniesieniu do owych kwestii, w tym naruszenia gruntów Skarbu Państwa, wzniesienia budynków na drodze publicznej, samowoli budowlanej oraz zagrożeń bezpieczeństwa przeciwpożarowego zainteresowany uzyskał stosowne wyjaśnienia organu w piśmie z dnia 08.06.2012r.
A.F. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że wraz z B.J. posiadają tytuł prawny do działek wchodzących w skład ul. [...] zgodnie z wpisem do księgi wieczystej. Wnioskodawca stwierdził ponadto, że brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a obecnie nie uległ zmianie stan faktyczny. Zdaniem skarżącego doszło w ten sposób do naruszenia art. 28, art. 6 i art. 9 k.p.a. A.F. zarzucił również, że w sprawie doszło do naruszenia posiadania przez [...] Sp. z o.o. gruntów należących do Skarbu Państwa, który nie brał udziału w postępowaniu, gdyż organy nie ustaliły w sposób prawidłowy stron postępowania. Jego zdaniem organy naruszyły art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dodatkowo A.F. wniósł o zaznajomienie się przez Kolegium z opinią z września 2005 r. oraz o przeprowadzenie dowodu z pisma Urzędu Miasta Z. z dnia 12 marca 2012 r., [...] na okoliczność potwierdzenia, że ulica [...] w Z. ma status drogi publicznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję tego samego organu z dnia 8 listopada 2012 r., znak [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r. znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy działek nr [...] i [...] z infrastrukturą zewnętrzną na działkach nr [...] ,[...] ,[...] itd./. w obr. [...] na cele realizacji wielorodzinnego budynku mieszkalnego.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium powołało się na treść art. 157 § 2 i art. 28 k.p.a., wyjaśniając pojęcie "interesu prawnego" użyte w drugim z wymienionych przepisów.
Wnioskodawca swój interes prawny w sprawie wywodzi z tego, że w jego ocenie przysługuje mu prawo własności do nieruchomości objętych ww. decyzją. Faktu tego nie potwierdza jednak żadnymi dowodami.
Z akt sprawy wynika, że działka ew. nr [...], stanowiąca współwłasność A.F. nie jest objęta decyzją Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005r., znak: [...], jak również nie graniczy z terenem inwestycji. Kolegium podkreśliło, iż nie analizuje z jakich przyczyn A.F. był stroną postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, gdyż jak wykazano na dzień dzisiejszy nie legitymuje się on interesem prawnym, upoważniającym do skutecznego zgłoszenia żądania o stwierdzenie jej nieważności.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Nie zawsze musi zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji, niemniej jednak to przedmiot decyzji badanej, określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie nieważnościowym.
Podmiot, który składa wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny. O tym, czy podmiot ma interes prawny nie decyduje jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania, ale akt prawa powszechnie obowiązującego, z którego podmiot wywodzi swoje uprawnienie. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej.
Kolegium wyjaśniło również, że ulica Grunwaldzka, o której pisze A.F, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie została zajęta pod ww. inwestycję, gdyż ma ona zupełnie inny przebieg niż wskazuje wnioskodawca. Jej przebieg jest uwidoczniony między innymi na mapie stanowiącej załącznik nr 2 do decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r., znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy. Teren przeznaczony pod inwestycję znajduje się w pewnym oddaleniu od skrzyżowania ul.[...] z ulicą [...]
W świetle zaprezentowanej argumentacji brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 w związku z art. 157 § 2 k.p.a, który legitymowałby go do skutecznego zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta Z, z dnia 19.08.2005r., znak:[...] Na koniec wyjaśnienia wymaga kwestia ewentualnego istnienia na rzecz działki wnioskodawcy służebności przejazdu, przechodu i przegonu przez działkę objętą ww. decyzją. Służebność jest to instytucja prawa cywilnego i nie prowadzi do przeniesienia własności, a jedynie do jego ograniczenia poprzez znoszenie jakiegoś zachowania przez właścicieli działki obciążonej służebnością. Mając powyższe na uwadze, w przypadku gdy inwestycja narusza, ogranicza lub utrudnia prawo wykonywania służebności, to skarżącym przysługuje prawo ochrony i dochodzenia własnego interesu. Jednakże sprawy z tytułu służebności, jako mające charakter cywilny mogą być dochodzone jedynie przed sądem powszechnym, a nie przed organami administracji publicznej.
Kolegium wyjaśniło, że jeżeli po wszczęciu postępowania okaże się, że podmiot na wniosek, którego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte nie posiada interesu prawnego inicjowania tego postępowania, to postępowanie powinno zostać zakończone decyzją umarzającą postępowanie w sprawie.
Powyższą decyzje zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.F. . Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 6, 8, 9, 10 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sytuacji gdy skarżący był stroną postępowania zakończonego tą decyzją oraz posiada interes prawny w stwierdzeniu jej nieważności,
2. art. 7 i 77, 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy strona skarżąca wskazywała na istotne kwestię wymagające wyjaśnienia, oraz poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w obu instancjach, a w szczególności poprzez nieustalenie, że Skarżący posiada interes prawny w stwierdzeniu nieważności wnioskowanej decyzji,
3. art. 105 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie przez organy obu instancji polegające na stwierdzeniu, że postępowanie wymaga umorzenia z uwagi na brak interesu prawnego Skarżącego we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji BMZ z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sytuacji gdy Skarżący był stroną tej decyzji i ma interes w jej unieważnieniu, a zatem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji w żaden sposób nie mogło stać się bezprzedmiotowe.
4. art. 15 k.p.a., w związku z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, póz. 284 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 3 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskie!* -Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, póz. 167), poprzez odmowę przy; prawa do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcie tej materiału dowodowego w jej ramach zgromadzonego i wnioskowanego przez stronę przez dwa różne organy administracji, w sytuacji gdy umorzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej instancji było nieprawidłowe.
5. art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
6. art. 156 § 1,2 i 5 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób należyty co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sytuacji gdy działka gruntu o nr [...] położona w Z. objęta decyzją budowlaną i stanowiąca drogę wewnętrzną utwardzoną gminną - dojazd do zabudowań została zabudowana budynkiem a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. z urzędu powinno zawiadomić Prokuratorię Skarbu Państwa z uwagi na fakt, że jak wynika z opinii biegłego wartość drogi to 4.221.138,00 zł;
7. art. 37 wynikającego z art. 35 k.p.a. w związku z art. 73 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 nr 19 póz. 115 ze zm.) przez zwłokę i niedopełnienie obowiązków przez Gminę Z. , która tuszuje swoje niedbalstwo działaniem sprzecznym z prawem.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia 8 listopada 2012 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...] naruszają przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalenie, że A.F. nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r. znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy działek nr [...] i [...] z infrastrukturą zewnętrzną na działkach nr [...] ,[...] ,[...] itd... w obr. [...] ) na cele realizacji wielorodzinnego budynku mieszkalnego jest przedwczesne i nie oparte na dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy.
Przede wbrew twierdzeniom Kolegium, że "Podmiot, który składa wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny", obowiązek poczynienia wyjaśnień w zakresie interesu prawnego osoby inicjującej postępowanie administracyjne spoczywa na organie administracji prowadzącym to postępowanie. To ten organ zobligowany jest do poczynienia ustaleń potwierdzających bądź zaprzeczających istnieniu tego interesu. Dotyczy to zarówno postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwyczajnym, jak i nadzwyczajnych trybów zmierzających do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostają następujące fakty: skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] obr. [...] , działka ta nie stanowiła terenu inwestycji objętej decyzją ustalającą warunki zabudowy z dnia 19 sierpnia 2005 r. znak: [...] , decyzja ta została skarżącemu doręczona.
Rozważenia jednak wymaga, czy źródłem interesu prawnego skarżącego może być fakt ewentualnego istnienia służebności na jego rzecz, przebiegającej po terenie inwestycji. Nie ma racji Kolegium stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że w przypadku gdy inwestycja narusza, ogranicza lub utrudnia prawo wykonywania służebności, skarżącemu przysługuje prawo ochrony i dochodzenia własnego interesu jedynie przed sądem powszechnym. Jeżeli bowiem dana nieruchomość obciążona jest służebnością, to podmiot, któremu służebność ta przysługuje niewątpliwie ma interes prawny we wszystkich postępowaniach dotyczących inwestycji mających wpływ na wykonywanie tego ograniczonego prawa rzeczowego. Istniejąca służebność ogranicza uprawnienie właściciela nieruchomości obciążonej do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. II SA/Kr 1400/05, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query ).
W zaskarżonej decyzji Kolegium jak już wyżej wskazano całkowicie pominęło kwestię ewentualnej służebności przysługującej skarżącemu stwierdzając, że kwestia ta leży poza granicami postępowania administracyjnego. W decyzji z dnia 8 listopada 2012 r. stwierdzono natomiast, że istnieje "klasyczny chaos informacyjny", a wpis służebności do księgi wieczystej (a zatem - zdaniem Kolegium - i sama służebność) nie ma kontynuacji w obecnie obowiązującej ewidencji gruntów ani w stanie faktycznym zagospodarowania i użytkowania gruntów w tym rejonie. Dowodem na to ma być opinia geodezyjna T.R. , przedłożona przez A.F. . Powołano się również na postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. [...] umarzające postępowanie w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej, prowadzone na wniosek B.K. przy uczestnictwie B.J. i A.F. .
Z takimi stwierdzeniami nie sposób się zgodzić. Służebność to ograniczone prawo rzeczowe, którego powstanie oraz wygaśnięcie regulują przepisy kodeksu cywilnego. Brak wpisu służebności do ewidencji gruntów nie ma ani dla jej powstania, ani wygaśnięcia żadnego znaczenia. Z art. 293 § 1 kodeksu cywilnego wynika, że służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć. Uwagi zawarte w uzasadnieniu omawianej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. nie dają wystarczających podstaw do stwierdzenia, że z takim wygaśnięciem służebności mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Również fakt umorzenia przez Sąd Rejonowy w Z. postępowania w przedmiocie ustanowienia służebności drogi koniecznej nie wskazuje na wygaśnięcie istniejącej wcześniej służebności. Takiego wniosku nie da się także wyprowadzić z treści opinii geodezyjnej T.R. . W opinii tej opisano kolejne podziały działek, których służebność dotyczy oraz wskazano na aktualną numerację działek ewidencyjnych, po których służebność przebiega.
Jak wynika z powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. odmówiło skarżącemu przymiotu strony postępowania bez dokładnego wyjaśnienia, czy nie przysługuje mu interes prawny w rozstrzygnięciu kwestii nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy z uwagi na możliwe istnienie służebności na jego rzecz przebiegającej po działkach objętych decyzją o warunkach zabudowy. Na obecnym etapie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może przesądzić kwestii legitymacji skarżącego do złożenia wniosku o nieważność. Kwestia ta winna być szczegółowo rozważona przez organ administracji przy ponownym prowadzeniu postępowania. Przede wszystkim należy ustalić, czy A jest podmiotem uprawnionym do wykonywania służebności, a jeżeli tak, to czy służebność przebiega po terenie objętym decyzją ustalającą warunki zabudowy. Dopiero ustalenie komu służebność przysługuje oraz jaki jest jej przebieg pozwoli na realną ocenę interesu prawnego skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2005 r. znak: [...] i w konsekwencji umożliwi dokonanie kontroli tak poczynionych ustaleń. Obecnie kontrolowana przez Sąd decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja SKO w N. z dnia 8 listopada 2012 r. jako pomijające te istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności naruszały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a. i z tego względu podlegały uchyleniu przez Sąd.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie obydwu decyzji nastąpiło w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro obydwie decyzje są wadliwe, ich uchylenie stało się konieczne.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło