I GZ 40/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "K." sp. j. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 979/13 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "K." sp. j. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 979/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę kasacyjną [...] od wyroku tego Sądu z 21 czerwca 2013 r., w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 października 2013 r., wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej – przez złożenie dokumentu określającego umocowanie osób, które podpisały pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym (KRS aktualny na dzień podpisania pełnomocnictwa tj. [...] września 2013 r.) ewentualnie odpisu tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej [...] października 2013 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej upływał zatem w dniu [...] października 2013 r. (poniedziałek). Najpóźniej w tym dniu należało więc usunąć braki skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka nie nadesłała wymaganego dokumentu. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że wystąpiła określona w art. 178 p.p.s.a. przesłanka odrzucenia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...]. Spółka zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o jego uchylenie i "przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] lutego 2013 r." Zaskarżonemu orzeczeniu strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa procesowego, mające decydujący wpływ na wynik spraw, to jest: - art. 28 § 1, art. 29 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dokumentem koniecznym dla udokumentowania umocowania wspólnika spółki jawnej do reprezentowania tej spółki jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego aktualny na dzień podpisania pełnomocnictwa tj. na dzień [...] września 2013 r., podczas gdy do przedmiotowej skargi dołączono odpis z KRS aktualny na dzień [...] marca 2013 r., a tym samym poprzez bezpodstawne uznanie, jakoby przed sądem administracyjnym nie zostało podpisane przez osoby upoważnione do reprezentowania strony; - art. 178 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieusunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej pomimo załączenia do przedmiotowej skargi odpisu z KRS aktualnego na dzień [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał w szczególności, że w art. 29 p.p.s.a. jest mowa o wykazaniu umocowania dokumentem. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju ww. dokumentu. Tym samym dokumentem tym może być odpisu z rejestru podmiotów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przy tym ustawodawca nie określił, przez jaki okres czasu takie odpisy zachowuje ważność. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, osoba udzielająca pełnomocnictwa jako wspólnik spółki jawnej był uprawniony do jej reprezentowania zarówno w dacie sporządzania załączonego do skargi kasacyjnej odpisu z KRS jak i w dacie podpisania pełnomocnictwa. Pismem z [...] stycznia 2014 r., skarżąca uzupełniła zażalenie wskazując, że nie otrzymała wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik Spółki – przy skardze kasacyjnej - prawidłowo wykazał umocowanie osoby podpisanej na udzielonym mu pełnomocnictwie do działania w imieniu Spółki. Tym samym wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej było niezasadne. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna [...] została podpisana przez adwokata [...], który swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącej udokumentował przy składaniu skargi kasacyjnej odpisem pełnomocnictwa z [...] września 2013 r., (k. 85 akt sądowych) oraz kserokopią odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców skarżącej Spółki z [...] marca 2013 r., (k. 86 akt sądowych). Przewodniczący Wydziału III WSA w Gliwicach uznał, że złożona skarga kasacyjna zawiera braki formalne i zarządzeniem z [...] października 2013 r. wezwał do ich usunięcia przez "złożenie dokumentu określającego umocowanie osób, które podpisały pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym (KRS aktualny na dzień podpisania pełnomocnictwa tj. [...] września 2013 r.) ewentualnie odpisu tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 p.p.s.a." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wspomniane wezwanie było bezpodstawne, bowiem złożona w sprawie skarga kasacyjna nie miała braków formalnych wskazanych w tymże wezwaniu. Skarga kasacyjna została podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który dołączył do skargi odpis pełnomocnictwa z [...] września 2013 r. Potwierdzeniem zaś umocowania osób, które podpisały pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym stanowi przedłożony odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Okoliczność, że odpis ten pochodzi z wcześniejszego (tj. [...] marca 2013 r. okresu niż dokument pełnomocnictwa (tj. [...] września 2013 r.) nie ma znaczenia z przyczyn, o których mowa niżej Z treści art. 29 p.p.s.a. wynika, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoba upoważniona do reprezentacji osoby prawnej, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli osobę prawną reprezentuje pełnomocnik, to stosownie do art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jest on obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że pełnomocnik spółki, który wnosi do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę zobowiązany jest dołączyć do niej zarówno dokument pełnomocnictwa, jak i dokument, z którego będzie wynikał podmiot umocowany w spółce do udzielania pełnomocnictw. Na mocy art. 193 p.p.s.a. powyższe wymogi stosuje się odpowiednio do skargi kasacyjnej. Przytoczne przepisy prawa nie określają, jaki konkretnie musi być dokument, z którego wynika umocowanie. W rozpoznawanej sprawie dokumentem potwierdzającym takie umocowanie będzie natomiast odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Bowiem w myśl art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1203; dalej: ustawa o KRS) rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru. Stosownie zaś do art. 251 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity:Dz.U.2013.1030), zaś spółka jawna podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców zgodnie z art. 36 pkt 2 ustawy o KRS. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na tle odpowiednich do omawianych uregulowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacji zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 listopada 2007 r. (sygn. akt III CZP 92/07, OSNC 2008/11/126 z glosą aprobującą R. Uliasza, lex/el. 2008) stwierdził, że do wykazania, iż osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy odnosząc się do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) oraz rozróżniając istotę pełnomocnictwa jako oświadczenia woli, a także sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, trafnie zwrócił uwagę, że nie ma wystarczających argumentów na rzecz stanowiska, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegającej wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do udzielenia pełnomocnictwa konieczne jest przedstawienie odpisu z rejestru aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że wykazanie umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa możliwe jest także na podstawie odpisu aktualnego albo zupełnego wystawionego przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Jednocześnie Sąd Najwyższy w uchwale tej podkreślił, że w sytuacji, w której okres pomiędzy datą sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa a datą dotyczącą stanu rejestru, według którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy powstaną wątpliwości co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili sporządzania dokumentu pełnomocnictwa, to w takim wypadku wchodzi w grę podjęcie czynności sprawdzających. Sposobem weryfikacji jest zażądanie przedstawienia przez pełnomocnika odpisu zupełnego (pełnego) wg stanu rejestru po dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Jednakże Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że wskazane jest, aby zrobił to sąd w toku postępowania, a nie przewodniczący w ramach badania wymagań formalnych pisma procesowego, ponieważ pozwoli to uniknąć sytuacji, w której strona może ponieść dotkliwe konsekwencje procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela uznając, że powinien mieć on odpowiednie zastosowanie na tle uregulowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tak też NSA w cyt. wyżej postanowieniu z 20 listopada 2009 r., II GSK 606/09). W niniejszej sprawie osoba, której podpis i pieczątka widnieją na pełnomocnictwie wystawionym w dniu [...] września 2013 r. sprawowała te same funkcje będąc uprawnioną do reprezentacji Spółki w dacie przedłożonego przez pełnomocnika Spółki odpisu aktualnego z KRS, tj. w dniu [...] marca 2013 r. Okres, jaki dzielił te dwie daty wynosił więc 6 miesięcy. Zauważyć przy tym trzeba, iż pełnomocnictwo udzielone zostało profesjonalnemu pełnomocnikowi, który sam zobowiązany był do sprawdzenia, czy osoba udzielająca pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki była do tego uprawniona. Pełnomocnik w zażaleniu potwierdził, że osoba udzielająca pełnomocnictwa jako wspólnik spółki jawnej był uprawniony do jej reprezentowania zarówno w dacie sporządzania załączonego do skargi kasacyjnej odpisu z KRS jak i w dacie podpisania pełnomocnictwa. Jeżeli jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa kwestia była na tyle uzasadnionym źródłem wątpliwości co do istnienia upoważnienia osób wystawiających pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki, Sąd mógł tę okoliczność wyjaśnić w toku postępowania, choćby przy odpowiednim zastosowaniu art. 106 § 3 p.p.s.a., natomiast sama w sobie nie powinna ona stanowić podstawy do uznania, iż skarga kasacyjna zawierała braki formalne i w konsekwencji ich nieuzupełnienia jej odrzucenia (podobnie NSA w postanowieniu z 16 maja 2012 r., II FSK 193/12). Podkreślić też należy, iż tak restrykcyjne i nie usprawiedliwione dostatecznie okolicznościami sprawy rozstrzygnięcie zamykało Spółce definitywnie drogę postępowania sądowego pozbawiając ją możliwości dochodzenia swoich praw poprzez rozpoznanie przez Sąd wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki do "złożenie dokumentu określającego umocowanie osób, które podpisały pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym (KRS aktualny na dzień podpisania pełnomocnictwa tj. [...] września 2013 r.) ewentualnie odpisu tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 p.p.s.a." było bezpodstawne. W konsekwencji niewykonanie tego wezwania nie mogło skutkować zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji rygoru wynikającego z art. 178 in fine p.p.s.a. Sąd I instancji nie mógł, bowiem odrzucić skargi kasacyjnej na podstawie tego przepisu, jeśli w rzeczywistości skarga ta nie zawierała braków wskazanych w wezwaniu stanowiącym wykonanie zarządzenia z dnia [...] października 2013 r. Odrzucając skargę kasacyjną w takich okolicznościach sprawy, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 49 § 1 i art. 178 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie, będące następstwem nieuwzględnienia treści art. 37 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za zbędne uznał odnoszenie się do zagadnienia wadliwego doręczenia wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej podnoszonych w uzupełnieniu zażalenia z [...] stycznia 2014 r., bowiem w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie miała braku wskazanego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2013 r. Biorąc pod uwagę powyższe oraz stanowisko Sądu Najwyższego, który w cyt. uchwale stwierdził, że do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego, zażalenie należało uwzględnić. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.