II FSK 193/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1417/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 15 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1417/11 odrzucił skargę P. S.A. - zwanej dalej "Spółką", na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 15 marca 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że pełnomocnik Spółki składając skargę, załączył do niej pełnomocnictwo opatrzone datą 5 stycznia 2011 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału pełnomocnik Spółki został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w dacie jego udzielenia. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik złożył odpis aktualny z Krajowego Rejestrowego Sądowego na dzień 6 kwietnia 2011 r. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., wskazując na art. 28 § 1, art. 29, art. 31 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę Spółki z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreślił różnicę w czasie, jaka dzieliła dzień udzielenia pełnomocnictwa od dnia wydania odpisu aktualnego oraz to, że w okresie tym dokonano zmian w rejestrze sądowym. Ponieważ na podstawie samego odpisu z rejestru nie można było ustalić, czego dotyczyła zmiana - widnieje na nim tylko informacja o dokonaniu wpisu w dniu 24 stycznia 2011 r., zdaniem Sądu, brakowało podstaw do przyjęcia, że w dniu 5 stycznia 2011 r. treść wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego była tożsama z treścią wpisów znajdujących się w odpisie złożonym przez pełnomocnika Spółki. Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu w oparciu o art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mianowicie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne zastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy Spółka wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., brak ten w sposób należyty uzupełniła. Ponadto w oparciu o art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zaprzeczenie prawu Spółki do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Postanowienie zostało zaskarżone w całości. Spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do rozpoznania zgodnie z treścią skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Spółki zwrócił uwagę, że zmiana w Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 24 stycznia 2011 r. dotyczyła statutu Spółki, a adnotacja o tym została uczyniona w Dziale I "Rubryka 4 - informacje o statucie" rejestru sądowego, podczas gdy zmiany - istotne z punktu widzenia sprawy - dotyczące zarządu i rady nadzorczej wpisywane są w Dziale II rejestru. Pełnomocnik Spółki wskazując na treść art. 29 P.p.s.a. podniósł ponadto, że przepisy ustawy nie precyzują, w jaki sposób osoby reprezentujące osobę prawną mają wykazać swoje umocowanie. Co prawda, w obrocie prawnym używa się odpisów aktualnych, to pamiętać należy, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma jedynie charakter deklaratywny. Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik odwołał się do poglądu judykatury; postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 442/08, z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1905/07, z dnia 26 sierpnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1442/08 oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1138/07. Wynika z nich, że żądanie od pełnomocnika złożenia zupełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego jest uzasadnione, gdy między datą sporządzenia skargi, a datą na pełnomocnictwie była znaczna różnica czasowa. Ponadto w sytuacji, gdy aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdza, że osoby, które udzieliły pełnomocnictwa wchodzą w skład zarządu ujawniony w dacie wystawienia odpisu i osoby te podpisując pełnomocnictwo posługiwały się pieczątkami, z których wynika, że sprawowały te funkcje, to brak jest podstaw do uznania, że zachodzą uzasadnione wątpliwości, czy osoby te były uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik Spółki prawidłowo wykazał umocowanie osób podpisanych na udzielonym mu pełnomocnictwie do działania w imieniu Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt III CZP 92/07 (OSNC 2008/11/126), iż do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielania pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Jak zauważył dalej Sąd Najwyższy, wymaganie, aby odpis z rejestru był aktualny w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, można traktować jako sytuację idealną, ale nie można jej - ze względu na potrzeby obrotu prawnego, w tym cywilnego postępowania sądowego - uznać za konieczną. Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że wykazanie umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa możliwe jest także na podstawie odpisu aktualnego albo zupełnego wystawionego przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. W sytuacji, w której okres pomiędzy datą sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, a datą dotyczącą stanu rejestru, według którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy powstaną wątpliwości, co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, to w takim wypadku w grę wchodzi podjęcie czynności sprawdzających. Jednakże Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że wskazane jest, aby zrobił to sąd w toku postępowania, a nie przewodniczący w ramach badania wymagań formalnych pisma procesowego, ponieważ pozwoli to uniknąć sytuacji, w której strona może ponieść dotkliwe konsekwencje procesowe. Wprawdzie powyższa uchwała dotyczyła sądowego postępowania cywilnego i wydana została w nieco odmiennym stanie faktycznym, gdzie data wystawienia pełnomocnictwa była późniejsza niż data dotycząca stanu rejestru, według którego został wydany odpis, niemniej zawarte w niej wskazania i przedstawiony sposób podejścia do kwestii oceny dokumentów potwierdzających umocowanie osób wchodzących w skład organów osób prawnych do udzielania pełnomocnictwa nadają się do odpowiedniego zastosowania we wszystkich sprawach, gdzie pojawia się tego rodzaju problem. W niniejszej sprawie osoby, których podpisy i pieczątki ze wskazaniem pełnionej w Spółce funkcji (prezes i wiceprezes zarządu) widnieją na pełnomocnictwie wystawionym w dniu 5 stycznia 2011 r. sprawowały te same funkcje będąc uprawnionymi do reprezentacji Spółki w dacie przedłożonego przez pełnomocnika Spółki odpisu aktualnego z KRS, tj. w dniu 6 kwietnia 2011 r. Okres, jaki dzielił te dwie daty wynosił więc 3 miesiące. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, istotnym argumentem dla Sądu przemawiającym za uznaniem, iż przedłożony przez pełnomocnika dokument nie jest wystarczający do wykazania sposobu reprezentacji Spółki w dniu wystawienia pełnomocnictwa, co było przedmiotem wezwania, a następnie w konsekwencji legło u podstaw rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, była wynikająca z przedłożonego odpisu informacja, iż ostatniej zmiany w KRS-ie dokonano w dniu 24 stycznia 2011 r., a więc już po dacie udzielenia pełnomocnictwa. Zauważyć przy tym trzeba, iż pełnomocnictwo udzielone zostało profesjonalnemu pełnomocnikowi, który sam zobowiązany był do sprawdzenia, czy osoby udzielające pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki były do tego uprawnione. Jeżeli jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa kwestia, a więc brak wzmianki w odpisie z rejestru o tym czego dotyczył wpis z dnia 24 stycznia 2011 r. była na tyle uzasadnionym źródłem wątpliwości co do istnienia upoważnienia osób wystawiających pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki (tożsamych z osobami wymienionymi jako upoważnione do reprezentowania Spółki w przedłożonym przez pełnomocnika aktualnym odpisie z KRS), Sąd mógł tę okoliczność wyjaśnić w toku postępowania, choćby przy odpowiednim zastosowaniu art. 106 § 3 P.p.s.a., natomiast sama w sobie nie powinna ona stanowić podstawy do uznania, iż pełnomocnik Spółki nie uzupełnił braków formalnych skargi i w konsekwencji jej odrzucenia. Podkreślić też należy, iż tak restrykcyjne i nie usprawiedliwione dostatecznie okolicznościami sprawy rozstrzygnięcie zamykało Spółce definitywnie drogę postępowania sądowego pozbawiając ją możliwości dochodzenia swoich praw poprzez rozpoznanie przez Sąd wniesionej przez nią skargi. Mając na uwadze powyższe, za uzasadniony należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Natomiast wskazywane w skardze kasacyjnej naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie było zarzutem samoistnym, w tym sensie, iż naruszenie tej normy konstytucyjnej gwarantującej prawo do sądu było tylko konsekwencją bezzasadnego, bo z uchybieniem wymienionego wyżej przepisu P.p.s.a., odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a orzekł, jak w sentencji postanowienia.