I SA/Lu 437/13
WyrokWSA w Lublinie2013-06-21
Skład orzekający: Halina Chitrosz, Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, prowadząc postępowanie wobec tylko części członków zarządu spółki, podczas gdy faktyczna liczba członków zarządu była większa?Ratio decidendi
Organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec wszystkich osób, które mogą ponosić taką odpowiedzialność. Niewszczęcie postępowania wobec wszystkich członków zarządu stanowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i może uniemożliwić realizację prawa regresu przez osoby, które faktycznie poniosły odpowiedzialność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o odpowiedzialności podatkowej L. K. jako członka zarządu spółki A za zaległości w podatku VAT. Organ podatkowy ustalił, że L. K. nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Po utrzymaniu decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, L. K. złożył skargę, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i nieprowadzenie postępowania wobec wszystkich członków zarządu. WSA w Lublinie oddalił skargę, ale NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na zasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, dotyczącego nieprzeprowadzenia postępowania wobec wszystkich potencjalnych odpowiedzialnych członków zarządu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz L. K. kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz L. K. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/Lu 437/13
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej L. K., jako członka zarządu za zaległości w podatku od towarów i usług "A".
W toku postępowania organ ustalił, że zostały spełnione pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe A, określone w art. 116 w związku z art. 116a Ordynacji podatkowej. Z kolei L. K. - prezes i członek zarządu A nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, oraz nie wskazał mienia A, z którego egzekucja uniemożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący w okresie, którego dotyczą zaległości podatkowe, pełnił funkcję prezesa i członka zarządu A, co potwierdza protokół nr 1 z posiedzenia zarządu z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie ukonstytuowania się zarządu oraz jego oświadczenie o rezygnacji z pełnienia tej funkcji z 12 czerwca 2006 r. Zdaniem organu II instancji, spełniona została również przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec A. Ponadto, niezasadna jest argumentacja Skarżącego, że w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że organ podatkowy zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania w przedmiotowym zakresie w stosunku do wszystkich członków zarządu, natomiast nie jest uprawniony do wskazywania, czy informowania o prowadzonych postępowaniach wobec innych osób. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu odwoławczego, zasadnym było orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości A.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił organom podatkowym naruszenie licznych przepisów postępowania, z uwagi m.in. na nieustosunkowanie się w zaskarżonej decyzji do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, niewykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącego, niewykazanie bezskuteczności egzekucji wobec A. Skarżący podniósł również, że w spornym okresie, oprócz Skarżącego było wielu innych członków zarządu A, wobec których nie prowadzono łącznie postępowania, co jest sprzeczne z uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 9 marca 2009 r. I FPS 4/08. Wskazywał, że funkcję prezesa pełnił społecznie, a jego rola ograniczała się do finansowania l. sportu żużlowego, a nie zarządzania A.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 504/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. wydaną w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe. Uzasadniając wydany wyrok Sąd I instancji w pierwszej kolejności zauważył, że w sprawie nie było sporne, że w okresie, w którym upływał termin płatności określonych decyzjami zobowiązań podatkowych, Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu A. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność, że egzekucja z majątku A okazała się bezskuteczna, została w sprawie niniejszej wykazana w sposób odpowiadający prawu. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, trafnie wskazały organy podatkowe, że od powyższej odpowiedzialności Skarżący mógłby się uwolnić, gdyby w niniejszym postępowaniu podatkowym wykazał, że we właściwym czasie została ogłoszona upadłość A lub wszczęto postępowanie układowe, albo że nie ponosi winy za niepodjęcie działań w tym kierunku, albo też wskazał mienie, z którego egzekucja byłaby możliwa. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie, ze względu na przedmiot dowodzenia, należała do Skarżącego, bowiem to przedstawione przez niego, znane mu dowody i stosowna argumentacja mogły doprowadzić do wykazania powyższych okoliczności ekskulpujących. Ocena, iż takich okoliczności Skarżący w toku postępowania nie wykazał dokonana została przez organy podatkowe bez naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej. Wniosek o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego nie został złożony, co jest bezsporne. Nie budzi też wątpliwości, że w toku prowadzonego przez organy podatkowe postępowania Skarżący nie wskazał żadnego konkretnego mienia A, które umożliwiałoby podjęcie czynności egzekucyjnych i wyegzekwowanie należności objętych zaskarżoną decyzją choćby w części. Powoływanie się na okoliczność, że obecny B działa na bazie majątku A, który powinien być przez organ podatkowy odnaleziony i przeznaczony na spłatę przedmiotowych zaległości nie wypełnia, zdaniem Sądu I instancji, dyspozycji art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Również twierdzenie Skarżącego, że był tylko finansującym działalność A, funkcję prezesa zarządu pełnił społecznie, a faktycznie działalność A kontrolował dyrektor, nie może wyłączać jego odpowiedzialności. Sąd I instancji wskazał również, że twierdzenia Skarżącego o dobrej kondycji finansowej A i braku przesłanek do złożenia wniosku o upadłość nie znajdują uzasadnienia w świetle dowodów i dokumentów finansowych A znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto za pozbawiony uzasadnionych podstaw, Sąd I instancji uznał zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dla ustalenia wartości majątku A, gdy prowadzona egzekucja była bezskuteczna, a samo A twierdziło konsekwentnie, że nie posiada żadnego majątku, co wynikało z przedstawianej przez nie dokumentacji księgowej. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczność prowadzenia postępowań o przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe A w trybie art. 116a Ordynacji podatkowej, wobec wszystkich 9 członków jego Zarządu wynikała z dołączonych do akt sprawy odpisów 9 decyzji podatkowych wydanych wobec tych osób.
W skardze kasacyjnej Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej - "P.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 122, art. 133 § 1 i art. 187 § 1 w zw. z art. 116 § 1 w zw. z art. 116a Ordynacji podatkowej, poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo błędnych ustaleń organów podatkowych w decyzjach dotyczących solidarnej odpowiedzialności podatkowej pozostałych członków Zarządu A, za zaległości podatkowe tego A, odnośnie zakresu ich odpowiedzialności, a jednocześnie prowadzenie tego postępowania wobec nie wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 166, art. 120, art. 121 § 1, art. 133 § 1 w zw. z art. 116 § 1 w zw. z art. 116 a oraz art. 107 § 1 i art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej, w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania podatkowego uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji wobec niewszczęcia i nieprowadzenia przez organ podatkowy jednego postępowania dotyczącego wszystkich członków A, jak również niewskazania w decyzji wszystkich osób ponoszących solidarnie odpowiedzialność za zaległości podatkowe, co w konsekwencji naruszało przepis art. 376 § 1 k.c. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej, wobec pozbawienia uprawnionych możliwości realizacji ustawowego prawa regresu,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1, art. 133 § 1, art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 116 § 1 w zw. z art. 116 a w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 376 § 1 k.c., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, wobec prowadzenia przez organy podatkowe postępowania z udziałem tylko jednego członka zarządu, a tym samym niezapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom w tym postępowaniu, co skutkuje pozbawieniem uprawnionych możliwości realizacji ustawowego prawa regresu,
- art. 141 § 4 P.p.s.a., przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn nieuwzględnienia wniosków dowodowych Skarżącego zgłoszonych na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. w zakresie dowodu z protokołu Walnego Zebrania z dnia 27 listopada 2004 r. oraz z akt rejestrowych A, nie pozwalając tym samym na kontrolę kasacyjną tego rozstrzygnięcia.
Ponadto na podstawie art. 191 P.p.s.a. zaskarżono postanowienie Sądu I instancji z dnia 3 grudnia 2010 r. nieuwzględniające wniosków Skarżącego o przeprowadzenie dowodów z protokołu Walnego Zebrania z dnia 27 listopada 2004 r. oraz z akt rejestrowych A, zarzucając temu postanowieniu w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 P.p.s.a.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2013 r. II FSK 1707/11, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyroku i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uznał bowiem, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 122, art. 133 § 1 i art. 187 § 1 w zw. z art. 116 § 1 w zw. z art. 116a Ordynacji podatkowej, w zakresie w jakim dotyczy kwestii nieprzeprowadzenia postępowania wobec wszystkich osób mogących ponosić odpowiedzialność za zobowiązania A . Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że organy podatkowe prowadziły postępowania o przeniesienie odpowiedzialności wobec 9 członków zarządu, z kolei faktycznie członków tych było 10, do czego Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia w ogóle się nie odniósł. Sąd I instancji poprzestał na okazanych mu przez pełnomocnika organu na rozprawie 9 decyzjach przenoszących odpowiedzialność na członków zarządu A. Z kolei w aktach administracyjnych znajduje się protokół Walnego Zebrania Członków z 27 listopada 2004 r., z którego wynika, że do składu zarządu powołano również M. W. Wśród decyzji przedstawionych przez pełnomocnika organu nie ma decyzji dotyczącej tego członka zarządu. Nie wiadomo również, czy toczyło się w stosunku do niego postępowanie i jakim ewentualnie wynikiem zostało zakończone. Kwestia ta została w ogóle poza rozważaniami Sądu I instancji, mimo że ma ona kluczowe znaczenie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w kwestii skutków, jakie dla postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania (zaległości) spółki (analogicznie rozważania te należy odnieść do podmiotów, o których mowa w art. 116a Ordynacji podatkowej), ma zapis o solidarnej odpowiedzialności wszystkich członków zarządu, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 marca 2009 r. (sygn. akt I FPS 4/08, publ. ONSAiWSA 2009/3/47), formułując tezę, iż przepis art. 116 §1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej NSA stwierdził, że są one niezasadne. Przede wszystkim za chybiony uznał zarzut dotyczący niedopuszczalności prowadzenia odrębnych postępowań wobec poszczególnych członków zarządu. W powołanej uchwale NSA wskazał wprawdzie, że postępowanie winno być wszczęte i prowadzone przeciwko wszystkim osobom, które w danym przypadku mogą ponosić odpowiedzialność zgodnie z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej, jednocześnie jednak zajął stanowisko, że kwestia, czy powinno toczyć się jedno postępowanie podatkowe wobec wszystkich członków zarządu ma w gruncie rzeczy charakter techniczny i chociaż pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 §1 Ordynacji podatkowej, to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd - prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem, że postępowania te obejmą wszystkich zobowiązanych. Z powyższej uchwały można wywieść, że zasadnicze znaczenie ma więc sam fakt objęcia postępowaniem wszystkich osób trzecich, potencjalnie odpowiedzialnych za zobowiązania podatnika z danego tytułu, z czego nie wynika jednak, że obowiązek ten ma być realizowany wobec wszystkich tych osób w ramach jednego postępowania. Nieuprawnione jest również twierdzenie autora skargi kasacyjnej, jakoby w cytowanej uchwale NSA dopuścił prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do poszczególnych, potencjalnie odpowiedzialnych członków zarządu, ale pod warunkiem, że uczestnikami każdego z tych postępowań będą wszyscy potencjalnie zobowiązani. W rzeczywistości, w uchwale tej opowiedziano się jedynie za celowością prowadzenia jednego postępowania oraz dopuszczalnością udziału innych członków zarządu w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności jednego z członków zarządu. Postępowanie w stosunku do każdego z członków zarządu i orzeczenie o odpowiedzialności każdego z nich jest odrębną sprawą podatkową. Pomiędzy członkami zarządu zachodzi w przypadku połączenia postępowań jedynie współuczestnictwo formalne. Nie można tu mówić o współuczestnictwie materialnym, gdyż nie mamy do czynienia z solidarnym obowiązkiem podatkowym spoczywającym na kilku osobach. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że brak uczestnictwa członka zarządu w postępowaniu nie może stać się zarzutem uzasadniającym wznowienie postępowania. Ponadto, w postępowaniu dotyczącym Skarżącego, nie ma możliwości kontrolowania prawidłowości ustaleń organów podatkowych dotyczących zakresu odpowiedzialności pozostałych członków zarządu, zawartych w dotyczących ich decyzjach. NSA za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jak wskazano bowiem w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39), przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższego, zaskarżonemu w sprawie wyrokowi Sądu I instancji, zrzucić nie można.
Co do zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji z 3 grudnia 2010 r., wpisanego do protokołu rozprawy o nieuwzględnieniu wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącego na rozprawie, NSA zauważył, że zarówno dopuszczenie, jak i odmowa dopuszczenia dowodu z dokumentu zapadają w formie postanowienia na rozprawie i są wpisywane do protokołu bez formułowania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Z przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a wynika, że przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. Skarżący wniósł o zwrócenie się do [...] US w L. o udzielenie informacji, czy wobec T. K. i M. W. toczyło się postępowanie w przedmiocie ich odpowiedzialności za zobowiązania "A " oraz w jaki ewentualnie sposób te postępowania się zakończyły, a także o zażądanie całości akt KRS [...] Wydziału Gospodarczego Sądu Rejonowego w L., celem ustalenia, że T. K. i M. W. byli członkami zarządu w okresie od lipca 2004 r. do końca listopada 2005 r., mimo że M. W. nie został wpisany do rejestru. W ocenie NSA, odmowa przeprowadzenia tych dowodów przez Sąd I instancji była zasadna gdyż ich przeprowadzenie wiązałoby się z koniecznością odroczenia rozprawy. Tym samym spowodowałoby to nadmierne przedłużenie postępowania sądowego. Należy jednocześnie mieć na uwadze, że jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie zachodzi potrzeba dokonania ustaleń służących rozstrzygnięciu, Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi administracji publicznej zakres postępowania dowodowego, które powinno zostać przeprowadzone. Kolejny wniosek dowodowy, zgłoszony przez Skarżącego na rozprawie, dotyczył przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci protokołu z 27 listopada 2004 r. Walnego Zebrania Członków. Wniosek ten był o tyle bezzasadny, że wspomniany protokół znajduje się w aktach administracyjnych. Stanowił on więc część materiału dowodowego w sprawie i nie było konieczności ponawiania tego dowodu na rozprawie. Nie mniej jednak dowód ten został przez organy podatkowe oraz Sąd I instancji pominięty w toku postępowania, co stanowiło między innymi o zasadności pierwszego z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 190 P.p.s.a. – sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając zatem na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r. II FSK 1707/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym stwierdził, że skarga jest zasadna albowiem organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, zaskarżonej decyzji i decyzji okazanych Sądowi na rozprawie, organy podatkowe prowadziły postępowania o przeniesienie odpowiedzialności wobec 9 członków zarządu, pomimo, że faktycznie członków tych było 10. Następnie wydały 9 decyzji przenoszących na nich odpowiedzialność pomimo, że z akt administracyjnych wynika, że w dniu 27 listopada 2004 r. do składu zarządu powołano również M. W. (protokół Walnego Zebrania Członków z 27 listopada 2004 r.). Z akt podatkowych nie wynika, czy toczyło się w stosunku do niego postępowanie i jakim ewentualnie wynikiem zostało zakończone. Kwestia ta ma natomiast kluczowe znaczenie w sprawie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 marca 2009 r., I FPS 4/08, publ. ONSAiWSA 2009/3/47, przepis art. 116 §1 Ordynacji podatkowej, który znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawie niniejszej, nakłada obowiązek na organ podatkowy prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Tylko w takim przypadku osoba, która faktycznie wykonała zobowiązanie za podatnika, zyskuje realną gwarancję realizacji swego prawa podmiotowego do regresu, stanowiącego wszak immanentny aspekt reżimu odpowiedzialności solidarnej (vide: art. 376 k.c.). Regres, w przypadku zapłaty cudzego długu publicznoprawnego, realizowany zaś może być wyłącznie w drodze powództwa cywilnoprawnego. Powództwo takie może jednak okazać bezskuteczne, bowiem generalnym warunkiem odpowiedzialności osoby trzeciej za cudzy dług podatkowy jest wydanie w tej materii decyzji przez organy podatkowe w trybie art. 108 § 1 w powiązaniu z (przykładowo) art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Brak takiej decyzji praktycznie uniemożliwi zatem realizację uprawnienia osoby, która wykonała takie zobowiązanie, obciążające także innych. Organ podatkowy nie ma jakiegokolwiek dyskrecjonalnej możliwości wyboru osoby, wobec której wszczyna postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Możliwość taka oznaczać zresztą musiałaby działanie organu podatkowego w ramach uznania administracyjnego pojmowanego jako "luz stosowania przepisów prawa znajdujący swój wyraz w kształtowaniu następstw prawnych określonego zdarzenia przez wybór jednego z możliwych wariantów rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej" (vide: J. Orłowski, Uznanie administracyjne, ODDK Gdańsk, 2005 r., str. 32 - 33). Ażeby jednak działanie takie było dopuszczalne koniecznym jest istnienie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Takowego zaś brak w przypadku analizowanych tu przepisów. Tym samym więc przyjąć należy, że postępowanie winno być wszczęte i prowadzone przeciwko wszystkim osobom, które w danym przypadku mogą ponosić odpowiedzialność w myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Potrzeba taka wynika z samej istoty stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu w trybie wskazanego przepisu, który w ten sposób determinuje zakres podmiotowy postępowania. Okoliczność prowadzenia postępowania wobec wszystkich potencjalnych zobowiązanych powinna wynikać wprost i bez żadnych wątpliwości z akt sprawy, albowiem mając na względzie solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe, jest ona istotna dla oceny, czy postępowanie w przedmiocie takiej odpowiedzialności było prowadzone prawidłowo.
Jako, że z akt sprawy nie wynika, ażeby organy prowadziły postępowanie wobec wszystkich 10 członków Zarządu A, stwierdzić należy, że naruszyły tym samym art. 120, art. 121, art. 122, art. 133 § 1 i art. 187 § 1 w zw. z art. 116 § 1 w zw. z art. 116a Ordynacji podatkowej.
Ponownie rozpoznając sprawę i wydając decyzję, organy podatkowe wykażą, że postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości A toczyły się wobec wszystkich członków zarządu.
Pozostałe zarzuty skargi są bezzasadne, co wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1770/11.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie wykonalności uzasadnia art. 152 P.p.s.a. a w kwestii kosztów postępowania art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło