II FZ 652/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 620/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 620/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. S.A. w likwidacji z siedzibą w C.(dalej jako Spółka) zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz z dnia 12 stycznia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd wskazał, że w toku postępowania sądowego Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy pierwotnie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a następnie również w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odpowiednio z dnia 7 października 2013 r. i 12 stycznia 2015 r. odmówiono skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu z dnia 7 kwietnia 2015 r. odrzucające skargę kasacyjną strony od wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o zmianę wcześniejszych, wskazanych wyżej rozstrzygnięć Sądu odmawiających jej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego żądania Spółka wskazała, że z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie posiada środków finansowych, wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 154.252,29 zł, wartość jej środków trwałych – 0 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 1.031.359,04 zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy na jego rachunku bankowym znajduje się kwota 2.125,32 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia uzasadnienia żądania strona przesłała do akt sprawy wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od dnia 1 marca do dnia 31 maja 2015 r., z którego wynika, że Spółka opłaca usługi radcy prawnego (przelew z dnia 14 maja 2015 r. w kwocie 369 zł) oraz T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (przelew z dnia 21 maja 2015 r. w kwocie 3.338 zł) oraz, że jej likwidator w dniu 10 kwietnia 2015 r. wypłacił z tego rachunku bankowego kwotę 10.000 zł. W dniu 1 lipca 2015 r. do postępowania wstąpił profesjonalny pełnomocnik procesowy Spółki. Uzasadniając zaskarżone postanowienie Sąd powołując się na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.) wskazał, że skarżąca w nowym wniosku nie wykazała takich nowych istotnych okoliczności, które mogą być podstawą zmiany postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odpowiednio z dnia 7 października 2013 r. i 12 stycznia 2015r. o odmowie przyznania jej prawa pomocy. Wprawdzie strona skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ale stan ten nie pozbawił jej zdolności wygospodarowania środków na ponoszenie kosztów tej działalności, w tym kosztów obsługi prawnej świadczonej przez dwa podmioty. Odnosząc się do wniosku Spółki o ustanowienie radcy prawnego z urzędu Sąd stwierdził, iż w sprawie nadal istnieje przesłanka wykluczająca uwzględnienie tego żądania, określona w art. 246 § 3 P.p.s.a., bowiem z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym i doradcą podatkowym z wyboru. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł o jego zmianę i przyznanie Spółce prawa pomocy w zakresie całkowitym, zarzucając brak wnikliwej analizy sytuacji finansowej strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Poza sporem w sprawie pozostawało ustalenie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był kolejnym żądaniem strony. Aktualny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zawierał przy tym informacje zbieżne z przedstawionymi na wcześniejszym etapie postępowania, które zostały już prawomocnie ocenione przez sądy administracyjne obu instancji. Skarżąca nie sprecyzowała jakie nowe okoliczności miałyby zadecydować o konieczności uwzględnienia zgłoszonego przez nią żądania. W myśl art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 – treść orzeczenia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonał analizy przedłożonych przez stronę informacji, podnosząc, że nie świadczyły one o spełnieniu warunków skorzystania z instytucji prawa pomocy. Trafnie Sąd wskazał na fakt ponoszenia przez Spółkę kosztów obsługi prawnej świadczonej przez dwa podmioty, co wynika z załączonych do wniosku wyciągów bankowych. Jednocześnie - co kluczowe dla rozstrzygnięcia - Sąd pierwszej instancji zauważył, że zarówno argumentacja strony, jak i dostarczone przez nią dane nie pozwalały na stwierdzenie zmiany okoliczności usprawiedliwiającej odmienną ocenę możliwości finansowych skarżącej. Obraz sytuacji majątkowej Spółki, wynikający z akt sprawy, nie uległ bowiem istotnej zmianie od chwili uprzednio wydanych postanowień w sprawie prawa pomocy i nie dezaktualizował prawomocnej oceny jej kondycji finansowej w kontekście przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw uzasadniających weryfikację wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.