VIII SA/Wa 261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu zażalenia R. M. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor") z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] czerwca 2012 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Jako podstawę wniosku skarżąca podała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazała bowiem, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji nie były znane organowi okoliczności faktyczne oraz nie były znane dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, mające fundamentalne znaczenie dla istoty rozstrzygnięcia. Jednocześnie skarżąca dołącza kopie dokumentów, które – w jej ocenie – nie były znane organowi I instancji przy wydawaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 tj.: ostateczną decyzję [...] z dnia [...] września 2007 r., zmiany do wniosku o przyznanie płatności na 2006 r. z dnia [...] sierpnia 2006 r. wraz z pismem przewodnim, protokół z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu [...] września 2006 r. w zakresie pakietu rolnośrodowiskowego rolnictwo ekologiczne oraz ostateczną decyzję przyznającą płatność za rok 2007 z dnia [...] marca 2008 r. Nr[...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia ww. postępowania zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Uzasadniając Dyrektor wskazał, iż na podstawie powołanych przez skarżącą dokumentów oceniono, że skarżąca o okolicznościach stanowiących jej zdaniem podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w latach 2006 - 2008. Tym samym organ I instancji uznał, iż od chwili powzięcia przez skarżącą informacji, która stanowi podstawę do wznowienia postępowania do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania minęły ponad 4 lata. A zatem miesięczny termin przewidziany w art. 148 k.p.a. nie został zachowany. We wniesionym zażaleniu (uzupełnionym pismem z dnia [...] listopada 2012 r.) skarżąca wskazała, iż skarżone postanowienie narusza prawo, dlatego wniosła o jego uchylenie w całości. W jej ocenie wątpliwości budzi zachowanie przepisów o właściwości, gdyż podanie winno być przekazane przez Dyrektora do organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, na skutek wniesionego zażalenia, Prezes ARiMR wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r. Uzasadniając organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 148 § 1 k.p.a. Zauważył, że wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Może ono nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 oraz art. 145 a-b k.p.a. Nadto przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Prezes ARiMR wskazał także, iż z uregulowania art. 148 § 1 k.p.a. wynika, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie zatem, czy strona dochowała terminu wynikającego z art. 148 k.p.a. jest uzależnione w pierwszej kolejności od ustalenia, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania oraz kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonał oceny terminowości złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Ustalił bowiem, iż dokumenty stanowiące – w opinii skarżącej – nowe dowody nie znane organowi podczas wydawania decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. były w posiadaniu skarżącej jeszcze przed wydaniem ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W.. Dlatego też – w ocenie Prezesa ARiMR – powyższe uzasadniało wydanie przez organ I instancji postanowienia Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie wznowienia administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż we wniesionym zażaleniu skarżąca nie zakwestionowała stanowiska Dyrektora w kwestii złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do naruszenia – według skarżącej – przez Dyrektora przepisów o właściwości określonej w art. 148 § 1 k.p.a., Prezes ARiMR wskazał, iż bezzasadnym byłoby przekazywanie podania skarżącej do organu I instancji, bowiem w związku z prowadzonym wcześniej postępowaniem odwoławczym od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, Dyrektor dysponował dokumentacją niezbędną do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Konkludując Prezes ARiMR wskazał, iż ze względu na uchybienie przez skarżącą terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek odmówić wznowienia postępowania i nie ma możliwości badania w ramach tego postępowania wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia [...] lutego 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości skarżonych postanowień obydwu instancji. Uzasadniając wskazała, iż zgodnie z dyspozycją art. 148 § 1 k.p.a. Dyrektor winien przekazać podanie do organu I instancji "miast" rozpatrywać go. Nadto w przypadku, gdy strona trafnie wskaże (znajdzie) przyczynę wznowienia obowiązkiem organu jest wznowienie postępowania z urzędu. Dlatego też – zdaniem skarżącej – organ rozpatrując sprawę winien mimo ewentualnego uchybienia prze stronę terminowi do wniesienia podania, zbadać z urzędu zasadność wskazanych mu przesłanek wznowieniowych. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nadto odnosząc się do treści skargi podniósł, iż nie zawiera ona żadnych argumentów mających jakikolwiek wpływ na wynik niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracyjnych, należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem sprawy poddanej kontroli Sądu jest postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która na mocy art. 16 § 1 k.p.a. jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada bowiem, czy wniosek w tym przedmiocie oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Jeżeli wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania lub przekroczono termin do jego złożenia, organ administracji wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż termin do złożenia żądania wznowienia postępowania zaczyna bieg od dnia w którym strona w jakikolwiek sposób posiadła informacje o okolicznościach mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, organ administracji zaś swobodnie ocenia dowody w tej mierze. Podkreślić należy także, że organ administracji obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., II OSK 976/05). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr[...]. Powołała się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji nie były znane organowi okoliczności faktyczne oraz nie były znane dowody, istniejące w dniu wydania decyzji mające fundamentalne znaczenie dla istoty rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy za organami orzekającymi w przedmiotowym postępowaniu, iż o okolicznościach, stanowiących podstawę wniosku o wznowienie postępowania skarżąca powzięła wiadomość w latach 2006-2008, gdyż z tego okresu pochodzą kopie dokumentów dołączone przez skarżącą do przedmiotowego wniosku, które – w jej ocenie – nie były znane organowi w dacie wydawania decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2010 r. Natomiast wniosek w sprawie wznowienia postępowania został złożony do organu w dniu [...] czerwca 2012 r. Dlatego też słusznie – w ocenie Sądu – organy orzekające uznały, iż od chwili powzięcia przez skarżącą informacji, które stanowią podstawę do wznowienia postępowania do dnia złożenia przedmiotowego wniosku minęły ponad 4 lata. Bowiem fakty wynikające z załączonych do wniosku dokumentów znane były skarżącej już w latach 2006-2008. Niewątpliwie zatem skarżąca uchybiła terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a., tj. terminowi jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Sąd podziela zatem pogląd organów obu instancji, że jeżeli podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. (tak jak w niniejszej sprawie) – to organ administracji powinien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania – zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, iż nie ma racji skarżąca twierdząc, że Dyrektor ARiMR rozpoznając złożony wniosek o wznowienie postępowania naruszył przepisy o właściwości określonej w art. 148 § 1 k.p.a. Sąd zauważa, iż co do zasady podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma jednak przepis art. 150 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Uwzględniając taki stan prawny w odniesieniu do niespornego stanu faktycznego sprawy, niewątpliwie więc organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania był Dyrektor ARiMR, który wydał w sprawie decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok w ostatniej instancji tj. w dniu [...] sierpnia 2010 r. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 marca 2013 r., I SA/Sz 924/12). Stwierdzić zatem należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje rozstrzygnięcia – zyskując aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.