III SA/Gd 156/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. W. w przedmiocie wymierzenia grzywny Rektorowi Uniwersytetu [...] z powodu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 221/11 1. wymierza Rektorowi Uniwersytetu [...] grzywnę w wysokości 5.000 ( pięć tysięcy) złotych; 2. umarza postępowanie w zakresie żądania wydania orzeczenia o uprawnieniu skarżącej do wpisania na listę studentów; 3. stwierdza, że bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej A. W. 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2011 r. wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 221/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następstwie skargi A. W. uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 2 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 20 września 2011 r. Akta administracyjne ww. sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały wysłane Rektorowi Uniwersytetu [...] w dniu 26 października 2011 r. a ich doręczenie nastąpiło w dniu 2 listopada 2011 r. Pismem z dnia 23 stycznia 2013 r. A. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wezwała Rektora Uniwersytetu [...] do wykonania ww. wyroku z uwzględnieniem jego zmiany dokonanej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2012 r. W dniu 4 lutego 2013 r. do organu wpłynęła skarga A. W. na niewykonanie wyroku Sądu z dnia 2 sierpnia 2011 r. wraz z wnioskiem o wymierzenie Rektorowi Uniwersytetu [...] grzywny w wysokości 11 000 ( jedenaście tysięcy ) złotych na podstawie art. 154 § 1 w związku z § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Nadto wniesiono o wydanie przez Sąd orzeczenia o istnieniu uprawnienia skarżącej do wpisu na listę studentów Uniwersytetu [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ww. prawomocny wyrok Sądu zwrócono organowi pod koniec 2011 r.. W przypadku, gdy Sąd nie określił terminu wydania decyzji w sprawie mają zastosowanie ogólne terminy ustawowe do załatwienia sprawy. Zdaniem skarżącej ww. wyrok powinien być wykonany przez organ drugiej instancji bez zbędnej zwłoki, bowiem wydanie decyzji nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. Nawet przyjmując maksymalny dwumiesięczny termin do wydania decyzji, upłynął on około rok temu, zaś organ nie wydał decyzji w sprawie. Żądanie w zakresie ustalenia istnienia uprawnienia skarżącej do wpisu na listę studentów Uniwersytetu [...] uzasadniono powołując się na okoliczności wynikające z akt sprawy oraz wyroku z dnia 2 sierpnia 2011 r. Wynika z nich, że brak było podstaw prawnych do skreślenia skarżącej z listy studentów. sprawy W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że po otrzymaniu wezwania do wykonania wyroku organ niezwłocznie wydał w dniu 11 lutego 2013 r. decyzję, zatem wniosek o ukaranie grzywną jest nieuzasadniony. Organ stwierdził nadto, że skoro została wydana decyzja uchylająca decyzję w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów, ustały podstawy do żądania wpisu na listę studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie w części, w której skarżąca domaga się ukarania organu grzywną z powodu niewykonania wyroku tutejszego Sądu z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 221/11. Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 154 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Warunek ten został w niniejszej sprawie spełniony przez wystosowanie przez skarżącą w dniu 23 stycznia 2013r. pisemnego wezwania do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 221/11 (dowód: odpis pisma k. 4 akt sprawy). Z przytoczonej regulacji wynika, że skarga o wymierzenie organowi grzywny przysługuje w dwóch sytuacjach: 1) gdy organ nie wykonuje wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz 2) gdy organ pozostaje bezczynny po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zaznaczyć należy, że powołane unormowania mają na celu zapewnienie skuteczności wyroków sądów administracyjnych, nie tylko poprzez dyscyplinowanie organów administracji publicznej (których działalność, czy też bezczynność była przedmiotem kontroli) do podjęcia stosownych działań, ale także w przypadku ich nie podjęcia ukaranie organu za nie respektowanie orzeczenia sądowego. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji wydanej przez organ drugiej instancji spowodowało, że "odżyło" odwołanie wniesione przez stronę w trybie przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U, Nr 65, poz. 385 ze zm.). W myśl art. 286 § 1 ustawy p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 ustawy p.p.s.a.). Załatwienie sprawy w niniejszym postępowaniu polegało na rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Społecznych z dnia 22 kwietnia 2004 r., którą skreślono skarżąca z listy studentów. Akta administracyjne w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 221/11 zostały zwrócone organowi w dniu 2 listopada 2011 r. Przywołana ustawa o szkolnictwie wyższym w art. 161 stanowi, że do decyzji podjętych przez organ uczelni m.in. w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Zatem przepisy art. 35 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania spraw miały odpowiednio zastosowanie w sprawie rozpoznania złożonego przez skarżąca odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestii odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w oparciu o przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym zwracając uwagę na fakt, że chodzi tutaj o takie stosowanie tych przepisów, które zapewni studentowi gwarancje procesowe. I tak w postanowieniu z 30 listopada 2011 r., I OSK 2204/11 Sąd ten stwierdził, że "nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do decyzji rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają" (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że przepisy k.p.a. dotyczące terminów załatwiania spraw powinny być przez organy szkół wyższych orzekających w indywidualnych sprawach studenckich przestrzegane. Takie stanowisko odpowiada wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości postępowania, pozostaje też w bezpośrednim związku z zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.a. ( m.in. zasada praworządności i zasada uwzględniania słusznego interesu obywateli) oraz art. 8 k.p.a. ( zasada pogłębiania zaufania do organów państwa). W przypadku wydania wyroku uchylającego wydaną w sprawie decyzję, czy stwierdzającego jej nieważność, organ ma obowiązek załatwienia sprawy w terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a. Art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z powyższego wynika, że organ miał obowiązek załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia akt administracyjnych (art. 286 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Logicznym wnioskiem na podstawie obowiązującego prawa w takiej sytuacji jest to, że organ, który nie wydaje nowej decyzji pozostaje w bezczynności. Zaprezentowanej oceny prawnej nie zmienia fakt wydania w dniu 11 lutego 2013 r. decyzji albowiem wykonanie wyroku (wydanie decyzji) nastąpiło po wniesieniu skargi do WSA w Gdańsku za pośrednictwem organu (skargę wniesiono w dniu 28 stycznia 2013 r. - k. 6 akt) – art. 154 § 3 p.p.s.a. W tym stanie sprawy należy uznać, że organ do czasu wniesienia skargi nie wykonał wyroku Sądu, a brak jest podstaw do uznania, że wyrok ten nie mógł być wykonany z przyczyn niezależnych od organu. Za wykonanie wyroku można bowiem uznać wyłącznie wydanie przez organ aktu administracyjnego. Wskazać należy również, że organ w okresie od przekazania mu odpisu wyroku wraz z aktami sprawy do dnia wniesienia skargi nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Organ nie wskazał też żadnej przyczyny usprawiedliwiającej znaczne opóźnienie w załatwieniu sprawy. Tym samym wniosek o oddalenie skargi nie mógł zostać uwzględniony. Decyzja zapadła na skutek rozpatrzenia odwołania wydana została po upływie ponad 14 miesięcy od dnia przekazania organowi odwoławczemu akt sprawy i po 14 dniach po wniesieniu przez skarżącą skargi w trybie art. 154 § 1 u.p.p.s.a. Okoliczność ta w świetle powołanego wyżej przepisu art. 154 § 3 p.p.s.a. nie mogła stanowić podstawy do oddalenia skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny ani do umorzenia postępowania, albowiem w przypadku skargi opartej na tym przepisie, nie ma żadnego znaczenia fakt, że organ wydał rozstrzygnięcie w sprawie, jeżeli skarga została wniesiona przed wydaniem tego rozstrzygnięcia. Dodatkowo – stosownie do przepisu art. 154 § 2 zd. drugie ustawy - Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem zauważyć, że przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do wydania decyzji został przekroczony aż trzynastokrotnie. Wymierzając grzywnę w wysokości 5.000 złotych Sąd uznał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna do wagi stwierdzonego zaniechania oraz zapewni, że Rektor Uniwersytetu [...] zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na niego wyrokami sądowymi Ustalając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę takie elementy jak: nieskomplikowany charakter sprawy z uwagi na przepisy właściwe do zastosowania celem wykonania wyroku sądu, okres opóźnienia jak też jego przyczyny obciążające wyłącznie organ. Jako okoliczność łagodząca Sąd uwzględnił wydanie - po wniesieniu skargi - decyzji z dnia 11 lutego 2013r., jak również fakt, że Rektor Uniwersytetu [...] nie jest organem administracji publicznej, o którym mowa w art. 1 k.p.a. Rektor będąc jednoosobowym organem uczelni publicznej, tylko w niektórych przypadkach - w zakresie przewidzianym w przepisach ustawy o szkolnictwie wyższym – pełni również funkcję organu administracji publicznej, która nie jest dla niego funkcją podstawową i wykonywaną stale. W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę wniesioną w trybie art. 154 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzając organowi grzywnę w granicach określonych w art. 154 § 6 powołanej ustawy. Jednocześnie, mając na uwadze fakt uwadze, że Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 11 lutego 2013 r. rozpoznał odwołanie skarżącej orzekając o uchyleniu decyzji Dziekana Wydziału Nauk Społecznych z dnia 22 kwietnia 2004 r., Sąd umorzył postępowanie w zakresie ustalenia istnienia uprawnienia skarżącej do wpisu na listę studentów Uniwersytetu [...], uznając je w tej części za bezprzedmiotowe ( art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Składają się na nie: kwota 100 zł uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi oraz kwota 240 zł stosownie do brzmienia § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).