I OSK 2337/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-19
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Monika Nowicka, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej opłatę adiacencką może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli strona skarżąca podnosiła, że nie występowała o możliwość korzystania z urządzeń kanalizacyjnych i że decyzja została wydana bez podstawy prawnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wywiódł brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy eliminowaniu decyzji obarczonych szczególnie ciężkimi wadami, a nie rozpatrywaniu sprawy co do istoty. Właściciel nieruchomości uczestniczy w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej poprzez opłaty adiacenckie, niezależnie od tego, czy wyraża wolę korzystania z tych urządzeń. Kluczowe jest stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości, co skutkuje wzrostem jej wartości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skarżącej po stworzeniu warunków do podłączenia jej do gminnej sieci kanalizacyjnej. Skarżąca podnosiła, że nie występowała o możliwość korzystania z sieci, co jej zdaniem wykluczało naliczenie opłaty, oraz że decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 566/13 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 27 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 566/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
Decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kłaj z [...] września 2011 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości 6 053,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nr [...] o powierzchni budowlanej 0,5500 ha położonej w miejscowości Kłaj, będącej własnością A. P., wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że nie stwierdziło istnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji.
Z powyższym stanowiskiem Kolegium nie zgodziła się A. P.. Strona podniosła ponownie, że nie występowała o możliwość korzystania z urządzeń kanalizacji sanitarnej wybudowanej przez Gminę Kłaj. Zatem nie spełnione zostało kryterium, o którym mowa w art. 54 ustawa prawo budowane i w związku z tym nie było podstawy prawnej do naliczenia opłaty adiacenckiej. Jak podniosła, brak wystąpienia o możliwość korzystania z urządzeń infrastruktury kanalizacji sanitarnej, wynika z przyczyn ekonomicznych, bowiem obecne jej dochody wynoszą miesięcznie netto 801 zł. Strona dodała, iż podczas jej nieobecności i bez jej zgody grupa budowlana weszła na ogrodzony teren jej posesji stanowiący część działki nr [...], wykonała wykop i położyła około 2 mb rury kanalizacyjnej. Ponadto A. P. wskazała, że pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej, o którym mowa w decyzji Wójta Gminy Kłaj, nie mogło obejmować nieruchomości nr [...], bowiem Gmina Kłaj nie posiada prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane oraz nie otrzymała stosownego upoważnienia od właścicielki gruntu. Natomiast inwentaryzacja powykonawcza, o której wspomniano w decyzji, jeżeli objęła również nieruchomość gruntową nr [...], to w tym zakresie powinno się stwierdzić zaistnienie samowoli budowlanej. Według A. P. nie można było sformułować konkluzji, że stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości nr [...] do sieci kanalizacji sanitarnej, bowiem przez warunki należy rozumieć warunki formalne i techniczne, a zaistnienie tylko warunków technicznych jest niewystarczające. Ponadto A. P. podtrzymała swoje stanowisko z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, że Wójt Gminy Kłaj orzekając o ustaleniu opłaty adiacenckiej arbitralnie ustalił, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej bowiem nie wskazał w podstawie prawnej przepisów, o których mowa w art. 148b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem należy uznać, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej i zasadne jest wnioskowanie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] grudnia 2012 r. nr [...].
W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji służy usuwaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnych obarczonych szczególnie ciężkimi wadami. Wady decyzji wyliczone zostały wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1–7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano, że wady te muszą tkwić w samej decyzji, a ich wystąpienie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje.
Z art. 145 ust. 2 i art. 148b ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej może być wydana w razie wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej i stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.
Organ administracyjny wskazał, że datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest taka data, w której dana sieć może być eksploatowana. Chodzi o zapewnienie potencjalnej możliwości korzystania z sieci kanalizacyjnej, tzn. o sytuację, w której tylko od woli właściciela danej nieruchomości będzie zależało, czy z danej sieci będzie korzystał. Taka zaś potencjalna możliwość zaistnieje dopiero wówczas, gdy dana sieć zostanie wybudowana zgodnie z warunkami technicznymi i jej eksploatacja może nastąpić zgodnie z warunkami prawnymi. Działając legalnie nie można eksploatować sieci kanalizacyjnej bez zakończenia jej budowy i bez zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi – Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Według SKO na akceptację zasługuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim (wyrok z 28 października 2009 r. sygn. akt II SA/Go 664/09), zgodnie z którym ustalając datę stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń sieciowych należy pamiętać, że chodzi o rzeczywistą możliwość jej podłączenia do określonych urządzeń, a nie tylko protokolarną. Należy przyjąć, że nie tylko kompletność zrealizowanej inwestycji – co szeroko podkreśla się w orzecznictwie – ale też dopuszczenie obiektu do eksploatacji (użytkowania) powinno mieć zasadnicze znaczenie (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1529/12).
Wskazano, że jak wynika z akt sprawy, decyzją nr [...] z [...] stycznia 2010 r. Starosta Wielicki zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie dla Gminy Kłaj na rozbudowę sieci kanalizacyjnej na działkach położonych w Kłaju, w tym na działce nr [...], należącej do A. P.. Natomiast pismem z 10 sierpnia 2010 r. znak [...] zatytułowanym "Potwierdzenie przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieliczce poinformował, iż po przyjęciu zawiadomienia z daty wpływu 19 lipca 2010 r. o zakończeniu budowy kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kłaj – zachód etap I wraz z sieciową przepompownią i zasilaniem elektrycznym przepompowni ścieków na działkach zgodnie z decyzją pozwolenia na budowę wydaną przez Starostę Wielickiego w dniu [...] września 2007 r. nr [...] oraz rozbudowy sieci kanalizacyjnej w miejscowości Kłaj na działkach zgodnie z decyzją pozwolenia na budowę wydaną przez Starostę Wielickiego z [...] stycznia 2010 r. przez inwestora, Gmina Kłaj – na podstawie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nie zgłosił sprzeciwu do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. W aktach sprawy znajduje się kopia potwierdzenia odbioru decyzji z [...] stycznia 2010 r. [...] podpisanego przez Annę Pater (k. 13).
Mając powyższe na uwadze uznano, że Gmina Kłaj stworzyła warunki do podłączenia działki nr [...] należącej do A. P., do sieci kanalizacyjnej wybudowanej w ramach realizacji inwestycji pn. "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowości Kłaj – zachód etap I".
Z akt sprawy wynika również, że uchwałą nr XXIV/182/2004 Rady Gminy w Kłaju z 11 października 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłat adiacenckich, ustalono, iż opłata adiacencka będzie wynosiła 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu (§ 1 pkt 2 uchwały).
Natomiast wartość nieruchomości przed wybudowaniem kanalizacji oraz po wybudowaniu kanalizacji została określona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 30 maja 2011 r. Zgodnie ze sporządzonym przez rzeczoznawcę operatem szacunkowym, wskutek stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do kanalizacji, wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła o 12 106,00 zł.
W dalszej części uzasadnienia, Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że decyzja Wójta Gminy Kłaj została wydana z zachowaniem podstawy prawnej. Kolegium wyjaśniło, iż przez brak podstawy prawnej należy rozumieć to, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis – "decyzja, która ogólnikowo lub błędnie powołuje podstawę prawną nie jest decyzją wydaną »bez podstawy prawnej« w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Błędne powołanie podstawy decyzji stanowi wadę formy decyzji, a więc stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK1369/06).
Bezsporne, według organu administracji publicznej jest to, w dacie orzekania przez Wójta Gminy Kłaj, o ustaleniu opłaty adiacenckiej decyzją z [...] września 2011 r. istniały przepisy obowiązującego prawa zezwalające na jej wydanie – a to art. 145 – 148b ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy uchwały nr XXIV/182/2004 Rady Gminy w Kłaju z 11 października 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłat adiacenckich. Zatem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Kłaj z [...] września 2011 r. jest niezasadny, a decyzja wydana została w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Równocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły, wymienione przepisem art. 156 § 1 k.p.a., przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy Kłaj.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, złożyła A. P.. Skarżąca nie zgodziła się z odmową stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kłaj z [...] września 2011 r. orzekającej o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nr [...], wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła ponownie, że nie występowała o możliwość korzystania z urządzeń kanalizacji sanitarnej wybudowanej przez Gminę Kłaj. Zatem nie spełnione zostało kryterium, o którym mowa w art. 54 Prawa budowanego i w związku z tym nie było podstawy prawnej do naliczenia opłaty adiacenckiej. Wskazała również, że brak wystąpienia o możliwość korzystania z urządzeń infrastruktury kanalizacji sanitarnej, wynika z przyczyn ekonomicznych, bowiem obecne dochody strony wynoszą miesięcznie netto 801 zł. Dalszej kolejności skarżąca przytoczyła argumentacje zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli poddana była decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kłaj ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości będącej własnością A. P., wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacji sanitarnej.
Trafnie orzekający w sprawie organ wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, ujętych w treści art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym formę nadzoru. A zatem, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, obowiązkiem organu jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w postępowaniu tym organ nie jest władny rozpatrywać sprawę co do istoty, jak może to uczynić w postępowaniu odwoławczym.
Sąd wskazał, na przyjętą linię orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyrażoną np. w wyroku NSA z 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2007/11 gdzie wskazano, "że tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia przepisu prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi zatem nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji i jest odstępstwem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą do wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś takiej podstawy nie może stanowić subiektywne przeświadczenie skarżącego o nietrafności wydanej decyzji.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, to organ nie gromadzi materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie".
Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej należy rozumieć budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych – stosownie do art. 143 ust. 2 tej ustawy.
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej – w myśl art. 145 ust. 1 ustawy. Natomiast ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej budową urządzeń infrastruktury technicznej – zgodnie z art. 146 ust. 1 tej ustawy.
Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że jeśli zostanie wybudowany przewód kanalizacyjny, w sposób umożliwiający podłączenie nieruchomości do tej sieci i przez tę możliwość wzrośnie wartość tej nieruchomości, właściwy organ może w drodze decyzji ustalić wysokość opłaty adiacenckiej, do uiszczenia której zobowiązany jest właściciel nieruchomości, której wartość wzrosła.
Organ prawidłowo uznał, że Gmina Kłaj stworzyła warunki do podłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej.
Należy jednak przede wszystkim mieć na uwadze fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania toczącego się w trybie nadzoru, nie w trybie "zwykłym" (A. P. nie zaskarżyła decyzji ustalających opłatę adiacencką do sądu). W tym trybie Sąd bada tylko, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej – a konkretnie w niniejszej sprawie, czy decyzja ta nie narusza rażąco prawa.
Zasadniczym argumentem strony skarżącej domagającej się stwierdzenia nieważności było to, iż nie występowała o możliwość korzystania z urządzeń kanalizacji sanitarnej, w związku z czym nie było podstawy do naliczania opłaty adiacenckiej. Ponadto skarżąca zarzuciła, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej.
Odpowiadając na powyższe zarzuty, wskazać należy, że to czy skarżąca chciała podłączyć swoją nieruchomość do sieci kanalizacyjnej i czy będzie z niej korzystać nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z wyrokiem NSA z 7 kwietnia 2010 r., I OSK 514/09 opłata adiacencka podlega ustaleniu bez względu na to, czy właściciel nieruchomości przejawia wolę korzystania z urządzeń czy nie. W podobnym duchu wypowiedział się WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Go 686/10: "Gmina po stworzeniu każdej możliwości technicznej korzystania z dobrodziejstwa nowej infrastruktury technicznej – niezależnie, czy właściciel nieruchomości z dobrodziejstwa tego korzysta – ma prawo ustalić opłatę adiacencką, o ile zostanie powiadomiona przez odpowiedni podmiot, że warunki do podłączenia nieruchomości do sieci zostały stworzone".
W ocenie Sądu, w dacie orzekania przez Wójta Gminy Kłaj, o ustaleniu opłaty adiacenckiej decyzją z [...] września 2011 r. istniały przepisy obowiązującego prawa zezwalające na jej wydanie – a to art. 145–148b ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy uchwały nr XXIV/182/2004 r. Rady Gminy w Kłaju z 11 października 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłat adiacenckich.
W myśl art. 148b ustawy ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomość do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów.
Owymi odrębnymi przepisami są wszystkie akty normatywne dotyczące urządzeń infrastruktury, które pozwalają na legalne a więc zgodne z prawem korzystanie z tych urządzeń – a więc prawo budowlane, prawo wodne i wszelkie przepisy obejmujące warunki techniczne dopuszczające możliwość korzystania z urządzeń infrastruktury. Najczęściej chodzi tu o protokoły technicznych odbiorów, urządzeń, dopuszczenie do eksploatacji itp. W przypadku urządzeń takich jak przedmiotowa kanalizacja sanitarna – jest to protokół końcowy odbioru robót i przekazania do użytkowania inwestycji. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie (protokół z 10 sierpnia 2010 r., k. 3 akt adm.). Tak też NSA w wyroku z 18 stycznia 12011 r. sygn. akt I OSK 398/10, wskazał że "datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej oraz stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi są daty wynikające z możliwości przystąpienia do użytkowania tych obiektów, ustalone według przepisów Prawa budowlanego".
Zdaniem Sądu stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy nie wyczerpuje pozostałych, wymienionych przepisem art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kłaj z [...] września 2011 r. nr [...]. Należy również zaznaczyć, że z uwagi na nadzwyczajny charakter instytucji stwierdzenia nieważności, nie może ona służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z powodu dotknięcia jej wadami, które mogą zostać usunięte w rezultacie przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Należy z całą mocą podkreślić, że dla stwierdzenia nieważności decyzji, wady te muszą mieć charakter, wad ewidentnych, a zarazem wyjątkowo ciężkich, uniemożliwiających sanowanie nieprawidłowej decyzji.
Zdaniem Sądu w tym składzie argumentacja strony skarżącej nie dowodzi naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji.
Trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi przesłanki do wzruszenia decyzji ustalającej opłatę adiacencką, nie daje w żadnym razie samoistnej podstawy, aby skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Skarżąca może natomiast ubiegać się o rozłożenie na raty należności z tytułu opłaty adiacenckiej, zgodnie z art. 147 ustawy o gospodarce nieruchomościami: "Opłata adiacencka może być, na wniosek właściciela nieruchomości, rozłożona na raty roczne płatne w okresie do 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o ustaleniu opłaty. Należność gminy z tego tytułu podlega zabezpieczeniu, w tym przez ustanowienie hipoteki. Decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej" (ust. 1), "Raty, o których mowa w ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski" (ust. 2).
Dla stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu opłaty adiacenckiej nie ma również znaczenia czy zgodnie z ustawą z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach skarżąca ma obowiązek podłączenia się do nowo wybudowanej sieci kanalizacyjnej, czy też takiego obowiązku nie ma. Jak wskazano wyżej istota opłaty adiacenckiej wiąże się nie z faktycznym podłączeniem i korzystaniem z wybudowanej sieci kanalizacyjnej lub z obowiązkiem podłączenia się do niej, lecz ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej wskutek samej możliwości podłączenia się do niej.
Także podnoszone przez skarżącą argumenty, że inwestycję zrealizowano na jej nieruchomości i bez jej zgody – a inwestor nie dysponował prawem do dysponowania gruntem na cele budowlane – nie ma znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Kwestie te stanowią bowiem materię, które może być ewentualnie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego z zakresu prawa budowlanego, a nie postępowania o ustalenie opłaty adiacenckiej i to prowadzonego w trybie nadzwyczajnym.
Po przeanalizowaniu sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyło stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniło motywy, jakimi się kierowało przy rozstrzyganiu sprawy -uzasadniając przekonująco swoje decyzje.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
A. P. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzucie naruszenia przepisów postępowania: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 143 ust. 1, art. 145 ust. 1, art. 146 ust 1, 1a i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), poprzez oddalenie skargi, pomimo że w zaskarżonej decyzji SKO, nie ustalono, czy decyzja Wójta Gminy Kłaj z [...] września 2011 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegające na tym, że:
– ustalono opłatę adiacencką od całej powierzchni działki nr [...] położonej w Kłaju, tj. od 0,55 ha, podczas gdy 49 a stanowi grunt wykorzystywany na cele rolne, 6 a na cele mieszkalne,
– nie dokonano oceny dowodów, ograniczając się do przytoczenia treści operatu szacunkowego, w wyniku czego nie ustalono: czy obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jakie jest przeznaczenie gruntu, okoliczności że grunt ma w 50% ograniczoną możliwość zabudowy z powodu istnienia instalacji wodociągowej na powierzchni 14,4 a, oraz czy budowa sieci kanalizacji sanitarnej odbyła się zgodnie z prawem, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ gdyby sąd dostrzegł wymienione naruszenia prawa, to uchyliłby decyzję nakazując rozpatrzenie ich przez organ w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Na tych podstawach wnosiła o:
– o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,
– o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, powiększonego o stosowną kwotę podatku od towarów i usług, oświadczając, że skarżąca A. P. nie zapłaciła wynagrodzenia ani w całości, ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (test jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 143 ust. 1, art. 145 ust. 1, art. 146 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) postawiono jako zarzut naruszenia przepisów postępowania. Tak postawiony zarzut kasacyjny łączy naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 143 ust. 1, art. 145 ust. 1, art. 146 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) z naruszeniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 133 § 1, art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego) w konsekwencji nie wyprowadza rażącego naruszenia prawa, które wyłącznie może stanowić podstawę do zastosowania sankcji nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z tak postawionych zarzutów kasacyjnych można domniemywać, że uzasadnieniem kasacyjnym jest zastosowanie przepisów regulujących wydanie decyzji o opłacie adiacenckiej do stanu faktycznego nie zapisanego w normie prawnej art. 143 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniesione okoliczności faktyczne nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Działka nr [...] w miejscowym planie jest przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a tego nie można podważyć decyzją o podatku od nieruchomości. Przy ustaleniu wartości nieruchomości uwzględniono, że powierzchnia 14,4 a nie może zostać zabudowana z uwagi na instalację wodociągową.
Postawione zarzut skargi kasacyjnej nie dają podstaw do wyprowadzenia rażącego naruszenia prawa. W zaskarżonym wyroku Sąd prawidłowo wywiódł brak podstawy zastosowania sankcji nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło