II OSK 2516/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-15
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Andrzej Gliniecki, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady wysłuchania strony (art. 10 k.p.a.) w postępowaniu wznowionym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego i poprzedzających go decyzji administracyjnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji na podstawie różnych przepisów prawa materialnego, oraz naruszenie zasady wysłuchania strony (art. 10 k.p.a.) w postępowaniu wznowionym, stanowią naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, uchylono zaskarżony wyrok sądu administracyjnego oraz poprzedzające go decyzje administracyjne.Stan faktyczny
T. D. uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalno-usługowego. Starosta Tatrzański wznowił postępowanie z urzędu, powołując się na wydanie przez Wojewodę Małopolskiego decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która mogła kolidować z inwestycją T. D. Następnie Starosta uchylił własną decyzję i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego, wskazując na nieaktualną mapę do celów projektowych. Wojewoda Małopolski uchylił decyzję Starosty i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu, wskazując na utratę przez T. D. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w związku z decyzją Wojewody o inwestycji drogowej. WSA oddalił skargę T. D. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tatrzańskiego i orzeka o kosztach postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 476/13 w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania i odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] r. znak [...] 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz T. D. kwotę 1270 ( jeden tysiąc dwieście siedemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 9 maja 2012 r. T. D. złożył wniosek o pozwolenie na budowę inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalno-usługowego (wynajem pokoi), zjazdu na działkę z ul. [...], miejsc postojowych i utwardzenia placu postojowego w B. ul. [...] na działkach nr ewid. [...],[...],[...].
Starosta Tatrzański decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] znak: [...] udzielił wnioskodawcy pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Starosta Tatrzański na podstawie art. 145 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zaskarżonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lipca 2012 r. Jako powód wznowienia postępowania wskazując istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dniu wydania decyzji. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Starosta wskazał, że w dniu 24 lipca 2012 r. otrzymał zawiadomienie Wojewody Małopolskiego z dnia 19 lipca 2014 r. informujące, że dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda Małopolski wydał decyzję nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn: Rozbudowa drogi krajowej nr [...] od km 31+696,00 do 32+274,47 wraz z budową mostu na rzece B. w miejscowości B. w km 31+858 w ciągu drogi krajowej nr 47. W ocenie Starosty wyjaśnienia wymagała kwestia, czy inwestycja zatwierdzona przez niego w/w decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. koliduje z opisaną inwestycją drogową, albowiem obszar oddziaływania w/w decyzji Wojewody obejmował swym zakresem m.in. działki nr ewid. [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] Starosta Tatrzański, wobec nieprzedłożenia przez inwestora projektu zagospodarowania terenu sporządzonego na aktualnej mapie do celów projektowych, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: Pr.bud., uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. i w tym zakresie orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Z informacji powziętej przez Starostę wynika, że inwestor był w posiadaniu aktualnej mapy do celów projektowych jeszcze przed wydaniem decyzji, a nawet przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę. Pomimo posiadania aktualnej mapy, do projektu budowlanego załączono mapę nieaktualną z 2009 r., na której sporządzono projekt zagospodarowania terenu. Zdaniem Starosty świadczy to o zamiarze wprowadzenia w błąd organu prowadzącego postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wrysowanie projektowanego zagospodarowania terenu na nowej mapie skutkowałoby wykazaniem kolizji między zamierzeniem inwestora a inwestycją drogową. T. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania inwestora, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...], działając na pod pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 Pr.bud. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] listopada 2012 r. i orzekł o uchyleniu – po wznowieniu postępowania – decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] lipca 2012 r. i w tym zakresie orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż postępowanie z wniosku T. D. (z dnia 9 maja 2012 r.) o udzielnie pozwolenia na budowę prowadzone było przed Starostą Tatrzańskim na podstawie przepisów Pr.bud. i toczyło się równolegle z postępowaniem wszczętym z wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (z 11 października 2012 r.) w sprawie o udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej z prowadzonym przed Wojewodą Małopolskim, w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003 r. zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) Teren inwestycji objęty wnioskiem T. D. objęty był także wnioskiem inwestora, tj. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Interpretacja obu ww. ustaw nie wskazuje, aby ustawodawca przewidział wprost, ażeby któreś z ww. postępowań administracyjnych prowadzonych równolegle na gruncie dwóch różnych ustaw, miało bezwzględne pierwszeństwo.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzji Wojewody, która weszła do obrotu prawnego w dniu 18 lipca 2012 r., nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nadawanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej klauzuli natychmiastowej wykonalności, zobowiązuje właściciela do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokalu i innych pomieszczeń, a zarządcę planowanej drogi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie oraz uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych przez tego zarządcę. Organ podkreślił, że w sytuacji wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej nawet nieostatecznej, ale z rygorem natychmiastowej wykonalności, inwestor traci możliwość złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zatem, już na dwa dni przed wydaniem przez Starostę decyzji o pozwoleniu na budowę (decyzja z dnia [...] lipca 2012 r.), T. D. utracił prawo do dysponowania swą nieruchomością na cele budowlane (złożone przez inwestora oświadczenie o prawie do dysponowania gruntem utraciło swoją aktualność). Zdaniem organu, to właśnie utrata prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestora, warunku niezbędnego do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi zasadniczą przesłankę do wznowienia postępowania, do wstrzymania wykonania decyzji i orzeczenia o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. W ocenie organu uprawnione jest stwierdzenie, że Starosta Tatrzański w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę nie wiedział o fakcie zakończenia prowadzonego przez Wojewodę postępowania i tym samym o utracie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem organu uprawnione jest także założenie, ze o fakcie wydania ww. decyzji Starosta mógł się dowiedzieć z zawiadomienia Wojewody informującego o wydaniu decyzji, które wpłynęło do siedziby Urzędu Starostwa Powiatowego w Zakopanem w dniu 24 lipca 2014 r. W opinii organu to datę 24 lipca 2012 r. uznać należy za datę, w której Starosta dowiedział się o okoliczności wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Organ ustalił, ze obwieszczenie Wojewody Małopolskiego, zawiadamiające o wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., zamieszczono na tablicy ogłoszeń Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie w dniu 19 lipca 2012 r. i jest to najwcześniejsza data podania informacji do wiadomości publicznej.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł T. D.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 476/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, iż organy prawidłowo przyjęły, że fakt wydania przez Wojewodę Małopolskiego decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] lipca 2012 r., o której nie było wiadomo Staroście Tatrzańskiemu na dzień wydawania decyzji z [...] lipca 2012 r. pozwoleniu na budowę, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Sąd stwierdził, ze Wojewoda, zgodnie z art. 11f ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zawiadomił o wydaniu swojej decyzji w drodze obwieszczenia, które ukazało się w dniu 19 lipca 2012 r., a zatem przed dniem wydania decyzji przez Starostę Tatrzańskiego. Tym niemniej Sąd podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, iż przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Znaczenie kluczowe ma w tej sytuacji zasada prawdy materialnej, a więc czy organ faktycznie posiadł wiedzę o nowych dowodach, czy nowych okolicznościach dopiero w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem wznowieniowym.
W opinii Sądu, Wojewoda Małopolski prawidłowo przyjął, że datą w której Starosta Tatrzański faktycznie dowiedział się o zakończeniu postępowania prowadzonego przez Wojewodę i wydaniu przez niego decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jest dzień [...] lipca 2012 r. W tym dniu bowiem wpłynęło do Starosty zawiadomienie informujące o wydaniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Sąd stwierdził także, ze organ odwoławczy prawidłowo wskazał datę 18 lipca 2012 r. jako dzień wejścia w życie decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., wobec skutecznego doręczenia jej stronie postępowania (pełnomocnikowi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad). Sąd podkreślił, że wobec tego, iż decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] lipca 2012 r. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, w dniu jej wejścia w życie skarżący utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W rozpoznawanej sprawie oczywistym jest także zdaniem Sądu, ze oświadczenie złożone przez skarżącego o prawie do dysponowana gruntem z dniem 18 lipca 2012 r., wobec wejścia do obrotu prawnego decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. ze skutkiem erga omnes, straciło swoją aktualność. Odnosząc się do argumentu skarżącego, iż wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. powoduje utratę klauzuli natychmiastowej wykonalności oraz przywraca właścicielowi nieruchomości prawo do dysponowania nią na cele budowlane, Sąd stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji wywołuje skutki od chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie i w konsekwencji wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji nastąpiło ze skutkiem ex nunc, nie zaś ex tunc. W rozpoznawanej sprawie wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2012 r. nastąpiło postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. Stan faktyczny sprawy na dzień wydania zaskarżonej w przedmiotowej sprawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2013 r. kształtował się wiec odmiennie niż obecnie. Organ odwoławczy związany jest stanem prawnym i faktycznym obowiązującym w dniu wydania decyzji. Z tego tez względu, zdaniem Sądu, nieuzasadnionym jest branie pod uwagę w postępowaniu wznowieniowym zmian stanu faktycznego, które zaistniały później.
Sąd uznał za prawidłowe uchylenie przez organ odwoławczy decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] listopada 2012 r. i orzeczenie o uchyleniu decyzji ostatecznej Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] lipca 2012 r. oraz odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Analiza przedmiotowej sprawy wskazuje, zdaniem Sądu, że to utrata przez skarżącego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi zasadnicza przeszkodę w udzieleniu mu pozwolenia na budowę planowanej inwestycji, a zatem i przyczynę uchylenia decyzji Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] lipca 2012 r., a nie, jak wskazywał organ I instancji, sporządzenie projektu zagospodarowania terenu w oparciu o nieaktualna mapę.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku zawiadomienia stron o zebraniu materiału dowodowego przed wydaniem decyzji Sąd stwierdził, ze skarżący nie wykazał potencjalnego chociażby wpływu podnoszonego uchybienia na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2013 r. wniósł T. D. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wypływ a wynik sprawy, a to:
a) Art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy i nieodniesienie się Sądu do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, co miało istotny wpływ a wynik postępowania, bowiem skutkowało nierozpoznaniem sprawy w całości,
b) Art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutów podnoszonych w skardze i pismach skarżącego oraz niewyjaśnienie w wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co miało wpływ na wynik postępowania, bowiem skutkowało brakiem rozpoznania sprawy w całości i uniemożliwiło poznanie motywów, którymi kierował się Sąd przy rozpoznawaniu sprawy,
c) Art. 15 k.p.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co miało wpływ a wynik postępowania, gdyż pozbawiło skarżącego kontroli decyzji przez organ II instancji,
d) Art. 151 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające a przyjęciu, że organ administracyjny prawidłowo uchylił ostateczną decyzje administracyjną Starosty Tatrzańskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. i że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w postaci ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzją, co miało wpływ a wynik postępowania, gdyż skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem skargi,
e) Art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarżący nie wykazał, ze naruszenie przez organ art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie, co miało wpływ na wynik postępowania sadowoadministracyjnego, gdyż skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem skargi.
2. Naruszenie prawa materialnego, a to:
a) Art. 12 ust. 4 w zw. z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i przyjęcie, iż skarżący utracił prawo do dysponowana nie ruchomością w dniu [...] lipca 2012 r., pomimo iż w rzeczywistości utracił on to prawo później, a także, pomimo iż rygor natychmiastowej wykonalności został ostatecznie uchylony,
b) Art. 35 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające a przyjęciu, iż skarżący w dniu wydania decyzji o pozwoleniu a budowę nie spełnił wszystkich wymogów koniecznych do uzyskania pozwolenia na budowę.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należy uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., podnoszący, iż w przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wskazując, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 35 ust. 3 Pr.bud. a decyzja organu drugiej instancji na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. Prawidłowo sformułowany zarzut powinien wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a.
Powyższe wskazuje na to, że po wznowieniu postępowania administracyjnego Starosta Tatrzański i Wojewoda Małopolski uchylili swoimi decyzjami decyzję Starosty Tatrzańskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. i odmówili zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę skarżącemu w oparciu o różne przepisy prawa materialnego (Prawa budowlanego), co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zagwarantowaną art. 78 Konstytucji RP.
Istotą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy. Pomiędzy decyzją pierwszej i drugiej instancji musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Warunkiem zachowania tożsamości rozpatrywanej sprawy w obu instancjach jest rozstrzygnięcie sprawy przez organy obu instancji na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego. Jeżeli organ drugiej instancji stwierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niewłaściwych przepisów prawa materialnego, to powinien uchylić tę decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, wskazując jednocześnie właściwy przepis, w oparciu o który powinna być wydana decyzja (wyrok NSA z 28 marca 2006 r., II OSK 664/05, wyrok NSA z 26 stycznia 1998 r., IV SA 536/96; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2008, s. 76-77).
"Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzja organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)" (wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06, Lex nr 290649).
W niniejszej sprawie miało niewątpliwie również miejsce naruszenie art. 10 k.p.a., gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie umożliwiano stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co podnosi się w pkt 1e skargi kasacyjnej.
Naruszenie art. 15 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiło naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., który to przepis powinien stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
W rozpoznawanej sprawie wznowiono postępowanie administracyjne wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję".
Dokonując wykładni powyższego przepisu należy zauważyć, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe okoliczności (bądź dowody), które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy. Powyższe okoliczności bądź dowody muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy oraz okoliczności te bądź dowody nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję, której wznowienie dotyczy w momencie jej wydania.
Jeżeli chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności lub dowodów, to odnieść to należy do organu a nie do strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Za takim rozumieniem podstawy wznowienia przemawia przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej a także interes społeczny (E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa–Zielona Góra 1994, s. 78).
W niniejszej sprawie postanowieniem Starosty Tatrzańskiego z dnia [...] września 2012 r. wznowiono postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wskazując w uzasadnieniu postanowienia jako przyczynę, wydanie przez Wojewodę Małopolskiego decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., która między innymi obejmuje działki nr ewid. [...] i [...] w B., na które została wydana decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalno-usługowego dla T. D. Zdaniem organu wyjaśnienia wymaga czy obie inwestycje nie kolidują ze sobą.
Stanowisko powyższe Starosty Tatrzańskiego było prawidłowe, bowiem w tej sprawie nową istotną okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., było to, że w dniu [...] lipca 2012 r. została wydana przez Wojewodę Małopolskiego decyzja nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: rozbudowa drogi krajowej nr 47 od km 31 + 696,60 do 32 + 274,47 wraz z budową mostu na rzece B. w miejscowości B. w km 31 + 858 w ciągu drogi krajowej nr 47, a nie to, że skarżący utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak przyjął organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Ewentualna utrata prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez T. D., mogła być następstwem, skutkiem wydania decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2012 r. ale nie nową okolicznością nieznaną organowi w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. O tym, że wydanie decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2012 r. było nową okolicznością może świadczyć to, że gdyby Starosta Tatrzański wiedział o tym fakcie, to nie wydałby decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] skoro to prowadziło do kolizji.
Postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. W pierwszej kolejności organ aby wznowić postępowanie musi ustalić, czy ma miejsce jedna z przesłanek ustawowych wznowienia postępowania (art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b k.p.a.). Natomiast po wznowieniu postępowania, powinien rozważyć, jakie należy podjąć rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy art. 151 k.p.a.
W niniejszej sprawie należało przed podjęciem rozstrzygnięcia ustalić zakres kolizji terytorialnej wynikający z obu decyzji, wydanej [...] lipca 2012 r. i wydanej później [...] lipca 2012 r. oraz czy ta okoliczność miała istotne dla sprawy znaczenie.
Nie można więc zgodzić się z poglądem wyrażonym w pkt 1d skargi kasacyjnej, że nie istniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. Nie mogą bowiem być w obrocie prawnym dwie decyzje ostateczne, dotyczące budowy na tym samym terenie, jeżeli powoduje to niezamierzoną kolizję dwu różnych inwestycji.
Ponieważ postępowanie administracyjne po wznowieniu postępowania, zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 15 k.p.a., czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji i co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., należało uchylić zaskarżony wyrok oraz wydane decyzje obu instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło