I SA/Wa 2221/12
WyrokWSA w Warszawie2013-06-28
Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość przejęta na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 i 137), mimo że dekret ten nie jest wymieniony w art. 216 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość przejęta na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie może być zwrócona na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ art. 216 tej ustawy, który rozszerza zakres stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości, zawiera zamknięty katalog aktów prawnych, a wspomniany dekret nie jest w nim wymieniony. Brak materialnoprawnej podstawy do prowadzenia postępowania uzasadnia jego umorzenie jako bezprzedmiotowego.Stan faktyczny
Spadkobiercy H. O. wystąpili o zwrot nieruchomości przejętej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Organy administracji obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ dekret ten nie został wymieniony w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który określa przypadki, w których nieruchomości nabyte na podstawie innych ustaw podlegają zwrotowi. Spadkobiercy wnieśli skargę do sądu administracyjnego, argumentując, że przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu jest formą wywłaszczenia i powinno podlegać przepisom o zwrocie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z. S., M. K. i T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Nieruchomość niezabudowana położona w [...] przy ulicy [...] ulicy [...] o powierzchni [...] m2, w tym pod placem [...] m2, zaś pod ulicami [...] m2, ozn. dawniej jako "Osada włościańska zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...]" dz. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i przeszła z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r. na własność Gminy W., a następnie Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
Z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku część powyższego gruntu oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...]. w obrębie [...], stały się własnością Dzielnicy Gminy W. decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1992 roku.
Następnie na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz.195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W.
Obecnie zaś na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz.361 ze zm.) stanowi własność Miasta W.
Wnioskiem z dnia 11 grudnia 1990 r. H. O. zwróciła się o zwrot, ewentualnie o ustanowienie wieczystej dzierżawy działki położonej przy ulicy [...], pochodzącej z części dawnej osady nr [...] we wsi [...], gmina [...].
Następnie pismem z dnia 11 lutego 1991r. i kolejnym pismem z dnia 26 maja 1993 roku H. O. ponownie zwróciła się o zwrot tej nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] odmówiono uwzględnienia wniosków złożonych dnia 12 grudnia 1989 r. i dnia 26 maja 1989 r.
W wyniku rozpatrzonego odwołania decyzją z dnia [...] września 1993 r. uchylona została decyzja z dnia [...] czerwca 1993 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z dnia 7 stycznia 1994 r. H. O. ponownie zwróciła się o przyznanie - na zasadach ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości - wieczystej dzierżawy działki przy ulicy [...].
Następnie pismem z dnia 29 lipca 2008 r. spadkobiercy H. O. – Z. S., M. K. i T. K. wystąpiły o zwrot "wywłaszczonej nieruchomości" .
W kolejnym piśmie z dnia 25 marca 2009 r. wnioskodawczynie - nawiązując do pisma z 29 lipca 2008 r. - proszą o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Również w piśmie z dnia 6 kwietnia 2009 r. T. K. żąda rozpatrzenia sprawy w trybie art.136 ust. 3 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] - działając na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz.2603 z 2004 r. ze zm.) - Prezydent W. odmówił Z. S., M. K. i T. K. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] przy ulicy [...] ulicy [...] , ozn. dawniej jako "[...].
Z. S., M. K. i T. K. zaskarżyły powyższą decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - które decyzją z dnia [...]lipca 2010 roku nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kolegium stanęło na stanowisku, iż sprawa winna być rozpatrzona zgodnie z intencją stron - tymczasem został całkowicie pominięty problem żądania rozpatrzenia sprawy w trybie art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezydent W. ponownie rozpatrzył sprawę na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i ponownie odmówił Z. S., M. K. i T. K. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] przy ulicy [...] ulicy [...] (obecnie ul. [...]), ozn. dawniej jako "[...]"[...]., aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki w obrębie [...]nr [...]o pow. [...]m2 oraz nr [...] cz o pow. [...] m2 (pod ulicą [...]).
W dniu 16 grudnia 2010 r. wnioskodawczynie zaskarżyły decyzję Prezydenta W. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa - uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji prowadzone w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako bezprzedmiotowe, jednocześnie stwierdzając, iż organ I instancji powinien rozpoznać wniosek jedynie w trybie żądanym przez skarżące.
Z. S., M. K. i T. K. pismem z dnia 13 września 2011 r. po raz kolejny wystąpiły o niezwłoczne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy w trybie art. 136 ust.1 i 3 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wyznaczył Starostę Powiatu [...] - jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu niniejszej nieruchomości [...].
Starosta Powiatu [...]decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ulicy [...], ozn. dawniej jako [...], aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki w obrębie [...] nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 (pod ulicą [...]).
Starosta stwierdził, że - po zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oraz odbyciu wizji lokalnej na działce nr [...]oraz nr [...]położonej w W. przy ulicy [...] -należało stwierdzić o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w wyniku braku przesłanek do uwzględnienia żądania stron.
Dodał, że wnioskodawczynie wnosiły o rozpatrzenie zwrotu nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy na podstawie art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zwrot nieruchomości na podstawie powołanych powyżej artykułów, może nastąpić jedynie wówczas, jeśli nieruchomość została przejęta lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów powołanych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem w art. tym nie jest wymieniony dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zwrot nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z przepisami zawartymi w art. 216 nie jest tożsamy z nieruchomością zajętą na podstawie dekretu [...].
Podsumowując organ podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Po rozpoznaniu odwołania T. K. od ww. decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowanią w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji, iż zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisów rozdziału 6 działu III (o wywłaszczaniu nieruchomości) powołanej ustawy nie stosuje się do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych ustaw, niż wymienione w tym art.
Zgodnie zaś z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:
- art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79);
- ustawy z dnia 22.05.1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192);
- ustawy z dnia 31.01.1961 r.. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99);
- art. 22 ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84);
- ustawy z dnia 06.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99)
- oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego.
Z kolei art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:
1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25.06.1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957r. Nr 39, poz. 172);
2) art. 9 dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31);
3) ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.).
Następnie Wojewoda stwierdził, że skoro dekret z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie jest wymieniony w art. 216, to nie można rozpatrywać wniosku Z. S., M. K. i T. K. w trybie przez nie wskazanym, tj. w oparciu o art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - z uwagi na brak podstawy prawnej w obowiązujących przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dodał, że należy podkreślić, iż przepis ww. art. 136 ust. 3 ma charakter otwarty i ma zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie i w trybie także wcześniej obowiązujących ustaw wywłaszczeniowych, gdyż nie zawiera ograniczeń czasowych, z których wynikałoby, że dotyczy wyłącznie nieruchomości wywłaszczonych po wejściu w życie tej ustawy. Jednakże z uwagi na swoją konstrukcję prawną i definicję zbędności zawartą w ww. art. 137 nie ma on zastosowania do przedmiotowej nieruchomości objętej wnioskiem skarżących o jej zwrot.
Z kolei przepis ww. art. 216 - który rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu o nieruchomości przejęte lub nabyte przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w nim aktów prawnych - ma charakter zamknięty. Powoduje to, że nie wymienienie w nim przez ustawodawcę dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - na podstawie którego doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości - oznacza, iż ten przepis nie może stanowić podstawy prawnej dla roszczenia skarżących o zwrot tej nieruchomości.
Podsumowując organ II instancji uznał, że skoro w obowiązujących przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie ma podstawy prawnej do żądania zwrotu nieruchomości zajętych na podstawie dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - to postępowanie zainicjowane wnioskiem Z. S. Smolarkiewicz, M. K. i T. K. z dnia [...] lipca 2008 r. należało umorzyć w trybie art. 105 kpa jako bezprzedmiotowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożyły Z. S., M. K, i T. K., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazały, że analiza przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy doprowadziła je do wniosku, że odjęcie prawa własności w trybie wspomnianego aktu normatywnego stanowi wywłaszczenie w rozumieniu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu stosuje się wprost przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Dodanie wspomnianego dekretu do wyliczenia zawartego w ww. art. 216 byłoby zbędne z punktu widzenia ochrony prawa właściciela do uzyskania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a pominięcie tego dekretu w tym art. nie stoi na przeszkodzie w stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III ustawy. Art. ten. niewątpliwie daje podstawy do stwierdzenia, że zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie.
Dodały, iż uważają, że art. 1 dekretu wyczerpał swoją aktualność odnośnie przedmiotowej działki gruntu. W czasie przewidzianym przepisami prawa do realizacji przedsięwzięć zawartych w art. 1 dekretu nie zrealizowano celu wywłaszczenia - co oznacza, iż spełniona została przesłanka zwrotu nieruchomości zawarta w art. 137 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie zaś z art. 136 ust. 3 i w związku z art. 137 ww. ustawy nieruchomość powinna być im zwrócona, gdyż maja one prawo do spadku po zmarłej H. O. - które przyznał im Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z [...]czerwca 2008 roku, sygn. akt I [...].
Ponadto, zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 ust. 3 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest logiczne oraz korzystne dla obu stron postępowania i powinno skutkować zwrotem niewykorzystanej od 1945 roku nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty skargi nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, lecz były znane organowi w prowadzonym postępowaniu, gdzie ustosunkowano się do nich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lipca 2012 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - na podstawie art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz.2603 z 2004 r. ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Organy obu instancji uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko – że zwrot nieruchomości na podstawie powołanych powyżej artykułów, może nastąpić jedynie wówczas, jeśli nieruchomość została przejęta lub nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów powołanych w art. 216 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Tymczasem w art. tym nie został wymieniony dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – co skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy w oparciu o ww. art. 136 i 137 i stanowi podstawę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Należy również podnieść, że generalnie zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - a w szczególności art. 136 oraz art. 216.
Art. 136 ust. 3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Z kolei art. 216 rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie w tym przepisie określonych oraz przejętych na rzecz wymienionych tam podmiotów.
Zasadniczo w orzecznictwie przyjmuje się, iż przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem.
Nie ulega więc wątpliwości, iż w świetle ww. założenia Gmina W., a następnie Skarbu Państwa, nie nabyli prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości.
Prawidłowo organy orzekające w sprawie zauważyły, iż rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ww. art. 136, również o nieruchomość - której własność Skarb Państwa nabył w trybie nie mieszczącym się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto - zawiera art. 216 ww. ustawy. Słusznie też przyjęły, że przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa za zrównane z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 tej ustawy.
Wśród tych nieruchomości omawiana regulacja nie wymienia nieruchomości nabytych przez Gminę W., a następnie Skarbu Państwa, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – który nie został objęty przepisem ww. art. 216. Słusznie zatem organy obu instancji przyjęły, iż z uwagi na konstrukcję art. 216 (enumeratywne wyliczenie) normy prawne zawarte w omawianej jednostce redakcyjnej mają charakter wyjątkowy, rozszerzający pojęcie nieruchomości wywłaszczonej i jako takie nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający (por. wyrok NSA z 05 maja 2000 r. sygn. I SA 537/99, wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 156/04, wyrok NSA z 3 listopada 2003 r. sygn. I SA 322/02).
Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, dokonały właściwej oceny kwestii niemożliwości zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, do zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wynika to ewidentnie z treści art. 216 - w którym wyliczono enumeratywnie ustawy, do których mają zastosowanie powyższe przepisy.
W takiej sytuacji Starosta Powiatu [...] - jako organ orzekający w sprawach zwrotu nieruchomości - zobowiązany był do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem brak było materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie było dopuszczalne.
Konkludując, stwierdzić należy, że Starosta Powiatu [...] i Wojewoda [...] wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło