II OSK 1588/13

Dnia 4 lipca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. akt IV SA/Wa 285/13 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt IV SA/Wa 285/13 z dnia 27 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą: [...]. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powołanej decyzji przez H. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28, art. 127 § 1 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, umorzyło postępowanie odwoławcze. W piśmie z dnia 4 stycznia 2013 r. skargę na opisaną decyzję organu odwoławczego wniosło Stowarzyszenie [...]. W motywach postanowienia odrzucającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana [...] grudnia 2012 r., natomiast regulamin Stowarzyszenia [...] został uchwalony 12 grudnia 2012 r., a jego założyciele poinformowali organ nadzorujący o powstaniu stowarzyszenia 17 grudnia 2012 r. (karty nr 23 i 27 akt sprawy). Zdaniem tegoż Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że skarżące Stowarzyszenie nie mogło brać udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Ponadto, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego i jest ona rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, stanowiącym konsekwencję dokonanego przez organ odwoławczy ustalenia, że H. K. nie jest stroną postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgodny na realizację opisanego na wstępie przedsięwzięcia. Postępowanie odwoławcze zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie jest zatem postępowaniem, o którym mowa w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), że "organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa." W konsekwencji, w ocenie Sądu pierwszej instancji skarga Stowarzyszenia [...] na tę decyzję jest niedopuszczalna. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia reprezentowana przez pełnomocnika H. K. wniosła o: 1.uchylenie łączne zaskarżonych Postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 2. stwierdzenie nieważności zaskarżanych postępowań, ewentualnie: 3. uchylenie zaskarżonych Postanowień w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie art. 183 § 2 pkt 3 i 5 P.p.s.a., co daje podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie pełnomocnika w osobie organizacji nie mającej w dniu wniesienia skargi osobowości prawnej, czym pozbawiono strony możliwości działania w sprawie, 2. naruszenie art. 31 k.p.a. w zw. z art. 34 i 35 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię spowodowaną błędami w ustaleniach faktycznych sprawy, które doprowadziły do uznania, że Stowarzyszenie występowało w charakterze strony w postępowaniu, podczas gdy działało jedynie jak pełnomocnik skarżących, 3. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 50 § 1 ustawy o P.p.s.a. oraz w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy stowarzyszenie działało jako pełnomocnik skarżących, a nie jako strona postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) "Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z zasadą skargowości, wszczęcie ogólnego postępowania sądowoadministracyjnego może nastąpić tylko na żądanie legitymowanego podmiotu, braki w tym zakresie oznaczają naruszenie zasady skargowości. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z powyższym przepisem organizacja społeczna jest uprawniona do wniesienia skargi w sprawach dotyczących innych podmiotów, o ile kumulatywnie spełnione będą dwa warunki. Po pierwsze, sprawa sądowoadministracyjna musi się mieścić w zakresie jej statutowej działalności. Po drugie, konieczne jest, by organizacja ta brała udział w postępowaniu administracyjnym. Warunek udziału organizacji społecznej zostanie spełniony, jeżeli organizacja ta występowała w tym postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony (por. B. Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer 2009, s. 164). Legitymacja skargowa organizacji społecznej przysługuje wówczas, gdy brała ona udział w postępowaniu administracyjnym jako uczestnik na prawach strony. Musi to być zatem organizacja społeczna, która zgłosiła żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, a żądanie to zostało uznane przez organ administracyjny za uzasadnione. Stąd też w konsekwencji podstawowym wymogiem dla uznania legitymacji skargowej organizacji społecznej w sprawach dotyczących interesów innych osób jest jej uczestnictwo - z mocy postanowienia organu - w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Niespełnienie chociażby jednego z wymienionych w art. 50 § 1 P.p.s.a. warunków powoduje, że organizacja społeczna nie posiada legitymacji skargowej (por. wyrok NSA z 22 marca 2006 r., sygn. akt. FSK 562/05). Stowarzyszenie [...] nie mogło zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, gdyż, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, została ona wydana w dniu [...] grudnia 2012 r., natomiast regulamin Stowarzyszenia [...] został uchwalony 12 grudnia 2012 r., a jego założyciele poinformowali organ nadzorujący o powstaniu stowarzyszenia 17 grudnia 2012 r., wobec czego należało uznać, że nie jest zasadny zarzut skarżącej kasacyjnie odnoszący się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 50 § 1 P.p.s.a. Powoływany zaś w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 44 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) nie jest usprawiedliwiony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest ona rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, stanowiącym konsekwencję dokonanego przez organ odwoławczy ustalenia, że H. K. nie jest stroną postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgodny na realizację opisanego na wstępie przedsięwzięcia, a skoro tak, to nie może Ona działać również przez pełnomocnika. Postępowanie odwoławcze zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie jest zatem postępowaniem, o którym mowa w art. 44 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, dlatego skarga Stowarzyszenia [...] na tę decyzję jest niedopuszczalna. Wobec nie wykazania, że stowarzyszenie posiada legitymację skargową w sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę. Tym samym nie są zasadne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.