II GSK 2195/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Anna Nowak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "F." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 369/13 w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 369/13 oddalił skargę F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (dalej: F.Sp. z o.o. lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...]r., nr [...], na mocy której odmówiono skarżącej wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu z dnia [...]r., nr [...]. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zdaniem organu ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (j.t. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) nie daje bezpośredniej odpowiedzi na pytanie, czy wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym jest możliwe po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Podzielił jednak ukształtowany na tle tego zagadnienia pogląd, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego musi stanowić przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. dokonując analizy materiału akt sprawy doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziła przesłanka uzasadniająca dopuszczalność wznowienia postanowienia. W jego ocenie uchylenie przedmiotowych decyzji nastąpiło w wyniku oraz z przyczyn określonych w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C -217/11, a więc orzeczenia, które zdaniem skarżącej wpływa na treść wydanej decyzji i ma stanowić podstawę wznowienia postępowania. Jednocześnie Sąd I instancji przypomniał treść rzeczonego wyroku i wskazał go za podstawę orzeczenia w sprawie III SA/Gd 554/12, co w jego ocenie uzasadniało niemożność wznowienia postępowania w oparciu o jego treść. Za nieuzasadniony Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uznał również zarzut, że organy celne miały obowiązek rozpatrywać przywołane okoliczności wznawiające po wszczęciu postępowania wznawiającego, albowiem w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości że w toku przeprowadzonej kontroli decyzji z dnia [...]r. przez ten Sąd uchylono ją również z przyczyny, o której mowa w art. 240 § 1 pkt. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: o.p.). Dalej Sąd I instancji powołując się na treść art.170 p.p.s.a. tłumaczył, iż nie ma możliwości z urzędu uruchomienia wewnęrzadministracyjnego postępowania administracyjnego kontrolnego przez organy administracji publicznej. Jak wskazano wyżej nie mogłaby w postępowaniu zapaść inna decyzja niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygające skargę na ostateczną decyzję. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że powołana przez skarżącą podstawa wznowienia - odwołanie się do zaleceń i oceny prawnej w wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych o sygn. akt C-213/11, C-214/11 i C -217/11 – nie może w ostateczności zostać uwzględniana z uwagi na fakt, jego zastosowania przy wyrokowaniu w sprawie III SA/Gd 554/12 dot. oceny legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] r. nr [...], którą skarżąca uczyniła przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt. 1 pkt. 11 o.p. Skargą kasacyjną F. Sp. z o.o. domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 243 § 1 i 3 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi strony na decyzję organu utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją, pomimo że nie zachodziło jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnosząca skargę kasacyjną poniosła też zarzut: a) błędnego zastosowania i interpretacji treści art. 170 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że w stosunku do ostatecznych decyzji, należy przyjąć iż po dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego; b) błędnego uznania, że treści art. 56 p.p.s.a. nie zawiera postanowienia w zakresie niedopuszczalności wznowienia postępowania po wniesieniu skargi do Sądu administracyjnego, podczas gdy prawodawca dopuszcza prowadzenie dwóch postępowań, przy czym celem uniknięcia dwutorowości postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego do tej samej ostatecznej decyzji nakazuje zawiesić jedno z postępowań na podstawie art. 124 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. winien był rozstrzygnąć czy zaistniała sytuacja pozostaje w zgodzie z założeniem prawodawcy w stosunku do tej samej ostatecznej decyzji, a także związania organu przyszłym prawomocnym wyrokiem oraz c) błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt. 11 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 i 3 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że nie zachodziły przesłanki do odmowy wznowienia postępowania. Odmienne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd I instancji. W ocenie tego Sądu, z mocy art. 170 w zw. z art. 56 p.p.s.a., niedopuszczalne jest równoległe prowadzenie wobec tego samego aktu administracyjnego postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania wznowieniowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Stanowisko Sądu należy uznać za prawidłowe. Kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej ma określenie prawidłowej relacji między nadzwyczajnym postępowaniem podatkowym a postępowaniem sądowoadministracyjnym. A ściślej mówiąc, czy w przypadku, gdy wniesiona została skarga na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dopuszczalne jest wznowienie postępowania podatkowego zakończonego przedmiotową decyzją. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że wniosek z dnia [...]r. dotyczył decyzji z dnia [...]r., która wcześniej została zaskarżona (skargą z dnia [...]r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Przepisy o.p. nie regulują sposobu postępowania w takich sytuacjach. Natomiast przepisy p.p.s.a. regulują jedynie przypadek, gdy nadzwyczajne postępowanie administracyjne jest wszczęte przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. W myśl art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu (art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Wymieniona w tym przepisie hipoteza nie dotyczy omawianego stanu faktycznego, skoro w chwili wnoszenia skargi nie toczyło się postępowanie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną do sądu decyzją. Niemniej jednak treść tego przepisu nie pozostaje bez wpływu na interpretację przepisów regulujących omawianą materię. Z przepisu tego można bowiem wywieść pierwszeństwo postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, jak rozpoznawana. Po wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego organ ma możliwość dokonania kontroli swojej decyzji, jedynie w granicach wyznaczonych przepisami p.p.s.a., z których można wnioskować, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego niedopuszczalne jest wznowienie postępowania (z urzędu czy na wniosek strony), w celu zweryfikowania decyzji, co do której została wniesiona skarga. Każda bowiem ingerencja organu w sprawę, w której wszczęto postępowanie sądowoadministracyjne, wykraczająca poza dyspozycję art. 54 § 3, czy art. 115 p.p.s.a. jest niedopuszczalna (v. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 2292/10). Tym bardziej, że w ramach sądowej kontroli objętej skargą decyzji obowiązkiem sądu administracyjnego jest między innymi dokonanie oceny czy w toku prowadzonego postępowania organ nie dopuścił się uchybień mogących stanowić okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania wymienione w art. 240 i następnych o.p., co można wyprowadzić nie tylko z treści art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., ale także z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Zgodnie z przepisem wymienionym jako ostatni, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W stanie sprawy, podstawą sformułowania wniosku był wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, który został podjęty w odpowiedzi na zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. (rozpoznającego skargę m. in. na decyzję z dnia [...]r.) pytania prejudycjalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] r., uwzględniającym dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości wykładnię prawa, uchylił decyzję z dnia [...] r., a co za tym idzie niejako została uwzględniona przesłanka z art. 240 §1 pkt 11 o.p. Na marginesie należy też wskazać, że w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie to ma charakter materialny, co oznacza, że wskazane w tym przepisie podmioty nie mogą postępować wbrew treści wyroku. Przepis ten wprawdzie odnosi się do orzeczeń prawomocnych, gdy tymczasem nie została rozpoznana skarga kasacyjna od wyroku uchylającego decyzję z dnia [...]r., niemniej jednak, należy się spodziewać, że w niedalekiej przyszłości wydany zostanie prawomocny wyrok, co również przemawia za słusznością stanowiska zajętego przez Sąd I instancji. Podsumowując, jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.