II SA/Sz 404/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-07-04
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla kolejnej zabudowy zagrodowej na działce wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, jeśli już istnieje na nim siedlisko, a powierzchnia gospodarstwa nie przekracza średniej powierzchni gospodarstwa w danej gminie?Ratio decidendi
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla kolejnej zabudowy zagrodowej na działce wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, gdzie już istnieje siedlisko, jest nieuzasadnione i stanowi naruszenie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Jedno gospodarstwo rolne może mieć tylko jedną działkę siedliskową, aby nie naruszyć zasad ochrony gruntów rolnych.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o ustalenie warunków zabudowy dla budowy zabudowy zagrodowej (budynek mieszkalny z garażem i budynek gospodarczy) na działkach nr [...] i [...]. Organy administracji odmówiły wydania decyzji, uznając, że inwestycja nie stanowi zabudowy zagrodowej, a jedynie budynek mieszkalny jednorodzinny, co naruszałoby zasady ochrony gruntów rolnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KpA poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę
Decyzją z dnia [..] r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 61 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 951) oraz art. 7 ust 1 oraz 3 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.), wydaną po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] , odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym, obejmującej budynek mieszkalny z garażem i budynek gospodarczy na narzędzia rolnicze wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działkach nr [...] (budynek mieszkalny i gospodarczy) i [...] (infrastruktura) z obrębu geodezyjnego[...] , gmina - Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że A. K. zwróciła się do Wójta Gminy o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej wyżej inwestycji, jednakże organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy. W rozstrzygnięciu organu I instancji wskazano, że w toku postępowania wyznaczony został obszar analizowany zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz sporządzona została analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, na podstawie której organ ten stwierdził, że:
- dla planowanej inwestycji możliwe jest przyjęcie funkcji zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym na zasadzie kontynuacji funkcji występującej w obszarze analizowanym,
- możliwe jest przyjęcie linii zabudowy na podstawie § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- możliwe jest przyjęcie wskaźnika powierzchni zabudowy na zasadzie kontynuacji tego parametru w obszarze analizowanym,
- możliwe jest przyjęcie szerokości elewacji frontowej na zasadzie kontynuacji tego parametru w obszarze analizowanym,
- możliwe jest przyjęcie geometrii dachu na zasadzie kontynuacji tego parametru w obszarze analizowanym.
Dodatkowo organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] r. wnioskodawczyni uzyskała decyzję ustalającą warunki zabudowy nr [...] dotyczącą budowy budynku mieszkalnego, budynku magazynowego z przechowalnią i budynku warsztatu z garażami na cele produkcji rolnej na działce nr [..] z obrębu[...] , gmina oraz, że obecnie fragmentem działki nr [..] jest działka nr [..] . Organ pierwszej instancji stwierdził także, że decyzja ta została przez wnioskodawczynię skonsumowana - tj. na działce nr [...] wybudowany został budynek zagrodowy stanowiący zaplecze dla jej gospodarstwa rolnego.
Organ ustalił ponadto w oparciu o przeprowadzoną analizę stanu faktycznego i prawnego nieruchomości stanowiącej przedmiot zainwestowania, że wnioskodawczyni uzyskała i wykorzystała decyzję o warunkach zabudowy na realizację siedliska na działce [...] . W świetle powołanych okoliczności, zdaniem organu I instancji, planowana na działce [..] inwestycja nie dotyczy budowy siedliska zagrodowego, ale faktycznie polega na budowie budynku jednorodzinnego. Dopuszczenie więc do realizacji wnioskowanej inwestycji doprowadziłoby, w ocenie organu, do nieuzasadnionego wyłączenia nieruchomości z produkcji rolnej, co jest sprzeczne z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ewentualne zaś potrzeby związane z dodatkową powierzchnią budynków gospodarczych lub inwentarskich, koniecznych prowadzeniu gospodarstwa rolnego mogą być zaspokojone poprzez rozbudowę istniejącego na działce nr [...] siedliska zagrodowego wnioskodawczyni.
Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że wnioskodawczyni nie przedstawiła potwierdzonego przez Wójta Gminy oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego - zgodnego z art. 7 ust 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.
Kwestionując powołaną decyzję organu I instancji A. K. złożyła od niego odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości jednocześnie podnosząc spełnienie wszystkich oczekiwań organu pierwszej instancji poprzez złożenie wymaganych dokumentów.
Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazał, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia określonych warunków, m.in. w sytuacji, gdy decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi, w tym ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji słusznie zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie wydanie decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Powołane przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowią bowiem, że ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 3 ust. 1) oraz, że na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej (art. 6 ust. 1). Jednocześnie organ podkreślił, że wbrew unormowaniom powołanej ustawy nie można zmieniać przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolne. Ochrona gruntów rolnych polega w szczególności na ograniczaniu przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze. Zmiana przeznaczenia gruntu rolnego może być dokonana - stosownie do art. 7 cyt. ustawy - tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego za zgodą właściwych organów.
Organ odwoławczy, w oparciu o analizę akt sprawy ustalił, że wnioskodawczyni jest właścicielką gruntów rolnych, jednak nie wykazała, mimo wezwania organu prowadzącego postępowanie, że posiada kwalifikacje rolnicze i prowadzi osobiście gospodarstwo rolne. Organ przytoczył przy tym przepis art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w myśl którego za rolnika indywidualnego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.
Dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) stosownie do art. 7 ust 1 wskazanej ustawy.
Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni nie wykazała faktu osobistego prowadzenia gospodarstwa. Zgodnie bowiem ze wskazanymi powyżej przepisami, jako dowód potwierdzający osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego powinna przedłożyć oświadczenie złożone w tym zakresie poświadczone przez wójta. Tymczasem złożyła ona do akt sprawy jedynie oświadczenie wskazujące na ten fakt, nie zawierające jednakże stosownego poświadczenia organu. Wnioskodawczyni nie zwróciła się także z wnioskiem do organu prowadzącego postępowanie o dokonanie takiego poświadczenia. Jednocześnie Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji nie posiadał uprawnienia dokonania poświadczenia z urzędu, w ramach prowadzonego postępowania. W tych okolicznościach stwierdził, że skoro wnioskodawczyni nie dysponowała w toku postępowania (i nadal nie dysponuje) oświadczeniem, o którym mowa w art. 7 ust 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zatem nie można uznać jej za rolnika indywidualnego w rozumieniu przepisów tej ustawy. Tym samym, zdaniem organu, nie można uznać planowanej przez wnioskodawczynię inwestycji za zabudowę zagrodową. Organ II instancji zauważył, że skoro przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają legalnej definicji zabudowy zagrodowej, w związku z czym do jej zdefiniowania należy posłużyć się definicją sformułowaną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które to stanowisko zostało wyrażone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 17.11.2011 r. sygn. akt II SA/Lu 519/11. Przytaczając treść § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia organ wskazał, że przez zabudowę zagrodową należy rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych oraz w gospodarstwach leśnych. Natomiast za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych jest nie większa niż 300 ha (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego). Wobec powyższego, zdaniem organu, skoro wnioskodawczyni nie jest rolnikiem indywidualnym, to posiadane przez nią grunty rolne nie stanowią gospodarstwa rodzinnego, a tym samym planowana zabudowa mieszkalna i gospodarcza nie może być uznana za zabudowę zagrodową.
Reasumując organ stwierdził, że zamiar inwestycyjny odwołującej w odniesieniu do działki nr [...] nie obejmował budowy siedliska zagrodowego z zabudową gospodarczą związanego z produkcja rolną, lecz w istocie polegał na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z budynkiem gospodarczym na narzędzia rolnicze. W ocenie Kolegium, planowaną inwestycję należało zaliczyć do zabudowy jednorodzinnej, a nie do zabudowy zagrodowej. Taki zaś rodzaj zabudowy pozostaje w sprzeczności z ustalonymi w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych zasadami ochrony gruntów rolnych, jakim jest działka nr [...] i winno skutkować odmową ustalenia warunków zabudowy.
Zdaniem organu nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, że odwołująca uzyskała już decyzję o warunkach zabudowy na realizację siedliska na sąsiedniej działce o nr [...] (wcześniej: nr [...] ). W oparciu o analizę kopii mapy organ II instancji stwierdził, że na działce nr [..] sytuowana jest zabudowa, co z kolei pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż na podstawie wskazanej powyżej decyzji ustalającej warunki zabudowy, działka ta została przez wnioskodawczynię zabudowa. W związku natomiast z faktem wskazania tej działki jako adresu strony organ uznał, iż zabudowa ta jest jej miejscem zamieszkania. W powołanych okolicznościach organ I instancji prawidłowo stwierdził, że wydana na rzecz wnioskodawczyni decyzja ustalająca warunki zabudowy została przez nią wykorzystana w procesie inwestycyjnym jako podstawa uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem wnioskodawczyni zrealizowała zabudowę siedliskową w oparciu o wskazaną decyzję. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że planowana zabudowa w istocie nie stanowi zabudowy zagrodowej, lecz zabudowę mieszkaniową. Do powyższego ustalenia dodatkowo uprawniało organ I instancji równoległe złożenie przez odwołującą wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej na działce nr [..] i [...]
Dodatkowo argumentując swoje stanowisko organ wskazał, że skoro inwestor planuje faktyczne wykorzystanie nieruchomości na zabudowę mieszkaniową, zatem grunty te nie mogą być uznane za gospodarstwo rolne, a tym samym zabudowa planowana przez inwestora na tych gruntach nie może być uznana za zabudowę zagrodową.
Ponadto organ przytoczył treść art. 7 ust 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym zmiana przeznaczenia gruntu rolnego może być dokonana tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 2 ust 1 pkt 3 wskazanej ustawy gruntami rolnymi w rozumieniu jej przepisów są między innymi grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Zdaniem organu, wykładnia powyższego przepisu a contrario stanowi, że grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi tracą charakter gruntów rolnych. W związku z tym, że przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych służyć mają między innymi ograniczaniu ich przeznaczania na cele nierolnicze i nieleśne, uznać należy, że dopuszczenie do realizacji inwestycji faktycznie polegającej na budowie budynku jednorodzinnego doprowadziłoby do nieuzasadnionego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, co jest sprzeczne z przepisami wskazanej ustawy.
Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A. K. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Jednocześnie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przez rozpoznające sprawę organy I i II instancji wyczerpującego rozpatrzenia i zebrania materiału dowodowego we właściwej formie umożliwiającej wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla wnioskowanej przez skarżącą inwestycji. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 6 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającego na tym, że w istotny sposób ograniczone zostały uprawnienia strony w postępowaniu prowadzonym zarówno przez organ I, jak i II instancji, polegające na niezapewnieniu skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów.
Zdaniem skarżącej, organy obu instancji oparły swoje decyzje na dowodzie, jakim było jej oświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, zarzucając mu niewłaściwą formę, polegającą na braku jej potwierdzenia przez wójta. Jednocześnie skarżąca zwróciła uwagę, że organy nie umożliwiły jej sanowania tego braku, który w jej ocenie zostałby usunięty, w sytuacji, w której organy zapewniłyby skarżącej czynny udział w niniejszej sprawie. Jednocześnie skarżąca dołączyła, jako dowód, złożone przez siebie oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego potwierdzone przez Wójta Gminy .
Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę, że stosownie do art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego organ II instancji ma prawo do przeprowadzenia dodatkowego postępowania mającego na celu uzupełnienie dowodów i materiałów. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przed organem I instancji.
Argumentując swoje stanowisko skarżąca powołała się na orzeczenie NSA, w którym wyrażono pogląd, zgodnie z którym okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona miała możliwość wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą zostać uznane za udowodnione. Ponadto A. K. podniosła, że organ obowiązany jest umożliwić stronie zajęcie stanowiska również w zakresie niewymagającym przeprowadzenia dowodu z faktów znanych organowi z urzędu, takich jak w niniejszej sprawie dotyczących miejsca zamieszkania strony, czego organy w niniejszej sprawie nie uczyniły. W tych okolicznościach zaskarżone decyzje są w jej ocenie wadliwe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie, która miała miejsce w dniu [...] r., pełnomocnik skarżącej oświadczył, że w decyzji organu II instancji zawarto nieprawidłowe założenie, że skarżąca zamierza wybudować dom jednorodzinny, a tymczasem wniosek dotyczył budowy siedliska i w takim aspekcie niniejsza sprawa powinna być rozpoznawana. Jednocześnie podał, że powierzchnia [...] ha dotyczy działek skarżącej od [...] do[..] . Na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny, którego dotyczyła decyzja o warunkach zabudowy z 2000 roku. Zamiarem skarżącej było wybudowanie siedliska dla działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego objętych wnioskami.
Ponadto na rozprawie sąd postanowił o przeprowadzeniu dowodu z akt administracyjnych i sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Sz [...] w szczególności oświadczenia z dnia [...] r. k. 7 akt sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 126 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu oraz, czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., ze podstawą wyrokowania są akta sprawy, przy czym wskazany zakres właściwości sądu administracyjnego, nie daje możliwości zastępowania organów administracji publicznej w procesie administrowania. Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania może oddalić skargę, bądź w razie jej uwzględnienia - uchylić zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą A. K. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym, obejmującej budynek mieszkalny z garażem i budynek gospodarczy na narzędzia rolnicze wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr [...] ( budynek mieszkalny i gospodarczy) i [...] ( infrastruktura) z obrębu geodezyjnego[..] , gmina , ze względu na niespełnienie wymagań określonych w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p." wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Zgodnie jednak z art. 61 ust. 4 ww. ustawy przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, ale tylko w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego, związanego z tą zabudową, przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Zabudowa zagrodowa w rozumieniu powyższego przepisu musi być zatem ściśle związana z posiadaniem i prowadzeniem przez ubiegającego się o decyzję o warunkach zabudowy zagrodowej gospodarstwa rolnego, spełniającego wskazany w tym przepisie warunek w zakresie powierzchni gruntów rolnych.
Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącą, że powierzchnia jej gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą działki nr [...] do [..] wynosi [...] ha i [...] w [..] współwłasność jest mniejsza aniżeli średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie , która wynosi 10,6054 ha ( informacja Wójta Gminy z dnia [..] r.- akta adm.). W tej sytuacji w sprawie art. 61 ust. 4 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie maja zastosowania.
Organy w toku postępowania na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaliły również, że na działce skarżącej nr [..] jest usytuowana zabudowa zagrodowa.
Z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że nie każdy właściciel, czy posiadacz gospodarstwa rolnego może uzyskać decyzję o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej, a tym bardziej decyzję o warunkach zabudowy zagrodowej dla niemal każdej działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego ( akta sprawy o sygn. akt II SA/Sz 405/13). Ma to oczywiście ścisły związek z zasadą ochrony gruntów rolnych wynikającą z ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), do której z kolei odsyła art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Ochrona gruntów polega na ograniczeniu przeznaczania gruntów na cele nierolnicze i nieleśne i z tego powodu wybudowanie więcej niż jednego siedliska na gruntach rolnych stanowiłoby oczywiste naruszenie tej zasady i doprowadziło – jak to słusznie zauważył organ- do nieuzasadnionego faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, co przy tak niewielkiej powierzchni gospodarstwa rolnego jakie posiada skarżąca jest szczególnie istotne.
Odmowa wydania warunków zabudowy dla budowy siedliska nie oznacza, że skarżąca nie może rozbudowywać istniejącego siedliska o konieczne budynki gospodarcze lub inwentarskie związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Może to uczynić zarówno na działce, na której już zrealizowała zabudowę siedliskowa jak i na działkach sąsiednich.
Wskazać przy tym należy, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają definicji legalnej pojęcia "zabudowy zagrodowej", "działki siedliskowej", ani "siedliska". Tę kwestię rozstrzygnęło jednak ukształtowane już orzecznictwo. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, OSN 1970/3/39, za działkę siedliskową uważa się działkę pod budynkami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego. Samo siedlisko nie jest jeszcze gospodarstwem rolnym, stanowi bowiem tylko zaplecze i bazę gospodarstwa rolnego (uchwala Sądu Najwyższego z 13 czerwca 1984 r., III CZP 22/84, OSN 1985, Nr 1, poz. 8).
W ślad za orzecznictwem Sądu Najwyższego przyjęło się, iż działka siedliskowa to wydzielony obszar gospodarstwa rolnego przeznaczony na utworzenie siedliska (dom mieszkalny, budynki inwentarskie i budowle rolnicze oraz podwórko) zabezpieczające działalność rolniczą. Działka siedliskowa może być wydzielona z jednej lub kilku działek ewidencyjnych wchodzących w skład danego gospodarstwa rolnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 stycznia 2009 r., sygn. SA/Lu 777/08 – dostępny w Internecie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl ).
Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w całości podziela.
Wydanie zatem decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej kolejnej zabudowy siedliskowej (zagrodowej), stanowiącej ze swej istoty zaplecze mieszkalno-gospodarcze gospodarstwa rolnego w rozpoznawanej sprawie byłoby nieuzasadnione. W ocenie Sądu, jedno gospodarstwo rolne może mieć jedną działkę siedliskową, by wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie naruszało ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Zauważyć również należy, że godnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntami rolnymi są także grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi i innymi budynkami służącymi do produkcji rolniczej. Tylko w takim wypadku uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. Grunt pod budynkiem mieszkalnym wchodzącym w skład gospodarstwa rolnego pozostaje nadal gruntem rolnym, nie zmieniając swego przeznaczenia. Zamiar posadowienia kolejnego siedliska na działkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, wyrażony we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczących zabudowy zagrodowej rolniczej ( jak we wniosku skarżącej z dnia [...] r.), oznacza zatem próbę obejścia przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Oznacza bowiem w istocie żądanie wydania warunków zabudowy dla domu mieszkalnego jednorodzinnego na warunkach dotyczących siedliska, a te są, na co wyżej Sąd zwrócił uwagę – z punktu widzenia ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych całkowicie odmienne.
Nie bez znaczenia dla tej oceny rozpoznawanej sprawy jest też zasygnalizowany wyżej fakt, że skarżąca jednocześnie wystąpiła o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla kolejnej zabudowy zagrodowej na sąsiedniej działce wchodzącej w skład jej gospodarstwa rolnego. Wskazuje to na niewłaściwe rozumienie przez skarżącą funkcji decyzji o warunkach zabudowy dla zabudowy zagrodowej w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w zgodzie z przepisami prawa materialnego jak i przepisami postępowania administracyjnego, a co za tym idzie - zarzuty skargi oceniając jako niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło