III SA/Gd 274/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody z dnia 24 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 października 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 200[...] r. nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu M. L. (dalej: "strona", "skarżący") z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie informacji Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego. Decyzją z dnia 30 września 2010 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu strony, jednak decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, sprawa zaś przekazana do ponownego rozpatrzenia. W dalszej kolejności przesłuchano strony, świadków oraz zgromadzono dokumentację dotyczącą budynku w którym znajduje się lokal. Na tej podstawie organ uznał, że strona nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Podkreślił, że strona została zameldowana w lokalu w 19[...]7 r. Po remoncie przedmiotowego budynku w 1989 r. administracja dokonała podziału lokali mieszkalnych, zmieniając ich numerację porządkową – lokal nr [...] podzielono dwa lokale nr [...] i nr [...]. P. L. - ojciec strony, otrzymał pisemną informację od zarządcy budynku, że jego lokal mieszkalny został oznaczony numerem [...]; najemca nie przemeldował siebie i swoich bliskich. Mieszkanie o numerze [...] zajmowała wówczas M. S., a obecnie stanowi ono własność K. P.. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że organ nie wskazał innego miejsca z możliwością zameldowania się na pobyt stały. Wniosła o uchylenie decyzji i ustalenie, że posiada prawo do zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 24 stycznia 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 19[...]0 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 200o r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy pozwala ocenić, że strona opuściła wskazany lokal kilkanaście lat temu i lokal nie stanowi jej centrum życiowego. W zasadzie fakt ten nie jest kwestionowany. W 1989 r. doszło do wydzielenia lokalu nr [...], w którym strona zamieszkała. W związku z tym w 1991 r. została zawarta z P. L. nowa umowa najmu lokalu [...]. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w 2012 r. strona została eksmitowana z lokalu nr [...], gdyż postępowanie dotyczy wyłącznie wymeldowania z lokalu nr [...]. Strona nie ma aktualnie możliwości powrotu do lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., gdyż nie posiada do niego dostępu. Sprzeciwia się temu również właścicielka lokalu. W związku z zarzutami odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny czynności egzekucyjnych komornika sądowego. Co równie istotne ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, i nie może być wykorzystywana do celów, dla których nie została przewidziana, jak np. próba uzyskania lokalu socjalnego. Zameldowanie pod określonym adresem potwierdza jedynie miejsce zamieszkania osoby, a nie legalność jej pobytu w określonym lokalu. W posumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że ponad wszelką wątpliwość strona opuściła sporny lokal w sposób trwały i dobrowolny. M. L. zaskarżył opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosząc, że został nielegalnie usunięty z lokalu i nie wskazano mu innego miejsca pobytu stałego. W nawiązaniu do tego powołał się na art. 2, art. 4 pkt. 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 7 i art. 107 k.p.a., a także ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie powinno dotyczyć lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Rozstrzygnięcie o wymeldowaniu stało się bezzasadne z uwagi na brak sporu o wymeldowaniu z lokalu mieszkalnego nr [...], obecnie stanowiącego własność K. P.. Decyzje organów oparto jedynie na przesłankach z art. 15 ust. 2 ustawy u ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdy istotą sprawy stało się rozstrzygnięcie o miejscu pobytu stałego skarżącego, z uwzględnieniem interesu obywatela i lokatora. Zarzucił również, że wbrew dyspozycji art. 8 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, z pominięciem zasady praworządności zawartej w art. 7 k.p.a. oraz istotnych elementów decyzji ustalonych art. 107 k.p.a. Zarząd Nieruchomości Komunalnych nie wskazał skarżącemu innego miejsca pobytu stałego. Ponadto w dniu 15 lutego 2012 r. został bezprawnie eksmitowany z lokalu nr [...], co doprowadziło do naruszenia pkt II wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2002 r. (sygn. akt III Ca 913/01), gdzie ustalono, że sprawa skarżącego będzie przedmiotem oddzielnego postępowania. W końcu skarżący stwierdził, że organ odwoławczy zignorował treść odwołania i nie uwzględnił przedłożonych przez niego dokumentów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w świetle przywołanego przepisu rozumie się dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w konkretnym lokalu. Jednak sformułowanie "dobrowolne" w rozumieniu przywołanego przepisu nie pokrywa się z potocznym rozumieniem tego słowa. Za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy uważa się przykładowo opuszczenie lokalu przez osobę, która została do tego zmuszona, ale w odpowiednim czasie nie podjęła skutecznych działań umożliwiających jej faktyczny powrót do tego lokalu (np. nie wystąpiła w odpowiednim czasie z pozwem o ochronę naruszonego posiadania), czy też osobę, która opuściła lokal z powodu wykonania wydanego wobec niej wyroku orzekającego eksmisję z tego lokalu. W przypadku gdy przestaje istnieć lokal czy budynek, w którym dana osoba była zameldowana, zamieszkiwanie w dotychczasowym miejscu pobytu nie jest możliwe i osoba taka musi przenieść się do innego lokum. Taką sytuację również należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zameldowanie jest ściśle powiązane z konkretnym miejscem, w którym osoba zameldowana koncentruje w sposób faktyczny swe życiowe interesy. Sformułowanie zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy - "miejsce" pobytu należy odnieść przede wszystkim do konkretnego miejsca - lokalu czy nieruchomości, a adres tego miejsca służy do skonkretyzowania i oznaczenia tego lokalu czy nieruchomości. Sprawa o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego dotyczy wymeldowania go z istniejącego do 1989 r. lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Lokal ten, po dokonanym kapitalnym remoncie budynku przy ul. [...] w G., przestał istnieć, powstały zaś dwa nowe lokale mieszkalne o nr [...] i [...]. W tym ostatnim zamieszkał skarżący wraz ze swoimi rodzicami i bratem. Pomimo zmiany miejsca pobytu stałego skarżący nie wymeldował się z dotychczasowego miejsca pobytu ( dawny lokal nr [...]) i nie zameldował na pobyt stały w nowym lokalu ( nr [...]). Z powyższego wynika bezspornie, że lokal mieszkalny, w którym skarżący został zameldowany w 1967 r. na pobyt stały, od 1989 r. nie istnieje. Podkreślić przy tym należy, że istniejący w chwili obecnej lokal nr [...] jest innym lokalem od poprzednio istniejącego lokalu o tym samym numerze. Stanowi on własność K. P. i skarżący nigdy w nim nie mieszkał, czemu w toku postępowania nie zaprzeczał. Nawet w skardze do Sądu skarżący stwierdza, że: "Wydana decyzja stała się bezzasadna z uwagi na brak sporu stron o wymeldowanie przez M. L. z miejsca pobytu stałego lokalu mieszkalnym nr [...] (...)." Instytucja zameldowania, mającą charakter wyłącznie ewidencyjny powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Skoro nie istnieje lokal, w którym skarżący był zameldowany, odmowa jego wymeldowania byłaby usankcjonowaniem fikcji meldunkowej. Co więcej, tworzyłoby domniemanie, że skarżący zamieszkuje w obecnie istniejącym lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., co nie jest zgodne z rzeczywistością. W tym miejscu Sąd stwierdza, że obu orzekającym w sprawie organom powyższa kwestia umknęła z pola widzenia. Skupiły się one na wykazaniu istnienia w sprawie przesłanek wymeldowania związanych z faktem opuszczenia lokalu, nie dostrzegając mającej podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Nie daje to jednak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) p.p.s.a., gdyż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że postępowanie w sprawie winno dotyczyć innego miejsca pobytu stałego skarżącego, jakim jest lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] w G., należy zauważyć, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły przedmiot postępowania. Skoro skarżący zameldowany jest na pobyt stały w lokalu nr [...] w ww. budynku i nie chce się z niego, pomimo ciążącego na nim obowiązku ( art. 15 ust. ustawy), dobrowolnie wymeldować, tym samym organ uprawniony był do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie, przy czym jego przedmiotem mogła być wyłączenie sprawa wymeldowania go z przedmiotowego lokalu. Sąd zwraca też uwagę, że instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Zatem odnosząc się do zarzutu, że skarżący został bezprawnie eksmitowany bez wskazania lokalu do zamieszkania wyjaśnić należy, że organ orzekając o wymeldowaniu nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego. Co za tym idzie organy nie mogły w swoich decyzjach takiego lokalu wskazać, nie mogły też dokonywać oceny prawidłowości wykonanych przez komornika sądowego czynności egzekucyjnych. Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w świetle ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), należy do zadań własnych gminy. Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc, że orzekając w sprawie organy naruszyły przepisy ww. ustawy, bowiem nie miały one zostawania w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi, jednocześnie kontrolując zaskarżoną decyzję z urzędu nie dostrzegł uchybień, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, a to skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.