I OSK 53/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Marek Wroczyński Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 557/13 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Ld 557/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], Prezydent Miasta Ł. przyznał D. D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka – J. S. w wysokości po [...] zł/mies. na okres od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] września 2009 r. Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], ten sam organ (uwzględniając wpłatę dłużnika na konto organu właściwego wierzyciela) zobowiązał dłużnika – K. S. do zwrotu należności wypłaconych w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [....[ września 2009 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości [...] zł ( łącznie [...] zł). Decyzja ta stała się ona ostateczna. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r., K. S. zwrócił się o umorzenie powyższego długu. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], opartą na przepisie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2012r., poz. 1228 ze zm.), odmówił uwzględnienia w/w wniosku. W uzasadnieniu stanowiska podniósł, że dłużnik alimentacyjny prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną – M. B., z którą wspólnie wychowują pięcioletnią córkę – N. S. Dłużnik utrzymuje się z prac dorywczych, natomiast M. B. jest osobą niepracującą, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rodzina korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., natomiast do stałych wydatków, związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego należą: opłata za energię elektryczną w wysokości około [...] zł co pół roku, opłata za wodę i ścieki w wysokości około [...] zł/mies., opłata za wywóz odpadów w wysokości około [...] zł/mies. oraz wydatki związane z zakupem opału w wysokości około [...] zł rocznie i opłatę w wysokości [...] zł rocznie z tytułu podatku od nieruchomości, a także kwota [...] zł/mies. - tytułem bieżących alimentów na rzecz dziecka – J. S. Organ zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż dłużnik wykazał większe wydatki miesięczne niż dochody. Okoliczność ta, jakkolwiek nie stanowiła przesłanki odmowy umorzenia należności, ale mogła świadczyć o większych niż wykazane możliwościach zarobkowych dłużnika. Ponadto, jak wywodził Prezydent, dłużnik był osobą w wieku aktywności zawodowej, zdolną do pracy, uzyskującą dochody z prac dorywczych i nie zgłaszał problemów zdrowotnych. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] marca 2013 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. Kolegium, powołało się na treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wyjaśniło, iż decyzja wydana na podstawie w/w przepisu zapada w ramach uznania administracyjnego. Zdaniem zaś organu odwoławczego, Prezydent Miasta Ł. prawidłowo wskazał, że powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania był w tym przypadku następstwem zaniechania odwołującego się, które polegało na nie wywiązywaniu się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Obowiązek ten zaś został ustanowiony prawomocnym wyrokiem sądu. Wypłata z budżetu państwa świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce zasądzonych alimentów, nie zwalniała natomiast dłużnika z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Skoro zaś dłużnik nie wywiązywał się ze swoich zobowiązań to powinien liczyć się z koniecznością zwrotu tych należności i mieć świadomość, że jego zadłużenie będzie wzrastać. Organ odwoławczy dodatkowo w tym miejscu zaakcentował, że nie można było zapominać także o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które - zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - w stosunku do małoletnich dzieci mają charakter obligatoryjny. Ponadto, jak argumentowało Kolegium, wszelkiego rodzaju ulgi m.in. umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinny mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Odnosząc się do rozpatrywanego stanu faktycznego, Kolegium podkreśliło, że choć sytuacja finansowa rodziny odwołującego się nie była łatwa, tym niemniej jego wiek ([...] lata) oraz stan zdrowia nie wykluczały możliwości podjęcia zatrudnienia, co przyczyniłoby się do polepszenia sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego. Ponadto, zwrócono uwagę na fakt, iż odwołujący się uzyskuje dochód z prac dorywczych. Tym samym, brak było podstaw do uznania, że K. S. pozostaje bez środków do życia i nie ma możliwości regulowania przedmiotowych należności. Biorąc również pod uwagę obecną sytuację dochodową i rodzinną odwołującego, w ocenie organu odwoławczego, należało uznać, że będzie on w stanie spłacić powstałe zadłużenie, gdyż istniały realne szansę na to, że dłużnik jako osoba młoda, nie zgłaszająca problemów zdrowotnych, poprawi swoją sytuację przez podjęcie zatrudnienia. Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2013 r., K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, w której zarzucił organowi rażące naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przepisów postępowania w postaci: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz całkowite pominięcie treści preambuły do w/w ustawy która wskazuje, iż jej celem jest pomaganie osobom ubogim, które nie są samodzielnie wstanie zaspokoić swoich potrzeb. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że była ona bezzasadna. Na wstępie Sąd przytoczył treść art. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i stwierdził, że unormowanie to wskazuje, iż instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ może, choć nie ma takiego obowiązku, uwzględnić wniosek dłużnika alimentacyjnego w tym przedmiocie. Rozważania organu odwoławczego o braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego na podstawie art. 30 ust. 2 w/w ustawy były zasadne. Przepis ten nakłada bowiem na organ obowiązek rozważenia, czy za umorzeniem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego. Sąd powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym ugruntowany został pogląd, iż umorzenie postępowania - na podstawie ww. przepisu - winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd przyjął, że mimo, iż przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja rodzinna i majątkowa, wydawała się być bardzo trudna, to - w zestawieniu z innymi oświadczeniami skarżącego - należało dojść do przekonania, że na utrzymanie siebie i rodziny ponosi on znacznie większe wydatki niż uzyskuje dochody. W piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. skarżący sam bowiem wskazał, iż razem z konkubiną mieszkają w domu jej matki, która nieodpłatnie udostępnia im lokal mieszkalny w zamian za pokrywanie kosztów utrzymania domu, obejmujących podatki, opłaty za śmieci, ścieki, wodę, energię, a także opał. Z przedstawionych przez skarżącego faktur wynikało zaś, że koszty te wyniosły przeszło [...] zł, do których należy doliczyć kwotę opału w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący do wniosku o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego dołączył potwierdzenia przelewów na rzecz J. S. tytułem alimentów za miesiące czerwiec-grudzień 2012r. na łączną kwotę [...] zł. To z kolei oznaczało, że możliwości finansowe skarżącego były większe, niż przez niego wskazywane. Dlatego argumenty skarżącego, że nie był on w stanie spłacić ciążącego na nim długu alimentacyjnego, zdaniem Sądu, nie były przekonujące. W rezultacie Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż w przypadku skarżącego zasadniczą przeszkodą w spłacie zadłużenia był brak zatrudnienia. Sytuacja, w jakiej obecnie znajdował się dłużnik alimentacyjny, nie nosiła jednak cech trwałości i była możliwa do przezwyciężenia. Sytuacja trwała bowiem, jak wywodził Sąd, to taka, której usunięcie nie jest możliwe z powodu przeszkód niezależnych od samego zainteresowanego i nic nie wskazuje na jej poprawę. Tymczasem wiek skarżącego ([...] lata), jego sytuacja zdrowotna, wykształcenie gastronomiczne (wyuczony zawód kelnera oraz posiadane kwalifikacje do prowadzenia pokazów barmańskich i sommelierskich) potencjalnie pozwalały na podjęcie zatrudnienia. Skarżący winien wykazać się przy tym determinacją w poszukiwaniu pracy, zwłaszcza w sytuacji ciążących wobec niego zobowiązań alimentacyjnych względem małoletnich dzieci. W tej sytuacji Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło granic uznania administracyjnego, wyznaczonych art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom zobowiązanym do alimentów a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., wynikało jasno i rzeczowo, z jakich powodów wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Organ prawidłowo też ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, postępując według reguł wyznaczonych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy administracji preambuły do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Sąd zacytował cały tekst preambuły i zauważył, że wynika z niego, a także z samego tytułu ustawy, obowiązek wspierania przez państwo dotyczy w tym zakresie wyłącznie osób, które nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji a ponadto wspieranie tych osób należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Zatem to nie skarżący był adresatem uprawnień, wynikających z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, lecz jego córka – J. S., która nie otrzymywała należnych jej alimentów. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest w związku z tym wyjątkiem od zasady zwiększania odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Organy administracji mają zatem obowiązek niezwykle starannie podejmować decyzję w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż każde umorzenie postępowania powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie: 1. prawa materialnego, poprzez: -) błędną wykładnię art. 30 ust. 2 ustawy w ten sposób, że organ orzekający w sposób nieprawidłowy i niepełny dokonał oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego uznając, że jest on w stanie dokonać spłaty zadłużenia, -) niezastosowanie art. 65 ust. 1 Konstytucji RP w ten sposób, że organ orzekający nakazał skarżącemu zmianę miejsca pracy i zawodu, mimo że każdy jest wolny w wyborze i zawodu i miejsca pracy; 2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: -) art. 7 k.p.a., w ten sposób, że Prezydent Miasta Ł. i kolejne organy orzekające nie poinformowały skarżącego o innych niż umorzenie możliwościach spłaty zadłużenia, mimo że miał taki obowiązek z urzędu, -) art. 107 ust. 3 k.p.a., w ten sposób że Prezydent Miasta Ł. i kolejne organy orzekające nie dokonały wszechstronnej analizy stanu faktycznego poprzez wzięcie pod uwagę jedynie wieku i zdolności do pracy jako okoliczności przesądzających o możliwości zatrudnienia skarżącego. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano w szczególności, że skarżący założył nową rodzinę i aktualnie zamieszkuje w miejscowości . z konkubiną M. B., z którą wspólnie wychowują ich córkę N. S. Skarżący jest osobą bezrobotną i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych a jego konkubina pozostaje bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zdaniem skarżącego żaden z organów nie wziął pod uwagę, że jego wykształcenie (zawodowe, gastronomiczne) nie jest wystarczające dla potencjalnych pracodawców. Prawdą jest, że poziom bezrobocia w województwie pomorskim jest jednym z najniższych w Polsce, ale jednak w powiecie s., a zwłaszcza w jego pasie przybrzeżnym (w gminie U., w której zamieszkuje skarżący) poziom bezrobocia wynosi 21% i jest jednym z najwyższych w kraju. Powyższe oznacza zaś to, że znalezienie pracy jest nieproporcjonalnie trudniejsze niż w innych regionach tak województwa p., jak i kraju. Dodatkowo, w związku z faktem że skarżący posiada wykształcenie gastronomiczne nie jest wysoce konkurencyjny względem innych mieszkańców tak miejscowości R. jak i gminy U., którzy utrzymują się w dużej mierze z turystyki letniej, co oznacza, że zatrudnienie ma charakter sezonowy. Sąd Wojewódzki potwierdził tok rozumowania orzekających organów, a stwierdzając iż z uwagi na wiek i zdolność do pracy, skarżący powinien podjąć inne zatrudnienie celem spłaty zadłużenia, naruszył dyspozycję art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten bowiem stanowi o wolności wyboru pracy i miejsca jej wykonywania. Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, organ winien zasugerować skarżącemu zmianę wniosku w tym sensie, iż powinien doradzić mu, aby ni etyle występował o umorzenie długu a o jego częściowe umorzenie lub rozłożenie na raty. Poza tym powinien również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazać wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozwiązania sprawy. Błędne, w ocenie skarżącego, było także rozumowanie, że nawet, jeżeli zarabia się mniej niż się wydaje, to okoliczność ta oznacza zawsze, że możliwości zarobkowania są wyższe. Tymczasem osoba taka może zadłużać się lub po prostu nie realizować zobowiązań. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty jej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i były nieuzasadnione. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych należy stwierdzić, że skarżący twierdził, iż Sąd Wojewódzki naruszył w sposób istotny przepisy art. 7 i "art. 107 ust. 3" k.p.a., chociaż Sąd tych przepisów w ogóle nie stosował, gdyż powyższe regulacje prawne mogą mieć jedynie zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, czyli przed organem administracji publicznej. Mając jednak na uwadze treść uchwały pełnego składu Naczelnego Są26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA z 2010 r. z. 1, poz. 1), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zarzuty te należy rozumieć w ten sposób, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że w postępowaniu administracyjnym doszło w analizowanej sprawie do istotnego naruszenia w/w przepisów. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że nie istnieje wskazany w skardze kasacyjnej przepis "art. 107 ust. 3 k.p.a." Artykuł 107 k.p.a. dzieli się bowiem na trzy paragrafy. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe wymogi spełnia uzasadnienie zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji. Została ona oparta w części na oświadczeniach skarżącego, dotyczących jego sytuacji majątkowo-rodzinnej. Z oświadczeń tych wynikało zaś, że miesięczne wydatki skarżącego przekraczały jego dochody, przy czym strona nie wyjaśniła jak było to możliwe. Z tego powodu, brak jest podstaw do kwestionowania, zwłaszcza dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, że powyższy stan faktyczny uzasadniał przyjęcie wniosku, iż miesięczne dochody skarżącego są w istocie wyższe aniżeli te do których się on przyznaje. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. wyjaśnić wypada, że w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym utrwalił się pogląd, iż pod pojęciem "istotnego naruszenia przepisów proceduralnych" należy rozumieć takie naruszenie proceduralne, że gdyby do niego nie doszło to najprawdopodobniej zostałoby wydane rozstrzygnięcie o całkowicie odmiennej treści. Powyższe oznacza więc, że zarzut naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. nie mógłby być – nawet co do zasady – uznany za uchybienie istotne. Nawet bowiem, gdyby w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy poinformowały skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o częściowe umorzenie zadłużenia lub o rozłożenie długu na raty to i tak nie wpłynęło by to na odmowne rozstrzygnięcie niniejszego wniosku, którego przedmiotem było umorzenie zadłużenia w całości. Takie rozstrzygnięcie miało zaś swoje umocowanie w prawie materialnym. Analizowana sprawa dotyczyła skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lutego 2013 r. o odmowie umorzenia kwoty wynoszącej [...] zł, w tym [...] zł - tytułem należności głównej i [...] zł - tytułem odsetek ustawowych, wypłaconej z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniej córki skarżącego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Jak z powyższej regulacji prawnej wynika, decyzja wydawana w tego rodzaju postępowaniu, ma charakter decyzji uznaniowej. W analizowanej sprawie, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie była dowolna. Skarżący był bowiem osobą młodą ([...] lata), miał wyuczony zawód kelnera (wykształcenie gastronomiczne) i nie uskarżał się na problemy zdrowotne. Oprócz córki, na rzecz której sąd zasądził od niego alimenty, skarżący posiadał jeszcze jedno dziecko, pozostając z jego matką w konkubinacie. Zarówno skarżący, jak i jego konkubina byli osobami bezrobotnymi, z tym, że skarżący czerpał dochody, wykonując prace dorywcze. Miesięczne wydatki – jak wyżej wspomniano -przekraczały przy tym jego dochody. Sąd Wojewódzki podzielił zatem pogląd organu, iż dochody skarżącego były w istocie rzeczy wyższe niż te, do których się przyznawał oraz, że zasadniczą przeszkodą w spłacie zadłużenia był w tym przypadku brak stałego zatrudnienia skarżącego. Sytuacja jego – zdaniem Sądu - nie nosiła jednak cech trwałości i była możliwa do przezwyciężenia. Umorzenie zaś należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowiło bowiem wyjątek od zasady zwiększania odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Powyższe stanowisko podziela w pełni Naczelny Sąd Administracyjny. Za całkowicie chybiony należało zatem uznać zarzut obrazy art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ orzekający w sposób nieprawidłowy i niepełny dokonał oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego uznając że jest w stanie dokonać spłaty zadłużenia. Jak wyżej wspomniano, skarżący ma potencjalnie możliwości zarobkowania chociaż być może znalezienie zatrudnienia będzie od niego wymagało przekwalifikowania się albo podjęcia pracy w innej miejscowości. Stanowisko to nie może być przy tym, jak twierdzono w skardze kasacyjnej, utożsamiane z naruszeniem art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącym o swobodzie wyboru zawodu i miejsca wykonywania pracy. Przepis ten winien być bowiem rozumiany nie jako gwarancja pełnego zatrudnienia dla każdego obywatela a jako regulacja prawna nakładająca jedynie na władze publiczne określone obowiązki. Polegają one zaś na prowadzeniu odpowiedniej polityki socjalno-ekonomicznej zmierzającej do pełnego zatrudnienia wszystkich ludzi starających się o pracę. W tym celu władze lub utworzone przez nie jednostki tworzą np. odpowiednie programy społeczne, prowadzą poradnictwo zawodowe a także szkolenia. O możliwości zatrudnienia w danym zawodzie i na danym obszarze decyduje natomiast rynek pracy i skarżący, będący osobą zdrową i w sile wieku a jednocześnie zobowiązaną do utrzymania dwojga dzieci, musi mieć to na uwadze. Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji,