I SA/Łd 440/11
WyrokWSA w Łodzi2011-05-31
Skład orzekający: Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bożena Kasprzak, Bartosz Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo opodatkował nieruchomość stawką przewidzianą dla działalności gospodarczej, mimo podnoszonych przez stronę zarzutów o złym stanie technicznym uniemożliwiającym prowadzenie takiej działalności i naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących opinii biegłego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy podatkowe przedwcześnie zastosowały stawki podatku od nieruchomości przewidziane dla działalności gospodarczej. Brak było prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności w zakresie istnienia przesłanek technicznych uniemożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej, co wymagało skorzystania z opinii biegłego ds. budownictwa. Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących powołania i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka A. zakupiła prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz z budynkami, deklarując zwolnienie z podatku od nieruchomości jako zakład pracy chronionej. Organy podatkowe określiły jednak spółce wysokie zobowiązanie podatkowe, uznając, że nieruchomość jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie przysługują jej zwolnienia. Spółka kwestionowała ustalenia faktyczne, podnosząc zły stan techniczny budynków i brak definicji budynku w rozumieniu ustawy. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy utrzymały w mocy decyzję o opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]. Określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 5 117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 31 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: sędzia WSA Bożena Kasprzak sędzia WSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2011 roku sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 5 117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Centralny Fundusz Inwestycyjny spółka z o.o. w Ł. (obecna nazwa A), umową z [...] r. zakupiła prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz z odrębnym prawem własności budynków położonych w P.. W skład nieruchomości wchodziły: działka ewid. nr 6/2 o powierzchni 5.666,00 m2 zabudowana budynkiem tzw. Tkalni Wysokiej, trzykondygnacyjnym o powierzchni użytkowej 8.103,00 m2 oraz budynkiem murowanym jednopiętrowym o powierzchni użytkowej 2.265,00 m2, działka ewid. nr 6/3 o powierzchni 313,00 m2 zabudowana budynkiem stacji transformatorowej RG-1 oraz działka ewid. nr 6/4 o powierzchni 1.189,00 m2, niezabudowana.
W deklaracji na podatek od nieruchomości za 2006 r. spółka podała kwotę 0,00 zł wskazując na zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 6 oraz art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; w skrócie "u.p.o.l."). Wyjaśniła, że przysługuje jej status zakładu pracy chronionej. Nabyta nieruchomość nie posiadała jakichkolwiek instalacji bądź mediów wewnętrznych. Spółka podniosła, że wskazana w deklaracji powierzchnia użytkowa została zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, zaś pozostała powierzchnia została przeznaczona na cele mieszkaniowe tzw. lofty, które są w fazie projektowo-wykonawczej. Poza tym cały kompleks budynków jest wpisany do rejestru zabytków.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 68.391,00 zł.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżony akt i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powodem wydania decyzji tej treści był brak wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału.
W toku ponownie prowadzonego postępowania strona, kwestionując ustalenia faktyczne, wskazywała na zły stan techniczny budynku (brak kompletnej konstrukcji dachu oraz przegród pionowych), który wykluczał uznanie obiektu za budynek. W tym zakresie spółka przedłożyła opinię techniczną inż. P. S.
Postanowieniem z [...] r. organ pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłego techn. A. M.
Następnie, decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 52.002,00 zł, opodatkowując grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 7.169,00 m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej: 1.291,73 m2 - za cały rok 2006 (budynek jednopiętrowy oraz budynek stacji transformatorowej) oraz 385,00 m2 - za miesiące kwiecień-grudzień 2006 r. (powierzchnia zajęta przez B na sklep w budynku Tkalni Wysokiej), a także za miesiące kwiecień-grudzień 2006 r. 1.555,00 m2 powierzchni budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie handlu na powierzchni powyżej 800 m2 (zajęte przez PPHU C Sp. z o.o. na sklep z odzieżą), a także budowle o wartości 1.000 zł.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem spółka wniosła odwołanie.
Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości i obiektów budowlanych oraz użytkownicy wieczyści gruntów. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają (...) 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na podstawie art. 4 ust. 1 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia, 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa, 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. W myśl art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Przepis art. 6 ust. 3 stanowi, iż jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie.
Organ wskazał, że spółka nie mogła skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 7 ust. 2 pkt 4 u.p.o.l. w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości, ponieważ zgłosiła jedynie cztery pomieszczenia pracy znajdujące się w Ł., przy pl. A 2, spełniające wymagania stawiane przez przepisy prawa zakładom pracy chronionej, a więc jedynie te pomieszczenia podlegają zwolnieniu.
W opinii SKO strona nie mogła też skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., dotyczącego nieruchomości stanowiących obiekty zabytkowe. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarcze. Zwrot "indywidualnie" należy rozumieć w ten sposób, że wpis musi dotyczyć odrębnie gruntu i odrębnie budynku. Wpisanie budynku do rejestru zabytków, w ocenie organu, nie powoduje uznania gruntu pod tym budynkiem za zabytek, dając tym samym podstawę do zastosowania zwolnienia. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje przy tym dodatkowy warunek, a mianowicie, aby grunty i budynki były utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Wreszcie, zwolnieniem nie są objęte części nieruchomości zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ wskazał, że spółka jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości, składającej się z działek o nr ewid. 6/2, 6/3 oraz 6/4 o łącznej powierzchni 7169 m2 i taka powierzchnia podlegała opodatkowaniu, bowiem grunt ten nie został wpisany do rejestru zabytków. Wpisem został objęty jedynie trójkondygnacyjny obiekt tzw. Tkalni Wysokiej. Obiekt ten jest konserwowany i utrzymywany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Wpisem nie został natomiast objęty drugi z budynków (podlega on jedynie ochronie konserwatorskiej), a także budynek stacji transformatorowej. W budynku tzw. Tkalni wysokiej zwolnieniem nie zostały objęte powierzchnie wynajmowane na prowadzenie działalności gospodarczej.
Organ podniósł, że co do zasady każda nieruchomość znajdująca się w posiadaniu przedsiębiorcy winna być opodatkowana według stawek przewidzianych dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wyjątek dotyczy budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.), które są opodatkowane według stawek dla budynków mieszkalnych (art. 5 ust. l pkt 2 lit a), a grunty związane z tymi budynkami mieszkalnymi według stawek dla gruntów pozostałych (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c). Kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków jest dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu oraz kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych, nie zaś sam zamiar podatnika. Jak zaznaczył organ, spółka w 2006 r. nie dokonała zmiany przeznaczenia części budynku na budynek mieszkalny (lofty), nie uzyskała pozwoleń architektoniczno-budowlanych na taką przebudowę, budynek nie został też zamieszkany.
Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi, że wyłączenie z opodatkowania najwyższymi stawkami dotyczy sytuacji, kiedy ze "względów technicznych" obiekt nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenie działalności gospodarczej. Organ zaznaczył, że zajęcie gruntu pod budynek znajdujący się w złym stanie technicznym nie jest tożsame z przyjęciem, że wyżej wskazane względy techniczne dotyczą gruntu i uniemożliwiają jego wykorzystanie w działalności gospodarczej. Nawet ewentualne wyłączenie budynku z opodatkowania według stawek związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie powoduje, że grunt nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto względy techniczne nie powodują wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a jedynie zmianę stawki. Tylko w wypadku budowli względy techniczne wykluczają opodatkowanie. Organ wyraził pogląd, iż zakup wymagających remontu obiektów budowlanych i ewentualne prowadzenie prac polegających na remoncie, rozbudowie i przebudowie budynku, nie mieści się w ramach "względów technicznych" powodujących niemożność prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzenie przez przedsiębiorcę prac remontowych i budowlanych, nawet zmieniających w przyszłości sposób wykorzystywania obiektu, świadczy o związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ podkreślił przy tym, że podstawową działalnością spółki jest kupno, zagospodarowanie, sprzedaż i wynajem nieruchomości oraz zarząd tymi nieruchomościami.
Odnosząc się do twierdzeń strony, iż przedmiotowe obiekty budowlane nie stanowiły budynków, ze względu na brak wszystkich elementów wskazanych w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. SKO stwierdziło, że występowanie ubytków w pokryciach dachowych, czy stropach oraz późniejsze czasowe zdjęcie np. pokrycia dachowego, czy też ścian zewnętrznych, podczas prowadzonej przebudowy, rozbudowy, czy remontu nie oznacza jeszcze, że przedmiotowy obiekt przestał być budynkiem.
Organ odwoławczy wskazał też, że w aktach sprawy znajdują się dwie opinie: jedna - inż. P. S., sporządzona na zlecenie spółki i druga - powołanego przez organ biegłego A. M.. Wskazując na treść art. 190 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.") SKO podkreśliło, że organ pierwszej instancji miał obowiązek powiadomić spółkę o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego i umożliwić jej zadawanie pytań, czego nie uczynił. W ocenie organu uchybienie to nie uzasadniało uchylenia decyzji. Zdaniem SKO do oceny, czy przedmiotowy obiekt jest budynkiem i czy zachodzą względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie w nim działalności gospodarczej, nie były wymagane wiadomości specjalne, a tym samym nie było potrzeby powoływania biegłego. Organ skonstatował, że opinia biegłego A. M. nie posiada jakiejkolwiek wartości dowodowej, nie będąc de facto opinią, tym samym niepoinformowanie o jej przeprowadzeniu i nieumożliwienie zadawania pytań nie pozbawiło strony czynnego udziału w postępowaniu i nie dyskwalifikuje tego dowodu.
Organ zaznaczył również, że z przeprowadzonych wielokrotnie oględzin nieruchomości (w dniach: 14 maja 2007 r., 29 sierpnia 2008 r., 22 lipca 2009 r. i 3 września 2009 r.) nie wynikało, by obiekty ze względów technicznych nie stanowiły budynków bądź nie były, ani też nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. spółka podniosła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
1. art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i:
a) opodatkowanie całej jednopiętrowej części budynku Tkalni wysokiej stawką podatku od budynków związanych z działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy opodatkowaniu tą stawką mogły podlegać tylko powierzchnie fizycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej;
b) opodatkowanie całego gruntu wchodzącego do zespołu Tkalni wysokiej
stawką podatku od nieruchomości przewidzianą dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą podczas, gdy nawet budynek tkalni "centralnej" nie jest w całości fizycznie wykorzystywany na cele działalności gospodarczej;
2. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż
niewynajęta powierzchnia jednopiętrowej części budynku Tkalni wysokiej winna zostać opodatkowana według stawki przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, gdy niezależnie od przysługującego zwolnienia z mocy art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., budynek ten, wobec jego złego stanu technicznego, nie odpowiadał definicji budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy;
3. art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obiekt nie posiadający części dachu, czy też kompletnych przegród pionowych i poziomych może stanowić budynek w rozumieniu tego przepisu;
4. art. 4 ust. 2 u.p.o.l. poprzez dokonanie pomiarów powierzchni użytkowej bez wyłączenia powierzchni konstrukcji wsporczej wewnętrznej w tym filarów, ścian nośnych, słupów oraz szachtów wewnętrznych znajdujących się w budynku;
II. przepisów postępowania:
1. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez:
a) dowolne uznanie, że jednopiętrowa część budynku Tkalni wysokiej stanowi odrębny budynek jednopiętrowy;
b) dowolne uznanie, że bez znaczenia pozostawały umowy najmu, sporządzone z najemcami lokali usługowych położonych w części jednopiętrowej budynku Tkalni Wysokiej w sytuacji, gdy obiekt ten nie posiada kompletnych przegród pionowych i poziomych, a więc nie odpowiadała definicji budynku;
c) pominięcie tego, że w świetle zeznań P. S. oraz wydanej przez niego opinii, obiekt nie spełniał ustawowych przesłanek pojęcia budynek;
d) dowolne uznanie, że brak części pionowych przegród budowlanych i części dachu był wynikiem prac remontowo budowlanych prowadzonych przez stronę skarżącą podczas, gdy brak tych elementów był wynikiem złego stanu technicznego obiektu już w dacie jego nabycia;
e) uchylenie się od wyjaśnienia, czy dokonane przez organ I instancji pomiary powierzchni użytkowej zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w szczególności czy zostały przeprowadzone po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyłączeniem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, a także czy uwzględniają one treść art. 4 ust. 2 u.p.o.l.
Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Na rozprawie w dniu [...]r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm), powoływanej dalej jako "ppsa.", sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy; rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona w oparciu o zacytowane przepisy kontrola zaskarżonej decyzji przesądziła o uznaniu, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż skarżący w zasadniczej mierze oparł swoje zarzuty na naruszeniu przepisów o charakterze proceduralnym, które w doniosły sposób powiązane są ze wskazanymi zarzutami o charakterze materialnoprawnym. Z tego też względu Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej.
Na samym początku podnieść należy, że spór w niniejszej sprawie dotyczy w istocie prawidłowości ustalenia, czy przedmiot opodatkowania (nieruchomość) może być wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
W polskiej procedurze podatkowej obowiązuje wobec uregulowania wynikającego z art. 122 i art. 191 O. p. zasada swobodnej oceny dowodów polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi i mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Ustawodawca nie wyłączył zasady swobodnej oceny dowodów w przypadku ustalania istnienia przesłanek z art. 1a ust.1 punkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W ocenie Sądu zaprezentowana przez organ II instancji ocena opinii biegłego techn. A. M. narusza zasadę swobodnej oceny dowodów, albowiem nosi w sobie znamiona dowolności czy wręcz arbitralności oceny. Podnieść bowiem należy, że organ nie wyjaśnił przekonywująco, dlaczego – w jego ocenie – "w odniesieniu do kwalifikacji czy obiekt jest budynkiem oraz czy zachodzą względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej, nie są wymagane wiadomości specjalne, a tym samym a contrario z art.197 § 1 Ordynacji podatkowej, nie ma w ramach art. 122 i art. 187 § 1 potrzeby powoływania biegłego". W piśmiennictwie i judykaturze w szczególności podnosi się, że przez wiadomości specjalne należy rozumieć wiadomości wymagające szczególnej wiedzy z zakresu budownictwa (B. Dauter [w:] J S. Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2011, s. 807).
Zdaniem Sądu takie stanowisko organu odwoławczego jest całkowicie nieuzasadnione i ma na celu sanowanie błędnego sposobu powołania dowodu z opinii biegłego przez organ I instancji poprzez nie powiadomienie o powołaniu omawianego dowodu i uniemożliwienie udziału w oględzinach nieruchomości dokonywanych przez biegłego oraz zadawanie pytań biegłemu. Stanowisko organu w tym zakresie pozostaje w wewnętrznej sprzeczności, albowiem z jednej strony trafnie powołuje on przepis art. 197 O. p. i konieczność dopuszczenia stosownego dowodu wobec przedstawionej przez stronę opinii prywatnej, aby w dalszej kolejności arbitralnie zdyskredytować jego wartość dowodową.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że może on samodzielnie dokonywać oceny co do stanu technicznego budynku, albowiem niewątpliwie nie posiada on odpowiedniej wiedzy specjalistycznej z zakresu budownictwa. Nie oznacza to bynajmniej, że biegły jest uprawniony do przeprowadzania wykładni i subsumpcji w zakresie objętym sporną kwestią. Wydanie opinii ma służyć należytemu ustaleniu stanu faktycznego w tym znaczeniu, że ma na celu wyjaśnienie okoliczności dotyczących faktów istotnych dla potrzeb rozstrzygnięcia. W efekcie pozwala to na prawidłową subsumcję adekwatnego stanu rzeczy pod znajdujący zastosowanie normatywny opis stanu faktycznego, a więc odnalezienie odpowiedniej normy indywidualnej. Bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (wyjaśnienia wszelkich związanych z nim wątpliwości) nie jest bowiem możliwe poprawne zakwalifikowanie go pod znajdującą zastosowanie normę prawną. Zapewnieniu takiego stanu służyć ma zasada prawdy obiektywnej uregulowana w art. 122 O. p. oraz inne wymogi procesowe przewidziane prawem (m. in. art. 187; 191; 197 O. p.). Chybione jest zatem całkowicie twierdzenie, że opinia biegłego, zwłaszcza dopuszczona przez organ I instancji, nie miałaby żadnej mocy dowodowej, a więc bez znaczenia jest naruszenie przepisów procedury zarówno podczas powoływania tego dowodu, jak również jego przeprowadzania. W ocenie Sądu dla uznania, czy zachodzą określone w art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej wskazane przez stronę (np. uszkodzenia dachu, niedostateczny stan techniczny ścian zewnętrznych, ścian wewnętrznych czy schodów), konieczne było skorzystanie dowodu z opinii biegłego ds. budownictwa. Opinia taka, o ile zostałaby wydana z zachowaniem wszystkich wymogów procesowych, pozwoliłaby wyjaśnić, czy uszkodzenia nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem mają charakter, o którym mowa w cytowanym przepisie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych
Oczywiście nie oznacza to, że organ podatkowy ma przyjąć opinię wydaną w sprawie bezkrytycznie. Wręcz przeciwnie, jak każdy, inny dowód powinien zostać poddany swobodnej ocenie.
Natomiast, jak już zostało zaznaczone, zastosowanie właściwego przepisu prawa stanowi konsekwencję prawidłowych ustaleń faktycznych. Zauważyć przy tym należy, że powyższe stanowisko zaprezentowane przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę co do badania istnienia przesłanek art. 1a ust.1 punkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za pomocą wszelkich dostępnych środków jest powszechne w judykaturze i doktrynie. Wystarczy w tym miejscu przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Rz 517/05, w którym stwierdzono wprost: "nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów podatkowych, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991". Podobne wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 10 września 2007 roku, sygn. akt III SA/Wa 767/07 wywodząc, że jeżeli organ podatkowy kwestionuje poprawność złożonej korekty deklaracji, winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy "względy techniczne", o których mowa w art. art. 1a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, faktycznie występują. Organ ma do dyspozycji szereg środków dowodowych (przesłuchanie strony, zeznania świadków, opinie biegłych), które umożliwiają mu dokonanie oceny.
Reasumując, podkreślić należy, że zastosowanie przez organy podatkowe w stosunku do przedmiotowej nieruchomości stawki podatku należnej od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej okazało się co najmniej przedwczesne. Warunkiem zastosowania jakiejkolwiek stawki podatku od nieruchomości jest uprzednie bezbłędne ustalenie stanu faktycznego. W sytuacji, gdy strona skarżąca w toku postępowania podatkowego eksponuje dane (opinie techniczne, protokoły, fotografie), które jej zdaniem świadczą o tym, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych organ podatkowy nie może uchylić się od wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. Ma w tym celu do dyspozycji cały szereg dowodów wymienionych w rozdziale 11 Działu IV Ordynacji Podatkowej, w tym zwłaszcza opinie biegłego lub biegłych (art. 197 § 1 o. p.). Dlatego niewykorzystanie tej możliwości w toku dotychczasowego postępowania podatkowego oznacza, że naruszono wymieniony przepis procesowy i to w stopniu mającym bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie.
W konsekwencji Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję, a w zakresie wstrzymania jej wykonalności rozstrzygnął w oparciu o treść art. 152. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 niniejszej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349).
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło