VIII SA/Wa 267/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-10

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Artur Kot, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych jest ustalany wyłącznie w drodze umowy cywilnoprawnej, czy też może być ustalony w drodze decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych, w przypadku gdy dochód mieszkańca nie pokrywa w całości kosztów utrzymania, jest ustalany w drodze decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Umowa przewidziana w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ma na celu umożliwienie zadeklarowania wyższej opłaty niż wynikająca z przepisów, a nie nawiązanie pierwotnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat.
Stan faktyczny
Skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, która ustaliła mu odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Skarżący argumentował, że obowiązek ten powinien być ustalony wyłącznie w drodze umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej, ponieważ nigdy nie otrzymał propozycji zawarcia takiej umowy. Organy administracji ustaliły, że dochody skarżącego przekraczały kryterium dochodowe, co uzasadniało nałożenie na niego obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania ojca.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 i art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") i Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia na 2011 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu, Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie ustalenia na 2012 rok średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę (dalej "Gmina") Miasta R. działającą na prawach powiatu, ustalił S. B. (dalej "skarżący") opłatę za pobyt ojca M. B. (dalej "ojciec", "pensjonariusz") w Domu Pomocy Społecznej [...] im. [...] przy ul. S. [...] w R. (dalej "DPS") w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. w kwocie [...] zł. Organ I instancji, powołując treść przepisu art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wywiódł, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS został ustalony w okresie od [...] kwietnia 2011 r. do [...] marca 2012 r. na kwotę [...] zł, a w okresie od [...] kwietnia 2012 r. do nadal na kwotę [...] zł. Na podstawie art. 61 powołanej ustawy organ wskazał, iż mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina mają obowiązek ponoszenia opłat związanych z pobytem w domu pomocy społecznej. Zstępny ponosi odpłatność zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez inne osoby, opłaty te zastępczo ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji ustalił, iż ojciec skarżącego skierowany został do DPS decyzją z dnia [...] marca 2004 r. (znak [...]), zaś umieszczony w tej placówce w dniu [...] kwietnia 2004 r. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. W okresie pobytu w tej jednostce (tj. w okresie od dnia [...] kwietnia 2004 r. do nadal) pensjonariusz ponosił opłatę za pobyt w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu. Kwota ta stanowiła w okresie od lutego 2012 r. do sierpnia 2012 r. wartość [...] zł miesięcznie i nie pokrywała w całości kosztów pobytu pensjonariusza w DPS, dlatego pozostałą kwotę zastępczo wnosiła Gmina. Organ ustalił, że osobami zobowiązanymi do partycypowania w kosztach utrzymania pensjonariusza w DPS, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, są syn S. B. (skarżący) i córka K. Z., a kryterium dochodowe kwalifikujące do ponoszenia odpłatności przekraczał tylko skarżący. K. Z. w rozpatrywanym okresie (od [...] lutego do [...] sierpnia 2012 r.) nie kwalifikowała się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS. Organ I instancji wskazał, iż po wszczęciu niniejszego postępowania z urzędu, które miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2012 r., ustalono koszty, jakie zastępczo wniosła Gmina za pobyt ojca skarżącego w DPS w przedmiotowym okresie oraz przeprowadzono ze skarżącym wywiad środowiskowy. Sytuację dochodową skarżącego w tym czasie ustalono na podstawie zaświadczenia jego pracodawcy z [...] października 2012 r. (w sierpniu 2012 r. do kwoty wynagrodzenia przekazywanego na rachunek bankowy dodano kwotę "inne potrącenia", albowiem zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z określonego miesiąca bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób), oraz decyzji KRUS w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. i [...] marca 2012 r. Powyższe ustalenia skutkowały uznaniem, iż w spornym okresie skarżący przekraczał kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Matematyczny sposób wyliczenia odpłatności przedstawiono w decyzji w formie tabeli (str. 4). Zobowiązanie to wyniosło [...] zł i zostało obliczone następująco: od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS odjęto opłatę wnoszoną przez pensjonariusza. Otrzymana różnica stanowi wysokość opłaty jaką zastępczo wniosła Gmina. Następnie od dochodu rodziny skarżącego odjęto kwotę kryterium dochodowego. Otrzymany wynik, porównano z kwotą, której może domagać się Gmina i tak ustalono wysokość odpłatności skarżącego. Jednocześnie Prezydent poinformował skarżącego o zasadach zwolnienia z odpłatności za pobyt w DPS na podstawie art. 64 u.p.s. oraz odstąpienia od żądania zwrotu kwoty zobowiązania na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że przy wydaniu decyzji organ I instancji nie uwzględnił faktu, iż [...] października 2012 r. zawarł związek małżeński z M. G. Żona jest w [...] – tym tygodniu ciąży bliźniaczej. W związku z tym ponosi koszty wszystkich badań związanych z ciążą oraz koszt zakupu niezbędnych leków. Okoliczność ta, ujawniona przy wywiadzie środowiskowym, była znana organowi orzekającemu w sprawie. Wskazał, iż od [...] stycznia 2013 r. dochód jego rodziny zostanie pomniejszony o rentę rodzinną jego żony. Oceniając jego sytuację dochodową organ I instancji pominął zobowiązania skarżącego z tytułu spłaty pożyczki oraz fakt, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na zapłacenie żądanej kwoty w całości i ratalnie. Utrzymuje on bowiem mieszkanie oraz ponosi duże koszty związane z dojazdem do pracy (około [...] kilometrów od miejsca zamieszkania). Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu treści przepisów regulujących kwestię ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS Kolegium wskazało, iż ojciec skarżącego przebywa w DPS od [...] kwietnia 2004 r. do chwili obecnej, a wnoszona przez niego opłata nie pokrywa całości kosztów utrzymania w tym domu. Pozostała do uregulowania kwota obciąża więc osoby wymienione w art. 61 ust. 1 ww. ustawy, o ile spełniają kryterium dochodowe. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia tej odpłatności są dzieci pensjonariusza, tj. skarżący i K. Z., przy czym do ponoszenia tej odpłatności kwalifikuje się tylko skarżący. Organ odwoławczy podał, iż materiał dowodowy sprawy wskazuje, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłem dochodu jego rodziny jest jego wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia oraz renta rodzinna żony. Na podstawie zaświadczenia pracodawcy skarżącego z dnia [...] października 2012 r. ustalono, że dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia wyniósł w spornym okresie: od lutego 2012 r. do czerwca 2012 r. [...] zł netto, zaś od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r. [...] zł. Renta rodzinna żony wynosiła w omawianym okresie [...] zł miesięczne, z wyjątkiem lutego 2012 r., w którym to miesiącu wynosiła [...]zł. Łącznie dochody rodziny w lutym 2012 r. wynosiły [...] zł, w okresie od marca 2012 r. do czerwca 2012 r. [...] zł oraz w okresie od lipca 2012 r. do sierpnia 2012 r. [...] zł. W konsekwencji ustalono, że w omawianym okresie dochód skarżącego był wyższy od 300% kryterium dochodowego, które dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosiło 2.736 zł (456 zł x 2 osoby x 300% = 2.736 zł), zaś po wniesieniu opłaty pozostała kwota nie jest niższa niż 300 % tego kryterium. Tak więc skarżący kwalifikował się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS i obowiązkiem organu I instancji było ustalenie tej opłaty. Kolegium wskazało, iż odpłatność skarżącego w poszczególnych miesiącach ww. okresu stanowi kwota różnicy pomiędzy kwotą średniego miesięcznego utrzymania mieszkańca w DPS i opłatą wnoszoną przez pensjonariusza. Natomiast kwota jaką winien uiścić skarżący stanowi różnicę między dochodami jego rodziny i kwotą stanowiącą nadwyżkę 300 % kryterium dochodowego. Kolegium wskazało, iż średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w okresie od 1 lutego do 31 marca 2012 r. wynosił [...] zł, a od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2012 r. wynosił [...] zł. W okresie tym pensjonariusz ponosił opłatę w wysokości [...] zł, zatem różnica pomiędzy kosztem utrzymania w DPS a opłatami wnoszonymi przez pensjonariusza wynosiła od lutego do marca [...] zł, a od kwietnia do sierpnia [...] zł. W miesiącu lutym 2012 r. dochód rodziny skarżącego wynosił kwotę [...] zł i był wyższy od kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 2.736 zł o kwotę [...] zł, i kwota ta stanowi opłatę jaką ma uiścić skarżący za ten miesiąc. W okresie od marca do czerwca 2012 r. dochód rodziny skarżącego wynosił kwotę [...] zł i był wyższy od kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 2.736 zł o kwotę [...] zł i ta kwota obciąża skarżącego w ww. miesiącach. W okresie od lipca do sierpnia 2012 r. dochód rodziny skarżącego wynosił kwotę [...] zł, zaś nadwyżka dochodu ponad kryterium dochodowe wyniosła [...] zł i ta kwota stanowi opłatę skarżącego za pobyt ojca w DPS w lipcu i sierpniu 2012 r. Łącznie odpłatność skarżącego ustalono w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do DPS powinien wynikać z decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS. Dopiero po uprawomocnieniu się takiej decyzji może być rozpoznany wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. i może być wydana decyzja w tej sprawie. W konsekwencji Kolegium stwierdziło prawidłowość podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 i art. 104 u.p.s. poprzez zaniechanie próby zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 tej ustawy, a przez to brak wymagalności kwoty określonej w ww. decyzjach. Skarżący podał, iż z treści art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że wysokość zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS ustalona jest w umowie, zawartej przez wskazane osoby z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której opłata dotyczy. Do ustalenia wysokości tej opłaty ustawodawca przewidział wyłącznie formę umowy cywilnoprawnej. Świadczy o tym formuła "ustala", co wyraża nakaz dokonania takiej właśnie czynności prawotwórczej ze skutkiem wiążącym dla każdej ze stron. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2, powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności formę i rozmiar świadczonej pomocy oraz okres, na jaki została zawarta. Stronami umowy są małżonek, określeni zstępni lub wstępni oraz kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie. W tym zakresie skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 537/09, wedle którego przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wskazuje, że m.in. zstępni mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszą opłatę, zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Ustalenie przedmiotowej opłaty w drodze umowy jest obligatoryjne, w związku z czym dopóki umowa taka nie zostanie zawarta, dopóty po stronie owego zstępnego nie istnieje wymagalny obowiązek ponoszenia opłaty. Skarżący wyjaśnił, iż nigdy nie otrzymał propozycji zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 u.p.s., co czyni zaskarżoną decyzję sprzeczną z prawem. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podstawę materialnoprawną przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej: o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta ), o zasięgu powiatowym ustala starosta, o zasięgu regionalnym ustala marszałek województwa, a informacje o powyższym są ogłaszane w dziennikach urzędowych ww. podmiotów. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Wedle postanowień art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z art. 61 ust. 2 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, - w przypadku zaś osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. W art. 61 ust. 3 u.p.s. wskazano, iż w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te wnosi zastępczo gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, gminie zaś przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Z przepisów tych wynika, że zarówno pensjonariusz jak i bliscy – zobowiązani z ustawy do partycypowania w kosztach jego pobytu w DPS, muszą mieć pełną świadomość co do tego, jakie i kto będzie ponosił opłaty związane ze skierowaniem do DPS i dokonać świadomego wyboru, czy umieścić taką osobę w DPS, czy inaczej rozwiązać kwestię koniecznej opieki nad nią. W art. 61 ust. 3 u.p.s. przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 1, 2 i 2a u.p.s. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wniesionych w tym celu kwot. Jednak podstawową przesłanką do dochodzenia przez gminę regresu wobec bliskich jest niewywiązywanie się przez nich z obowiązków określonych czy to w drodze decyzji, czy też w drodze umowy. W decyzji ustalającej, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.s., doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy przez: określenie kwoty opłaty za pobyt w DPS, wskazanie osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wskazanych w ww. przepisach i ustalenie przypadających na nich kwot opłaty (zob. A. Prekurat – Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem – cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak – Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, str. 299). Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s., kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 tej ustawy, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w DPS, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Przekonujący jest pogląd prezentowany przez W. Maciejko i P. Zaborniaka w Komentarzu do ustawy o pomocy społecznej (Warszawa 2008), że zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 u.p.s. ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach, wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10, publ. cbois). Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien więc zostać określony już w decyzji o skierowaniu do DPS i o ustaleniu opłaty za pobyt. Zobowiązany winien mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku. Dla ustalenia tej odpłatności nie mają natomiast znaczenia przyczyny umieszczenia osoby w DPS, zaś obowiązki małżonka i krewnych takiej osoby są zależne wyłącznie od ich sytuacji dochodowej, o czym stanowi art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mają zatem znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 2007 r., IV SA/Gl 431/07, Lex nr 423793). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w dniu [...] maja 2012 r. wobec skarżącego wydana została przez organ I instancji decyzja znak [...] ustalająca jego zobowiązanie z tytułu odpłatności ojca za pobyt w DPS w okresie od dnia [...] sierpnia 2010 r. do [...] stycznia 2012 r. na kwotę [...] zł. Na skutek odwołania skarżącego ww. rozstrzygnięcie utrzymane zostało w mocy decyzją Kolegium znak [...] z dnia [...] września 2012 r. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzją organy po raz kolejny określiły obowiązek skarżącego w zakresie ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w DPS, tym razem za okres od [...] lutego do [...] sierpnia 2012 r. na kwotę [...] zł. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zobowiązanie skarżącego w zakresie obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania jego ojca w DPS zostało właściwie skonkretyzowane już w ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Skarżący posiadał wiedzę, że jako zstępny pensjonariusza, wobec niewystarczających jego środków, będzie ponosił odpłatność za pobyt ojca w DPS w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego. Jak wskazano wyżej, konkretyzacja tego obowiązku może nastąpić w drodze decyzji lub poprzez zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Jednak skarżący podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] listopada 2009 r. nie wyraził zgody na dobrowolne partycypowanie w kosztach utrzymania ojca w DPS. Nie było więc podstaw do przedstawiania mu propozycji umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., kiedy w obrocie funkcjonowała już decyzja ustalająca, wydana na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. z dnia [...] maja 2012 r. Tym samym nie są zasadne zarzuty skarżącego, że tylko umowa zawarta w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. jest źródłem obowiązku z tytułu odpłatności za pobyt ojca w DPS. Konsekwencją tego wniosku jest uznanie, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja są wydane zgodnie z prawem. Wskazany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 537/09 nie jest wiążący w przedmiotowej sprawie, bowiem każda tego rodzaju sprawa jest rozpoznawana przez organy i Sąd indywidualnie. Jednocześnie Sąd stwierdza, że z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, iż złożony przy wywiadzie środowiskowym z dnia [...] września 2012 r. wniosek skarżącego (brak numeracji stron) o zwolnienie z obowiązku ponoszenia ustalonej decyzją z dnia [...] maja 2012 r. opłaty nie został przez organ I instancji formalnie załatwiony. Brak w aktach sprawy jakiejkolwiek decyzji w tym zakresie. Takie działanie organu jest nieprawidłowe, jednak to uchybienie nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło