II SA/Bd 523/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-07-10
Skład orzekający: Wojciech Jarzembski, Grzegorz Saniewski, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2012 r., spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia wymaganą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli nie podejmowała zatrudnienia, ale pobierała świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do 1 stycznia 2013 r. wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odmienne traktowanie osób, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne (niezależnie od tego, czy zrezygnowały z zatrudnienia, czy go nie podejmowały), naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. W związku z tym organy wadliwie zastosowały przepis art. 16a ust. 1 ustawy, koncentrując się na braku zatrudnienia skarżącego od 1991 r. i jego statusie bezrobotnego, pomijając fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, które było równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia.Stan faktyczny
T. M. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną, która legitymowała się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką, gdyż ostatni raz był zatrudniony w 1991 r. i od tego czasu był zarejestrowany jako bezrobotny, a następnie pobierał świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na nowe brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od 1 stycznia 2013 r. Skarżący podniósł, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwiało mu podjęcie zatrudnienia, a zatem spełnia przesłankę rezygnacji z pracy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2013 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. A. K. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta G. Kierownik Działu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu [...] lutego 2013 r. przez T. M., odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad Z. M.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że T. M., który złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną, ostatni raz był zatrudniony do [...] maja 1991 r. w G. Przedsiębiorstwie Budowlanym. Od [...] maja 1991 r. do [...] października 2011 r. T. M. był zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna, zaś w okresie od dnia [...] listopada 2011 r. do [...] grudnia 2012 r. skarżący otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną. Natomiast Z. M. - osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r. ustalającym, iż jest ona niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia [...] grudnia 2015 r. Organ stwierdził, że nie zostały spełnione warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad żoną. Wobec tego stwierdzono brak podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł T. M., wskazując, że jego żona nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji, potrzebuje całodobowej opieki, a jej stan zdrowia jest bardzo ciężki. Wskazał, że dotychczas miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] działając na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że od 1 stycznia 2013 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, mocą której w przedmiotowej ustawie dokonano podziału świadczeń opiekuńczych na trzy rodzaje: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.
Specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, przysługuje osobom, na których zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 16a ust. 2 powołanej ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2.
Odnosząc powołane przepisy do stanu faktycznego ustalonego w sprawie organ stwierdził, że T. M. nie spełnia warunków określonych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniających do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Organ wskazał, że T. M. nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną, bowiem skarżący zrezygnował z zatrudnienia w 1991 r. i nie nastąpiło to w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. W ocenie organu II instancji, decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem T. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że decyzja jest dla niego krzywdząca i narusza prawo.
Skarżący podkreślił, że nie mógł "zrezygnować z zatrudnienia", ponieważ do dnia 31 grudnia 2012 r. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a w trakcie jego pobierania nie mógł podejmować zatrudnienia, bowiem jego obowiązkiem, jako świadczeniobiorcy, było opiekowanie się osobą chorą.
Skarżący wskazał, że w okresie od [...] listopada 2011 r. do [...] grudnia 2012 r. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu, T. M. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r.
Przyznanie powyższego świadczenia uzależnione jest od szeregu przesłanek wynikających z art. 16 a ustawy.
W ocenianej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy.
Bezsporne jest, że skarżący jako mąż podopiecznej jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, zachodzi w jego sytuacji konieczność sprawowania stałej opieki nad żoną legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r. ustalającym jej niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia [...] grudnia 2015 r.
Organy zarzuciły natomiast skarżącemu to, że nie spełnia on przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Uznały bowiem, że skarżący nie pracuje zawodowo, nie wykonuje innej pracy zarobkowej ani też nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. Organ wskazał również, że ostatnio skarżący był zatrudniony do dnia [...] maja 1991 r. w G. Przedsiębiorstwie Budowlanym. Stosunek pracy został rozwiązany z nim w wyniku porozumienia stron. Od [...] maja 1991 r. skarżący był zarejestrowany w PUP w G. jako osoba bezrobotna do dnia [...] października 2011 r. Następnie w okresie od [...] listopada 2011 r. do [...] grudnia 2012 r. na mocy decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że jeszcze w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył wniosek do organu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż żona otrzymała dalsze orzeczenie o niepełnosprawności ważne do dnia [...] grudnia 2015 r. Postępowanie z tego wniosku zakończone zostało decyzją Prezydenta z dnia [...] lutego 2013 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odmówił przyznania świadczenia powołując się na art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającą ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013 r. poprzez dodanie w art. 17 ustępu 1b, który stanowi, że Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Decyzja powyższa doręczona skarżącemu w dniu [...] lutego 2013 r. nie została zaskarżona przez niego i jest ostateczna.
W ocenie Sądu pozostawia jednak wątpliwości, dlaczego organ nie zakończył wniosku skarżącego z [...] grudnia 2012 r. z uwzględnieniem przepisów przejściowych, a dokładnie art. 11 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012.1548).
Złożenie wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącego w dniu [...] lutego 2013 r. rozpoczęło nowe postępowanie o przyznanie nowego świadczenia. Należy podkreślić, że wniosek ten został złożony niezwłocznie po tym, jak zostało zakończone postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższe świadczy o ciągłości starań skarżącego w celu zapewnienia kontynuacji opieki nad żoną, którą wcześniej się opiekował i z tego tytułu pobierał świadczenie pielęgnacyjne, a więc zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami ustawowymi.
Z uwagi na powyżej przedstawiony stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie wadliwie zastosowały przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie Sądu ocena spełnienia przesłanki wynikającej z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego musi być dokonana w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie ubiegania się wnioskodawcy o świadczenie. Dlatego bez wpływu na wynik sprawy pozostaje wcześniejszy okres zatrudnienia skarżącego do 1991 r. oraz późniejszy status osoby bezrobotnej.
Kluczowe znaczenie natomiast ma okoliczność ta, że skarżący posiadał przyznane uprawnienie – świadczenie pielęgnacyjne wg przepisów ustawy obowiązujących do 1 stycznia 2013 r. i wystąpił o kontynuację uprawnienia w celu dalszej opieki nad niepełnosprawną żoną.
W dniu [...] grudnia 2012 r. skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, który został rozpoznany przez organ bez uwzględnienia przepisów przejściowych odmownie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r. Decyzja powyższa została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] marca 2013 r. W trakcie niezakończonego jeszcze postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący w dniu [...] lutego złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W dacie złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy skarżący nie pracował, a to dlatego, że miał przyznane od [...] listopada 2011 r. do [...] grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami ustawowymi (decyzja SKO w T. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]).
Podkreślić należy, że istotą przyznanego ww. decyzją SKO w T. świadczenia pielęgnacyjnego było finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jest formą świadczeń niepieniężnych. Należy ono do nielicznych form wsparcia z pomocy społecznej, które poddano kazuistycznej regulacji. W myśl art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: "Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę, jednak nie dłużej niż przez 20 lat". Zgodnie z art. 16 ust. 6b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
W ocenie Sądu, przyznane z mocy decyzji na określony czas świadczenie pielęgnacyjne lub do czasu wygaśnięcia tego uprawnienia z mocy ustawy w związku z jej nowelizacją od 1 stycznia 2013 r. wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której stanowi art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślić należy, że przyznane wcześniej świadczenie pielęgnacyjne było nierozerwalnie związane z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Celem ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013 r. nie było pozbawienie osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji opieki ze strony osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a które świadczyły w zamian za Państwo pomoc osobie bliskiej.
Ustawodawca rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia.
Skoro przepis poprzednio obowiązującej ustawy przyznawał uprawnienie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia, w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to należy uznać, że w chwili przyznania świadczenia pielęgnacyjnego cel, któremu przyświeca ustawa o świadczeniach rodzinnych, a jakim jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną został spełniony. Tym samym osoba, która nie podejmowała zatrudnienia, jak i osoba, która zrezygnowała z zatrudnienia w poprzednio obowiązującym stanie prawnym muszą być traktowane na równi, ponieważ z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną związały one swoją przyszłość w zamian za świadczenie pielęgnacyjne, którego istotą, jak już wyżej wspomniano było finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
W ocenie Sądu osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Wykładni art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać w zgodzie z Konstytucją. Przepis ten winien być stosowany w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych i umożliwić najpełniejsze urzeczywistnianie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Wartości konstytucyjne oraz reguły wykładni zgodnej z zasadami konstytucyjnymi wskazują oraz precyzują wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego w procesie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa nie można pomijać dorobku Trybunału Konstytucyjnego zawartego w jego wyrokach.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonujących argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może więc być uznane za zgodne z Konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie (por. np. wyroki TK: z 16 grudnia 1997 r., sygn. K. 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 70 oraz z 13 kwietnia 1999 r., sygn. K. 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244).
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że osoba, która nie podejmowała zatrudnienia lub zrezygnowała z zatrudnienia i przed dniem 1 stycznia 2013 r. uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Różnicowanie pozycji osoby niepodejmującej zatrudnienia i osoby rezygnującej z zatrudnienia, gdy świadczenie pielęgnacyjne było im nadane z mocy decyzji wydanej na podstawie art. 17 ustawy w brzemieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2013 r. byłoby przejawem naruszenia zasady równości.
Nie można dopuścić do sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy zarówno osobie rezygnującej z zatrudnienia, jak i osobie niepodejmującej zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a po zmianie przepisów i wprowadzeniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, pierwsza z tych osób spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, a druga, która nie podejmowała zatrudnienia, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia na podstawie art. 16a ustawy.
Zachwiana zostałaby wówczas pewność wobec prawa, ponieważ osoba, która nie podejmowała zatrudnienia, a otrzymała świadczenie musiałaby uciekać się do fikcji rezygnacji z zatrudnienia, a mianowicie podjąć zatrudnienie, aby następnie z niego zrezygnować w celu kontynuacji opieki nad osobą niepełnosprawną.
Jeszcze raz podkreślić należy, że celem nowego świadczenia, jakim jest specjalny zasiłek opiekuńczy, jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W ocenie Sądu organy niewłaściwie zastosowały art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ocenianej sprawie. Skoncentrowały się jedynie na przesłance niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego od roku 1991 i późniejszym statusie osoby bezrobotnej, a pominęły okoliczność, że skarżący z chwilą przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego wyczerpał stan faktyczny na równi z rezygnacją z zatrudnienia, bo tak traktowała sytuację skarżącego poprzednio obowiązująca ustawa.
Specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Zważyć należy, że skarżący jako mąż podopiecznej jest osobą zobowiązaną wobec niej do alimentacji. Stwierdzić zatem należy, że faktyczne sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, w sytuacji gdy ubieganie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzone było bezpośrednio decyzją o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na osobę podopieczną daje podstawy do uznania, iż została spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ ponownie dokona oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbada, czy strona skarżąca spełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 16a ustawy do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło