I GZ 39/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 701/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 701/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z [...] września 2013 r. odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z [...] września 2013 r. tut. Sąd odmówił [...] (skarżącemu) przyznania prawa pomocy. Postanowienie to doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącego będącego radcą prawnym w dniu 12 września 2013 r. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, które zostało nadane na poczcie w dniu [...] września 2013 r. Postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił powyższe zażalenie uznając, że zostało ono wniesione po upływie ustawowego terminu. Następnie pismem z dnia 13 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z [...] września 2013 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że zażalenie złożył w dniu [...] września 2013 r. działając w przekonaniu, że czynności tej dokonuje w terminie. Na postanowieniu z Sądu odnotował, bowiem jako datę wpływu korespondencji dzień 13 września 2013 r., jak się jednak okazało, błędnie. Oznaczona w datowniku data musiała w sposób niezamierzony ulec zmianie z dnia 12 na dzień 13 września. Uchybienie terminu nie wynikało z jego winy ani zaniedbania, nie miał on bowiem podstaw, aby przypuszczać, że adnotacja zawierała błędną datę wpływu. Dokonując oceny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z [...] września 2013 r., Sąd I instancji stwierdził, że nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi podnoszona okoliczność błędnego odnotowania na datowniku, tj. daty wpływu korespondencji sądowej. Sąd I instancji wskazał, iż wszelkie nieuwagi lub zaniedbania, w tym błędne przekonanie strony co do daty otrzymania korespondencji, nie usprawiedliwiają uchybienia terminu i nie świadczą o braku winy uzasadniającym przywrócenie uchybionego terminu. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...]. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienia z [...] września 2013 r. Względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienie w całości i przekazania sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że na korespondencji z Sądu odnotował datę 13 września 2013 r., jako datę jej wpływu. Powyższe było wynikiem błędu w zakresie ustawienia datowania (zmiana daty z 12 na 13 września). Oznaczona na dotowaniu data musiała w sposób niezamierzony ulec zmianie z 12 na 13 września 2013 r. Stąd pełnomocnik skarżącego pozostawał w przekonaniu, że termin do złożenia zażalenia upływał z dniem [...] września 2013 r. Powyższe uchybienie terminowi nie wynikało z winy pełnomocnika, czy tez z jego zaniedbania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., niezachowany przez stronę termin do dokonania czynności w postępowaniu przed sądem może być przywrócony, jeśli strona uprawdopodobni, iż uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Pismo zawierające wniosek o przywrócenie powinno zostać złożone w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów, strona wnosząca o przywrócenie terminu winna zatem uprawdopodobnić, iż w trakcie biegu terminu do dokonania określonej czynności, wystąpiły takie przeszkody o charakterze obiektywnym, które uniemożliwiły jej dochowanie terminu. Strona ma również obowiązek wykazania, od którego momentu przyczyna lub przyczyny te ustały. Podstawowy problem w sprawie sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Na gruncie rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsprzeczną jest to, że termin do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Gdańsku z [...] września 2013 r., upływał bezskutecznie z dniem 19 września 2013 r. Pełnomocnik skarżącego jako argument w zakresie przywrócenia uchybionego terminu do złożenia zażalenia wskazał pomyłkę ustawienia daty na datowniku (z 12 na 13 września), gdzie potwierdzono odbiór korespondencji z Sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyżej opisana okoliczność nie może stanowić podstawy do uznania jej za okoliczność dającą podstawę prawną do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Powyższa okoliczność nastąpiła, bowiem na skutek zawinionego działania samego pełnomocnika. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto pogląd, że strona skarżąca ponosi odpowiedzialność za zaniedbania ustanowionego przez siebie pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 1997r. SA/St 1830/96). Zasadne było zatem uznanie przez Sąd I instancji, iż brak jest w przedmiotowej sprawie przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu, zaś wydane w tym zakresie postanowienie odpowiada prawu. Powołany przez Sąd I instancji art. 86 § 1 p.p.s.a. uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. postanowienie NSA z 27 września 2007 r., I GZ 198/07). Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że okoliczności podanej przez żalącego się nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie jest to okoliczność obiektywna, lecz uzależniona od strony, a więc subiektywna. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Na uwzględnienie nie zasługuje również zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest, zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).