II OZ 755/13

Dnia 18 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 151/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi W. B. i L. B. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżących o przywrócenia terminu do wniesienia skargi postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 151/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił W. B. i L. B. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżących o przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w dniu [...] stycznia 2013 r., wydał decyzję nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce przy ul. [...] w Opolu, w granicy z działką przy ul. [...] w Opolu, w którym to budynku wykonano roboty budowlane polegające na montażu kotła centralnego ogrzewania na paliwo stałe. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone W. B. i L. B., do rąk W. B., w dniu 1 lutego 2013 r., o czym świadczą adnotacje na pocztowych zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji, znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. W dniu 4 kwietnia 2013 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarga W. B. i L. B. na ww. decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżące podniosły, że złożyły skargę do Sądu w dniu 1 marca 2013 r., a zatem w ustawowym terminie do dokonania tej czynności. Wskazały, że na kopercie zawierającej skargę została popełniona pomyłka w adresie organu, bowiem zamiast: ul. [...], podano: ul. [...], przy czym kod pocztowy został podany prawidłowo. Zdaniem skarżących, pomimo błędnie podanej ulicy, Poczta Polska prawidłowo doręczyła przesyłkę bowiem, jak wynika ze stempla doręczyciela, znajdującego się na odwrocie koperty zawierającej skargę, widnieje zapis: "adresat odmówił przyjęcia". W ocenie skarżących, przesyłka została doręczona organowi, lecz ten odmówił jej przyjęcia, przez co naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) i pozbawił skarżące skorzystania z kontroli legalności działania organu przez sąd. Skarżące wywiodły, że podane okoliczności uprawdopodabniają brak ich winy w uchybieniu terminu, w stopniu wystarczającym do uznania zasadności wniosku, bowiem każda czynność w postępowaniu sądowym związana jest z ryzykiem wystąpienia pomyłek wynikających z ułomności natury ludzkiej. Skarżące natomiast pomimo popełnionej pomyłki, podjęły przecież starania w ustawowym terminie, by skarga została sporządzona, prawidłowo nadana i doręczona za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego. Do akt sprawy dołączyły ponadto kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej w dniu 1 marca 2013 r. (data stempla), na adres: "Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, ul. [...],[...]". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 30 kwietnia 2013 r., wezwano Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu do ustosunkowania się do okoliczności podnoszonych przez skarżące we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Organ w odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 9 maja 2013 r. stwierdził, że nie jest w stanie ustalić czy sytuacja opisana przez skarżące miała miejsce. Jednocześnie podniósł, że długotrwałą praktyką stosowaną przez organ jest przyjmowanie nawet błędnie zaadresowanych przesyłek, jeśli nazwa adresata na przesyłce jest prawidłowa. Podniósł także, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec niejednoznacznej treści adnotacji na kopercie zawierającej skargę (k-8 akt), gdyż możliwe jest przyjęcie dwóch opcji, tzn. adresat nieznany, bądź adresat odmówił przyjęcia, zwrócono się zarządzeniem z dnia 17 maja 2013 r. do Placówki Pocztowej nr 1 w Opolu o wyjaśnienie przyczyn zwrotu przesyłki adresowanej do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. W szczególności zwrócono się o wyjaśnienie czy przesyłkę doręczono pod adres wskazany na kopercie (Opole, ul. [...]) i tamtejszy adresat odmówił jej przyjęcia, czy przesyłkę doręczono pod adres WINB w Opolu (Opole, ul. [...]) i WINB odmówił przyjęcia przesyłki, czy wreszcie przesyłkę doręczono pod adres wskazany na kopercie, a wobec faktu, że pod wskazanym adresem nie mieści się siedziba WINB w Opolu, dokonano jej zwrotu. Pismem z dnia 21 czerwca 2013 r. Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej poinformowało, iż przedmiotowa przesyłka została zwrócona z adnotacją: "adresat nieznany". Doręczający przesyłkę wyjaśnił, iż pod adresem ul. [...] w Opolu znajduje się sklep "Delikatesy [...]" oraz budynek wielorodzinny. Zatem podanie w adresie przesyłki wyłącznie nr budynku bez nr lokalu, uniemożliwiło listonoszowi ustalenie jednoznacznego miejsca doręczenia tej przesyłki. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji badając w pierwszej kolejności czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a. przyjął, iż skarżące uzyskały informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi do sądu, w dniu 4 marca 2013 r., bowiem taką datę odciśnięto na kopercie, z informacją o zwrocie przesyłki zawierającej skargę (k. akt - 8). Skoro wniosek o przywrócenie terminu złożono za pośrednictwem poczty (por. koperta - k. akt – 12) w dniu 7 marca 2013 r., to należy uznać, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. Skarżące, w ocenie tegoż Sądu, spełniły także wymóg wynikający z art. 87 § 4 P.p.s.a., bowiem wraz z wnioskiem złożyły skargę, a zatem dokonały uchybionej czynności. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedstawiona przez W. B. i L. B. argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd ten nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi uznając, że można skarżącym przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Nie uznał, że mylne zaadresowanie pisma, a następnie wysłanie go pod niewłaściwy adres, było zdarzeniem nagłym czy zdarzeniem od strony niezależnym. W ocenie tegoż Sądu, strona nie może skutecznie zasłaniać się błędami pisarskimi, w sytuacji gdy dane dotyczące organu zostały podane na odpisie decyzji i uwzględniają one szczegółowe informacje, w tym adres, adres internetowy, telefony kontaktowe, a także dane osobowe pracownika prowadzącego sprawę. Podniósł, że zostało ustalone w toku postępowania wyjaśniającego to, iż przesyłki pocztowej zawierającej skargę nie doręczono pod adres Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, a organ ten nie odmówił przyjęcia przesyłki jako nieprawidłowo zaadresowanej. Zauważa, że z informacji udzielonej przez przedstawicieli Poczty Polskiej wynika jednoznacznie, że próba doręczenia ww. przesyłki została podjęta przez listonosza pod adres wskazany na kopercie, tj. Opole, ul. [...], a wobec okoliczności, że pod adresem tym mieści się sklep oraz budynek wielorodzinny, a nie siedziba organu nadzoru budowlanego, przesyłka została zwrócona z adnotacją, iż adresat jest nieznany. Nie bez znaczenia dla Sądu pierwszej instancji było także i to, że siedziba organu nie mieści się w ogóle na tej ulicy. W zażalenie na powyższe postanowienie W. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać zatem okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 938/08). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 85 P.p.s.a., tj. zasadą bezskuteczności czynności sądowych dokonanych po upływie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem wyjątkiem od tej ogólnej zasady. W niniejszej sprawie skarga została nadana w urzędzie pocztowym w terminie otwartym do jej wniesienia, jednakże na skutek błędu w adresie, przesyłka została zwrócona już po upływie tego terminu. W związku z powyższym skarżące wystąpiły z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wyżej wskazanego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalony już w judykaturze pogląd, że brak winy strony w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji, gdy skarżące błędnie zaadresowały przesyłkę wpisując nieprawidłowy adres i w konsekwencji przesyłka ta została im zwrócona, a termin do wniesienia środka zaskarżenia już upłynął, brak jest podstaw do uznania, że niedotrzymanie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. Błąd w adresie skutkujący niemożnością doręczenia korespondencji należy uznać za niedbalstwo osoby dokonującej wysyłki, co wyłącza możliwość przywrócenia terminu. Gdyby wnoszące skargę kasacyjną dołożyły należytej staranności wymaganej w tej sytuacji i sprawdziły dokładny adres organu, nie doszłoby do pomyłki, a w konsekwencji skarga zostałaby wniesiona w terminie prawem przewidzianym. Z tych przyczyn, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.