III SA/Kr 1296/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M. W.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2012r. nr [ ] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną decyzją z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), art. 16 i 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta C z dnia [...] 2012 r., znak [...], w sprawie przyznania M. W. – B. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie od 1 maja 2012 r. bezterminowo. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. W. – B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 16 stycznia 2006 r. Decyzją z dnia [...] 2012 r., znak [...], Burmistrz Miasta C przyznał M. W.- B. bezterminowo prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie od 1 maja 2012 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. – B. żądała przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty niepełnosprawności, którą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 16 stycznia 2006 r. datuje na 24 kwietnia 1986 r. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy, utrzymało w mocy powyższą decyzję Burmistrza Miasta C. W uzasadnieniu Kolegium obszernie omówiło zmiany przepisów prawa w zakresie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, dokonane w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, stwierdzającym niekonstytucyjność art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na aktualny stan prawny, Kolegium podniosło, że ustawodawca nie dopuszcza możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności czy też powstania stopnia niepełnosprawności, czego domaga się skarżąca w przedmiotowej sprawie. Strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 9 maja 2012 r., zaś orzeczenie o ustaleniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu 16 stycznia 2006 r. Nie został spełniony zatem warunek przesunięcia daty początkowej przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określony w art. 24 ust. 2a i ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie warunek zachowania 3-miesięcznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie SKO złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. W. – B., żądając uchylenia decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i argumentację, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem przez organy orzekające w niniejszej sprawie wykładnia materialnoprawnego przepisu art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), jest nieprawidłowa. Art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Trafnie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 listopada 2008 r., sygn.. akt I OSK 1911/07; Lex nr 569576, że: "Stosowanie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, która ma charakter ciągły, prowadziłoby do rozstrzygnięć niezgodnych z intencjami ustawy (...)." Prawidłowo przeprowadzona wykładnia wskazanego przepisu, przy zastosowaniu nie tylko literalnej, ale przede wszystkim celowościowej, systemowej metodzie wykładni i w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzi do zgoła odmiennych wniosków niż to przyjęły organy w tym przypadku. Wskazać należy, że z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106, Dz. U. 2007/200/1446) wynika, iż zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Trybunał wskazał, że biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji. Co prawda przypadek, na tle którego Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny dotyczył zgodności art. 24 ust. 2 ustawy z Konstytucją RP, nie mniej jednak motywy tego wyroku mają w pełni zastosowanie w tej sprawie. W związku z powyższym decyzja Burmistrza Miasta C, którą przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny, poczynając od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek o przyznanie tego świadczenia rodzinnego, jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która tę decyzję utrzymała w mocy, naruszają art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu ich wydania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. "W świetle wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego powołany przepis winien być rozumiany w ten sposób, że osoba niepełnosprawna winna otrzymać zasiłek pielęgnacyjny za okres, w którym jest - zgodnie z orzeczeniem właściwej władzy publicznej - niepełnosprawna w stopniu uzasadniającym jego przyznanie, niezależnie od tego czy po utracie ważności orzeczenia o niepełnosprawności wpierw wystąpiła z wnioskiem o kontynuację tego świadczenia, czy z wnioskiem o ustalenie odpowiedniego stopnia niepełnosprawności oraz że istotne jest nie to kiedy niepełnosprawny wystąpił z wnioskiem o kontynuację świadczenia, ale to czy rzeczywiście, w świetle orzeczenia właściwej władzy publicznej, był niepełnosprawny w odpowiednim dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stopniu" (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., sygn.. akt I OSK 2080/10; Lex nr 1079752). Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie pogląd ten w pełni podziela. W rozpatrywanej sprawie skarżąca zatem od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności w stopniu znacznym (tj. od 18 sierpnia 2005 r.; vide orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 16 stycznia 2006 r.; k. nr 2 akt administracyjnych), ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny w określonej wysokości. W tym stanie rzeczy, wobec błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.