II OZ 1141/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 741/13 odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w spawie ze skargi W.L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 741/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W.L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w spawie ze skargi W.L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Sąd I instancji wskazał, iż z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu z dnia 6 maja 2013 r. wynika, iż źródłem utrzymania skarżącego w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie żoną i pełnoletnim synem, jest dochód osiągany z działalności rolniczej w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Jako wyłączny składnik majątku skarżący wymienił dom, jak zaznaczył "w budowie" oraz nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha. Oświadczył również, że rodzina nie posiada żadnych oszczędności. Sąd I instancji wskazał, że do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje co do wysokości dochodów. Nie podał również kwoty wydatków miesięcznych w gospodarstwie ani nie wskazał przyczyn nieosiągania dochodu przez pełnoletniego syna. Nadto z akt administracyjnych przy sprawie wynikało, że skarżący w toku postępowania administracyjnego ustanowił adwokata z wyboru (v. pełnomocnictwo na k.204 akt administracyjnych). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 26 września 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych informacji w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy PPF, tj.: dokumentów źródłowych poświadczających majątek dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, odpisów zeznań podatkowych za 2011 i 2012 r., oświadczenia wskazującego na przyczyny nieosiągania dochodu przez syna (względnie kopii dokumentów potwierdzających te przyczyny), a także dodatkowego oświadczenia o innych źródłach dochodu, o ile źródła takie skarżący posiada. Ponadto skarżący został wezwany do wskazania źródła dochodu, z którego pokrył koszty zastępstwa prawnego przed organem administracji publicznej. Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. zarządzenie przesłał jedynie zaświadczenie z urzędu gminy o posiadanym gospodarstwie rolnym. Sąd I instancji stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z 26 września 2013 r. Wnioskodawca nadesłał jedynie zaświadczenie z urzędu gminy o posiadanym gospodarstwie rolnym, natomiast nie podał pozostałych informacji, o które zwracał się Sąd. Tym samym strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania sądu skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). Sąd I instancji wskazał, iż nie mógł dokonać oceny sytuacji materialnej skarżącego, gdyż nie posiadał wystarczających dokumentów potwierdzających wyjątkowo trudną sytuację materialną skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.L.. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż skarżący może ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, a także, iż nie wykazał należytych dokumentów potwierdzających jego złą sytuację finansową. Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż jako dowód potwierdzający jego złą sytuację materialną przedłożył jedyny dokument jaki mógł w tej sprawie uzyskać tj. zaświadczenie z Urzędu Gminy o posiadanym gospodarstwie rolnym. Nadto skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego dochodu ani też nie składa deklaracji podatkowych ani majątkowych, gdyż żadnego majątku nie posiada i z tego względu nie mógł złożyć żadnych innych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie wskazał, że analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala w pełni ocenić sytuacji finansowej skarżącego, co czyni przyznanie prawa pomocy niemożliwym. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że Sąd I instancji pismem z dnia 26 września 2013 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia danych dotyczących jego sytuacji materialnej, m.in. dokumentów potwierdzających wskazanie dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym (rachunków i faktur za ostatnie trzy miesiące potwierdzających bieżące koszty utrzymania), wyciągów i wykazów posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisów zeznań podatkowych za 2011 r. i 2012 r., dodatkowego oświadczenia o innych źródłach dochodu lub utrzymania, o ile skarżący posiada takie źródła, oświadczenia wskazującego na przyczyny nieosiągania dochodu przez syna skarżącego, względnie kopii dokumentów potwierdzających te przyczyny (np. przyznany status osoby bezrobotnej, orzeczenie o niezdolności do pracy). Ponadto wezwano skarżącego do wskazania źródeł dochodu, z których skarżący pokrył koszty zastępstwa prawnego przed organem administracji publicznej. Brak wskazania powyższych okoliczności uniemożliwił Sądowi I instancji ocenę sytuacji majątkowej skarżącego i stwierdzenie, że poniesienie przez niego kosztów sądowych wiązałoby się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, co wyłącza przyznanie tego prawa skarżącemu we wnioskowanym zakresie. Przedstawienie przez skarżącego jedynie zaświadczenia z Urzędu Gminy Deszczno o posiadanym gospodarstwie rolnym nie można uznać za wystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego. Nadto nie są wiarygodne twierdzenia skarżącego co do kompletnego braku dochodów, skoro prowadzi on gospodarstwo rolne. Skarżący nie przedstawił żadnych rachunków czy faktur za media, jak również kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Taka sytuacja wydaje się być bowiem sprzeczna z realiami życia codziennego. Niewyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie, mimo wezwania, uznać trzeba za niewypełnienie wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., które uniemożliwiało dokonanie skutecznej oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji