II FZ 758/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. [...] z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 356/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. [...] z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, iż nie wykazano spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, iż egzekucja z majątku spółki oraz strata finansowa nie przesądzają o tym, że spółka nie jest w stanie ponieść 100 zł należnego wpisu od skargi, stanowiącego jedyną opłatę w obecnym stadium postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd zaakcentował, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, a koszty uzyskania przychodów w 2013 roku wyniosły ok. 1 mln zł. Skarżąca spółka nie zgodziła się z powyższym postanowieniem i w złożonym zażaleniu wnosząc (w konkluzji) o zwolnienie od kosztów sądowych zarzuciła sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 p.p.s.a. Podniosła przy tym, powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, że w jej przypadku zachodzą przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Taki wniosek oparła o stwierdzenie, że zła sytuacja gospodarcza ma charakter trwały, a nie przejściowy, rachunki bankowe spółki są zajęte w ramach postępowań egzekucyjnych stąd znajdujące się na nich środki mogą być przeznaczone jedynie na wynagrodzenia dla pracowników. Skarżąca podważała również argument przyjęty na uzasadnienie odmowy jej wniosku o posiadaniu majątku trwałego. Twierdziła bowiem, że nie można od niej domagać się zbywania nieruchomości w celu uiszczenia kosztów sądowych. Odmowa przyznania zwolnienia od kosztów stoi w sprzeczności z konstytucyjnym prawem do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie przyjął, że spółka nie wykazała przesłanek prawa pomocy. Te określone są w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., gdzie mowa, że prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie ubiega się skarżąca spółka, przysługuje osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Utarte orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na konieczność rygorystycznego podchodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjmuje się, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza nawet zerowy (bądź ujemny) stan rachunków bankowych czy kasy oraz fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (zob. np. post. NSA: z 30 maja 2008 r. LEX 494184, z 5 czerwca 2008 r. LEX 479142 z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09 LEX 564255). Badaniu podlega całokształt sytuacji majątkowej nie tylko posiadane przez spółkę kwoty pieniężne. Jak trafnie zaakcentował sąd pierwszej instancji, wpis od skargi - stanowiący jedyną opłatę podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania - wynosi zaledwie 100 zł. Kwota stanowi znikomy ułamek sumy miesięcznych przychodów spółki oraz faktycznie ponoszonych przez nią wydatków. Tym samym niewiarygodne jest oświadczenie spółki o braku 100 zł na zapłatę wpisu od skargi. Samodzielnym argumentem uzasadniającym zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie może być fakt wykazywania straty finansowej. Jak trafnie uznał sąd pierwszej instancji na podstawie przedstawionej przez skarżącą dokumentacji księgowej, rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, a w szczególności wartość przychodów (ponad 500.000 zł) za pierwsze 5 miesięcy 2013 roku) oraz kosztów ich uzyskania (ponad 900.000 zł) spółka zachowuje pewną płynność finansową. Należy zaznaczyć, iż czyni to pomimo zablokowania rachunków bankowych. Spółka nie wskazała również ani we wniosku ani w zażaleniu by rozważano jej likwidację czy też ogłoszenie jej upadłości. Przeciwnie: pomimo niezmiennego wykazywania straty z prowadzonej działalności gospodarczej działalność tę kontynuuje. Powyższe potwierdza prawidłowość konkluzji ległej u podstaw oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, że poniesienie wpisu od skargi nie przekracza możliwości finansowych spółki. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie (art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).