II SA/Wa 758/13

WyrokWSA w Warszawie2013-08-08

Skład orzekający: Ewa Pisula-Dąbrowska, Iwona Dąbrowska, Ewa Grochowska-Jung

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, przypadający w czasie nauki w szkole ponadpodstawowej, może być zaliczony do pracowniczego stażu pracy, a tym samym wpływać na wzrost uposażenia zasadniczego strażaka z tytułu wysługi lat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie interpretowały pojęcie "domownika" oraz warunki zaliczania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy. Okres nauki w szkole ponadpodstawowej nie wyklucza automatycznie uznania pracy w gospodarstwie za główne źródło utrzymania dla celów zaliczenia do stażu pracy, a jedynie dla potrzeb ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. W związku z tym, organy powinny ponownie rozpatrzyć sprawę, prawidłowo ustalając stan faktyczny i stosując przepisy prawa.
Stan faktyczny
W. K. zwrócił się o zaliczenie do stażu pracy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1985-1990. Organy administracji odmówiły zaliczenia części tego okresu, uznając, że praca w gospodarstwie nie stanowiła głównego źródła utrzymania skarżącego z uwagi na jego naukę w szkole ponadpodstawowej. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Ewa Grochowska-Jung (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Raportem z dnia [...] listopada 2012 r. W. K. zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o zaliczenie do stażu pracy okresu wykonywania pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego W. K. doprecyzował wniosek, wnosząc o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym od [...] listopada 1985 r. do [...] września 1990 r. Do przedmiotowego wniosku dołączył: oświadczenie wnioskodawcy w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym, zeznania świadków M. P. i B. K., informację Wójta Gminy O. dotyczące ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy, zaświadczenie Zespołu Szkół – [...] w P. dotyczące nieskorzystania przez wnioskodawcę z internetu. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 88 ust. 2 i ust. 4 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 37, poz. 212 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), ustalił W. K. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat według grupy [...] z dniem [...] kwietnia, które na dzień wydania decyzji wynosi 16%. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wskazany przez strażaka okres pracy w gospodarstwie rolnym tylko w części wpływa na prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Państwowej Straży Pożarnej. Mianowicie. okres pracy w gospodarstwie rolnym przypadający od [...] listopada 1985 r. do [...] czerwca 1990 r. (włącznie), w ocenie organu, nie podlega zaliczeniu do pracowniczego stażu, tym samym nie wpływa na wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w PSP. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na ustawę z dnia [...] grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.), organ podniósł, że strażak w wymienionym okresie nie posiadał statusu domownika, bowiem w tym czasie był uczniem szkoły ponadpodstawowej, czyli praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, w rozumieniu przytoczonych przepisów. Za okres od [...] czerwca l990 r. do [...] września 1990 r. organ przyznał prawo do wzrostu uposażenia z tytułu zwiększonej wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym. Od powyższej decyzji W. K. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż nie zgadza się z decyzją w części odmowy prawa do wzrostu uposażenia, z uwagi na to, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, błędnie określając definicję domownika. Strona, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, uważa, że fakt nauki w szkole ponadpodstawowej pozostaje bez znaczenia dla uznania go za domownika zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 88 ust. 2 i 4 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68, ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 37, poz. 212 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego (na dzień wydania decyzji), ustalił prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień złożenia przez strażaka wniosku, tj. na dzień [...] listopada 2012 r., w wysokości 16% - wzrastające z dniem [...] kwietnia 2013 r. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 88 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, jak również treść art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.) i wyjaśnił, że za domownika uważa się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania. Organ wskazał, że definicja domownika została doprecyzowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.). Zgodnie z § 2 rozporządzenia praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Okres pracy w gospodarstwie rolnym przypadający od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. (okres obowiązywania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.) może być więc uwzględniony tylko wtedy, gdy dana osoba spełniała będzie warunki określone w definicji domownika, a jednocześnie wykonując pracę w gospodarstwie rolnym, nie uczyła się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Natomiast skarżący w okresie od [...] września 1984 r. do [...] czerwca 1990 r. uczył się w szkole ponadpodstawowej i głównym jego celem i zajęciem w podanym okresie było pobieranie nauki w szkole, nawet jeżeli wykonywał niektóre prace w czasie wolnym od nauki, zdaniem organu trudno jest przyjąć, iż dodatkowa praca wykonywana w gospodarstwie rolnym rodziców, poza godzinami przeznaczonymi na naukę, stanowiła główne źródło utrzymania ucznia, skoro jako osoba kształcąca się w szkole był na całkowitym utrzymaniu rodziców i pod ich władzą rodzicielską. Tym samym organ uznał, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania, jeżeli kształcił się w szkole ponadpodstawowej, a w konsekwencji nie można zaliczyć go do kręgu domowników w okresie od [...] listopada 1985 r. do [...] czerwca 1990 r. W pozostałym badanym okresie, przypadającym po zakończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, tj. od [...] czerwca do [...] września 1990 r. zdaniem organu należało uznać, iż strażak wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tym samym okres ten powinien być zaliczony do stażu pracy, co spowoduje zmianę terminu wzrostu uposażeniu z tytułu wysługi lat. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Okolicznością taką w niniejszej sprawie jest udokumentowany wniosek strażaka o zaliczenie do wysługi okresu pracy w gospodarstwie rolnym, a tym samym o ustalenie na nowo przysługującej mu wysługi lat. Wniosek strażaka wszczyna postępowanie i obliguje organ pierwszej instancji do weryfikacji ustalonej wysługi lat na podstawie dotychczas przedłożonych dokumentów. Stąd też prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat powinno zostać ustalone na dzień złożenia przez strażaka wniosku, a nie na dzień wydania decyzji. Moment złożenia wniosku stanowi procesowy punkt odniesienia do oceny materialnych uprawnień strony. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zmianami) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin poprzez ich błędną wykładnię w postaci przyjęcia przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, iż w okresie obowiązywania ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin, pojęcie domownika w rozumieniu tej regulacji należy interpretować rozszerzająco, wykraczając tym samym poza definicję domownika wskazaną w tej ustawie, co w konsekwencji stanowi główną przyczynę ograniczenia możliwości zaliczenia pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców do stażu pracy, a także poprzez ich błędną wykładnię w postaci mylnego przyjęcia, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie nauki w szkole średniej, bez względu na okoliczności, nie podlega zaliczeniu do stażu pracy z uwagi na niemożliwość świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym w trakcie tejże nauki, co w niniejszej sprawie jest oczywiście nieprawdziwe. Wskazał, iż spowodowało to ustalenie jego prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 16% a nie jak powinno być 20,5%. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, przywołując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co na następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Stosownie natomiast do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając przedmiotową decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinny one zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68, ze zm.) uposażenie zasadnicze strażaka wzrasta z tytułu wysługi lat w Państwowej Straży Pożarnej o 2% po 2 latach służby i o dalszy 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby oraz o 0,5% za każdy rok służby powyżej 20 lat, do wysokości 25% po 30 latach służby. Natomiast w świetle ust. 4 tego przepisu do okresu służby, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się również: 1. okresy służby w: Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu lub Służbie Więziennej; 2. okresy traktowane jako równorzędne ze służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub w Służbie Więziennej, wymienione w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin; 3. okresy pracy wykonywanej w wymiarze czasu pracy nie niższym niż polowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku; 4. inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Innymi okresami zaliczanymi (na podstawie art. 88 ust. 4 pkt 4 cyt. ustawy) z mocy odrębnych przepisów są m.in. wyszczególnione w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), okresy pracy w gospodarstwie rolnym. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Kluczowym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie okazało się ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", od czego ustawodawca uzależnił możliwość zaliczenia pracy w takim właśnie charakterze do ogólnego stażu pracy. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w omawianej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, lecz ustawodawca odesłał w ustalaniu jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W przedmiotowej sprawie W. K. wskazał, że pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika wykonywał w okresie od [...] listopada 1983 r. do [...] września 1990 r. W tym przypadku normatywnej treści pojęcia "domownik" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.), następnie w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1991 r. ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie. Analiza obu aktów prawnych wskazuje natomiast, iż to właśnie podleganie ubezpieczeniu społecznemu i w jego konsekwencji opłacanie składek odniesione zostało m.in. do domowników gospodarstwa rolnego, pracujących w tym gospodarstwie (por. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). A zatem, to dla podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu potocznemu i opłacania z tego tytułu składek w ramach powołanych ustaw, należało najpierw spełniać ustawowe kryterium bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne było więc konsekwencją uprzedniego spełnienia ustawowych warunków bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. To zatem pojęcie "domownika" zostało w powołanych ustawach zdefiniowane na potrzeby ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Pojęcie to nie obejmowało zatem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, i do takiego właśnie rozumienia tego pojęcia ustawodawca odesłał w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Tymczasem organy orzekające w sprawie błędnie przyjęły, iż ustawowa definicja pojęcia "domownika" obejmowała w powołanych ustawach również kryterium opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Sięgnięcie przez Sąd do systemowej wykładni tego pojęcia zniweczyło jego istotę, skoro ustawodawca w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych rozróżnił pojęcie "domownika" i warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Błędnie również organy przyjęły, że skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od [...] listopada 1985 r. do [...] czerwca 1990 r. ze względu na naukę w Zespole Szkół [...] w P. jako szkole ponadpodstawowej. W ocenie organów nauka w szkole ponadpodstawowej, bowiem wyklucza uznanie, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło jego utrzymania, co miałoby wynikać z wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, określającego domownika, jako osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Nie można bowiem – zdaniem organu – uznać pomocy rodzicom przez ucznia za okres faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym. Zdaniem organów administracji wynika to z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Wskazać należy, na co – jak słusznie wskazuje skarżący – zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 650/10, 5 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 730/08, że cytowana jednostka redakcyjna przepisu zamieszczona została w § 2 powołanego rozporządzenia określającego warunki konieczne do spełnienia przy ustaleniu obowiązku ubezpieczenia domowników. Nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady, jak to przyjmują organy, iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania. Powstaje bowiem pytanie, co w takim przypadku stanowi główne źródło utrzymania osoby, która dopiero pobiera naukę w szkole ponadpodstawowej, skoro w zaskarżonej decyzji organ wywiódł swoją tezę z samej wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, bez odnoszenia się do omawianego § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r., który – jak to wyżej wskazano – i tak nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu przy ponownym rozpatrzeniu skargi będzie w pierwszej kolejności prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę wskazane wcześniej wytyczne dotyczące stosowania przepisów prawa. Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie, organ będzie zatem zobowiązany ustalić stan faktyczny w sposób kategoryczny, dokonując przy tym oceny zgromadzonych dowodów w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, Sąd działał na podstawie art. 152 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło