II SA/Rz 442/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego -skargę oddala- II SA/Rz 442/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] Burmistrz [...], po rozpatrzeniu wniosku M. L., odmówił jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad dziadkiem S. B., motywując to brakiem spełnienia podstawowej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej. M. L. odwołała się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie lub zmianę i przyznanie wnioskowanego zasiłku. Wskazała, że w dniu 22 maja 2012 r. złożyła wniosek dotyczący tak babci H. B., jak i dziadka S. B. Zasiłek przyznany został jedynie na babcię, zaś wniosek odnoszący się do dziadka nie został w ogóle rozpoznany. Obecnie po śmierci H. B. kontynuuje ona opiekę nad S. B. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej następnie "K.p.a." oraz art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992). W uzasadnieniu podało, że specjalny zasiłek opiekuńczy – wprowadzony ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw – przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i poz. 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ podkreślił, że jedną z przesłanek przyznania powyższego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Wskazał, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Kolegium zaznaczyło, że w przypadku M. L. nie zachodzi przypadek jej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sama składająca odwołanie nie wskazuje zresztą z jakiego zatrudnienia bądź pracy zarobkowej zrezygnowała w celu wykonywania opieki nad dziadkiem. W zaistniałej sytuacji Kolegium stwierdziło, że nawet spełnienie pozostałych wymogów ustawy nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł, że 22.05.2012 r. M. L. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad H. B. Natomiast rozstrzygnięty niniejszą decyzją wniosek z dnia 18 stycznia 2013 r. dotyczył innego świadczenia tzn. specjalnego zasiłku opiekuńczego i w odniesieniu do innej osoby tj. S. B. M. L. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podnosząc, że 22 maja 2012 r. złożyła wniosek dotyczący tak H. B., jak i S. B., przedkładając jednocześnie kserokopie dowodów osobistych tychże osób, akt małżeństwa oraz orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaznaczyła, że osoba przyjmująca wniosek "nakazała" jej wpisać we wniosku tylko jedną osobę z uwagi na brzmienie obowiązujących przepisów. Jej intencją było jednak, by żądanie odnosiło się i do babci i do dziadka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosło, że należy odróżnić przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego dotyczy niniejsza sprawa od przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 tej ustawy. Jedynie to ostatnie może zostać przyznane nie tylko osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale także osobie, która zatrudnienia takiego w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie to obok zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.). Wprowadzone zostało ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którą w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 16 a), określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Należy przy tym podkreślić, że jednoczesnej zmianie z tym dniem uległ art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego. Jedną ze zmian było wprowadzenie (w art. 17 ust. 1 b) dodatkowego warunku uzależniającego możliwość przyznania świadczenia od wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia). Zasadnicze przesłanki uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego określa art. 16 a) ust. 1, warunki dodatkowe dotyczące dochodu rodziny zawarte zostały w ust. 2-5, natomiast okoliczności wyłączające uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wyliczone zostały w ust. 8. Art. 16 a) ust. 1 stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i poz. 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasadnicze przesłanki warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego to zatem: - konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym, - istnienie wobec tej osoby obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, - rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Należy przy tym podkreślić, że w odniesieniu do ostatniej z przesłanek ustawodawca odmiennie niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zdecydował, że specjalny zasiłek opiekuńczy mogą otrzymać wyłącznie osoby rezygnujące z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, nie zaś również te, które takiego zatrudnienia nie podejmowały, jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki określone w art. 16 a) ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter kumulatywny, co oznacza, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od ich łącznego spełnienia, a brak wystąpienia jednej z nich skutkuje odmową przyznania tego zasiłku. W realiach rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że skarżąca M. L. opiekuje się swoim dziadkiem (krewnym w linii prostej, wobec którego ma obowiązek alimentacyjny), jednakże nie jest osobą zatrudnioną. Słusznie zatem wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że skarżąca nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem, a tym samym nie spełnia jednej z przesłanek przyznania wnioskowanego zasiłku. W ocenie Sądu nie znajdują także potwierdzenia zarzuty skarżącej dotyczące braku rozpoznania jej wniosku z dnia 22.05.2012 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem S. B. Z dołączonych przez organ akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że 22.05.2012 r. złożony został wyłącznie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad H. B. (babcią skarżącej), będący przedmiotem odrębnego postępowania. Natomiast postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zainicjował wniosek skarżącej z dnia 17 stycznia 2013 r. (złożony w organie I instancji 18.01.2013 r.) o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad S. B. Reasumując, Sąd uznał, iż skarga M. L. nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tej przyczyny Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.