IV SA/Wr 138/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności oddala skargę. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W., decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. na podstawie art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 § 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – dalej ustawa, art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowienie programu wieloletniego ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r., w sprawie realizacji programu wieloletniego ,,Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 128) rozporządzenia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., art. 104 z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku T. R. z dnia 1 października 2012 r. odmówił przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w październiku 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na art. 8, art. 7 pkt 2-15 ustawy oraz § 1 pkt 1 wymienionego wyżej rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. zgodnie z którymi prawo do świadczeń społecznych przysługuje osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów w art. 7 ust. 2-15 ustawy. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu żywności. Natomiast w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 ustawy, osoba lub rodzina ma prawo do posiłku, jeżeli jest jego pozbawiona i własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc państwa w zakresie dożywiania jest realizowana w ramach wieloletniego programu zwanego ,,pomocą państwa w zakresie dożywiania". Pomoc ta polega na przyznawaniu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomocy w formie świadczenia rzeczowego i jest udzielana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Pomoc z zakresie dożywiania może być przyznana w szczególności osobom wymienionym w art. 3 i 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego. Organ podał, że wnioskodawczyni zwróciła się o pomoc na zakup żywności w miesiącu październiku 2012 r. z programu ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Decyzją z dnia 20 października została skarżącej przyznana pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 150 zł, którą odebrała 18 października 2012 r. Organ wskazał też na możliwość uzyskania przez zainteresowaną z pomocy w formie bezpłatnych bonów w jadłodajni przy ul. W. Podał też, że biorąc pod uwagę sytuację strony przyznał jej pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w miesiącu listopadzie i grudniu 2012 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni. Podała, że w październiku 2012 r. organ przyznał jej pomoc ale "za wrzesień". Wyjaśniła, że emerytura nie wystarcza jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb, ponadto nie otrzymuje systematycznej pomocy z Ośrodka. Często decyzje odmawiające przyznania są przyczyną wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dodała, że nie może korzystać z obiadów z jadłodajni przy ul. W., ponieważ nie stać jej na dojazdy. Oprócz innych wydatków, ma wydatki na leki, jednak nawet na ten cel nie uzyskuje wsparcia z Ośrodka. Jej zdaniem zaskarżona decyzja jest bardzo krzywdząca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4 ustawy i stwierdził, że z przywołanych przepisów wynika, że pomoc nie ma na celu rozwiązywanie wszystkich problemów życiowych jednostki. Celem pomocy społecznej jest wsparcie jednostki w dążeniu do przezwyciężenia przez nią trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazła poprzez wsparcie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, których nie jest w stanie zaspokoić. Pod pojęciem niezbędnych potrzeb życiowych należy przy tym rozumieć potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędne do normalnej, godnej egzystencji. Podał, że zgodnie z art. 48 ustawy osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc w zakres dożywiania jest również realizowana na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. oraz wymienionego wyżej rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006 r. Zgodnie z art. 3 ustawy w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium to dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony z wnioskodawczynią ustalił, że ma ona lat 61, mieszka sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Łączny dochód strony wynosi 696,57 zł i składa się na niego emerytura i dodatek mieszkaniowy. Wypłata dodatku została wstrzymana z powodu zaległości strony w płaceniu należności czynszowych, zostanie jednak wznowiona z wyrównaniem od sierpnia. Wnioskodawczyni uregulowała bowiem przypadającą na nią część czynszu. Strona ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ponadto decyzją z dnia [...] października 2012 r. otrzymała pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 150 zł, którą odebrała 18 października 2012 r., zaś drugą decyzją z dnia [...] października 2012 r. otrzymała świadczenie pieniężne na zakup żywności w ramach programu wieloletniego ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 200 zł miesięcznie na listopad i grudzień 2012 r. Według Kolegium świadczenia w formie zasiłku celowego służą zaspokojeniu bieżących potrzeb, skoro zaś świadczenie zostało przyznane i wypłacone w październiku strona otrzymała już pomoc na żywność w tym miesiącu. Ponadto jak wynika z decyzji może korzystać z bonów na obiady w jadłodajni przy ul. W. Organ nie ma obowiązku ani też możliwości zaspokajać wszystkich potrzeb strony, ponieważ ze swojej istoty świadczenia z pomocy społecznej stanowić mogą jedynie wsparcie jednostki a nie stałe źródło utrzymania i uzupełniania brakujących dochodów. Jeżeli wnioskodawczyni posiada niezaspokojone doraźne podstawowe potrzeby bytowe – na zakup leków, czy biletów na przejazd do jadłodajni, to może zwrócić się do organu o wsparcie występując o zasiłek celowy na zasadach ogólnych. Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Zarzuciła, że pomoc, którą otrzymała w październiku 2012 r. była ,,za wrzesień". Jeżeli przyjąć, że była "na październik 2012 r.", we wrześniu otrzymała pomoc w kwocie ,,0". Stwierdziła, że żyje i ponosi opłaty co miesiąc, a nie ,,przeskakuje", co drugi lub trzeci miesiąc, jak to robi Kolegium. Wskazała, też, że jej zaległość za korzystanie z lokalu wynosiła w styczniu 2013 r. 1415,39 zł. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości argumentację zawartą w decyzji z dnia 7 listopada 2012 r. Podał, że podjęte rozstrzygnięcie znajduje podstawę prawną w obowiązujących przepisach prawa oraz prawidłowo ustalonym i zbadanym stanie faktycznym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – może w zależności, od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną do rozpoznania skargi stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) oraz ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego. ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 ze zm.). Skarżąca wniosła o rozpoznanie jej wniosku z dnia 1 października 2012 r. w którym była zawarta prośba o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego ,,Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: 1) zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieci do 1 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 pomoc w zakresie dożywiana może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tj. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z powołanych przepisów wynika, że wnioskodawczyni spełnia warunek do przyznania wnioskowanego zasiłku, jej dochód miesięczny nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 542 zł. Dochód skarżącej wynosi 696,57 zł miesięcznie (emerytura + dodatek mieszkaniowy). Z powołanej ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania wynika również, że przyznanie pomocy o której mowa w art. 3 i 5 omawianej ustawy nie ma charakteru obligatoryjnego. Przyznanie zasiłku ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym treść art. 5 ust. 1 ustawy, który mówi, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie. Okoliczność ta jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na badaniu granic uznania; sąd poddaje również dokładnej analizie postępowanie dowodowe poprzedzające decyzję i realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego a także trafność powołanej podstawy prawnej i jej interpretację na tle ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe oparte przede wszystkim na wywiadzie środowiskowym zostało przeprowadzone prawidłowo. Ustalenia faktyczne co do stanu rodzinnego, majątkowego strony są bezsporne. Prawidłowo też powołano podstawę prawną, na której oparto rozstrzygnięcie. Według Sądu organy nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego. Stwierdziły bowiem, że wysokość przyznanej decyzją z dnia 18 października 2012 r. kwoty 150 zł na żywność nie daje podstaw do przyznania dodatkowej kwoty na wyżywienie w miesiącu październiku. Sąd podziela powyższe stanowisko. Zwłaszcza ,,w kontekście" wiedzy jaką posiada z urzędu. Z akt sprawy tutejszego Sądu oznaczonych sygn. IV SA/Wr 17/13 i IV SA/Wr 18/13 wynika, w okresie czerwiec 2011 r. – lipiec 2012 r. skarżąca otrzymała wsparcie w postaci zasiłków celowych, które dały dodatkową średnią kwotę (ponad emeryturę) około 700 zł miesięcznie. Z akt powyższych wynika, że skarżąca co miesiąc składa wnioski o przyznanie środków pieniężnych na zapłacenie gazu, energii elektrycznej, czynszu, a także na inne potrzeby, które w większości są przyznawane, o czym świadczy wyżej wymieniona kwota. W istocie skarżąca jest na comiesięcznym utrzymaniu organów pomocowych, i nie wykazuje żadnej inicjatywy, aby zmienić ten stan. Organy wskazały na możliwość podjęcia pracy przez stronę a także zamianę mieszkania na takie, za które płaciłaby mniejszy czynsz. Podstawowy zarzut zawarty w skardze opiera się na twierdzeniu, że organy ,,rozpoznały wniosek" skarżącej złożony we wrześniu dopiero w październiku, zatem w miesiącu wrześniu pomoc pieniężna wynosiła ,,0". W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, zarzut ten nie może wpłynąć na ocenę zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia – zasiłku celowego określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Na uzasadnienie tego stwierdzenia należy przywołać powołane wyżej okoliczności. Decyzja oparta na tym przepisie ma również charakter uznania administracyjnego. Jak wynika z jej treści organ może przyznać zasiłek celowy. Art. 39 ustawy o pomocy społecznej stanowi w ust. 1 i ust. 2, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby może być przyznany zasiłek celowy między innymi na pokrycie kosztów zakupu żywności. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.