II OZ 910/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. i A. D. – M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 400/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. i A. D. – M. na decyzję Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym M. M. i A. M. – D. wstrzymania wykonania decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r., którą uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2012 r. i nakazano skarżącym rozbiórkę obiektu drewnianego o wymiarach 3,00 x 3,80 m, usytuowanego na nieruchomości położonej przy Al. [...] w Z. (działka nr ewid. [...]). Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) podkreślając, że strona powinna przedstawić konkretne zdarzenia i okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazał Sąd, niewątpliwie wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego co do zasady może spowodować znaczną szkodę, jednakże okoliczność wskazana przez skarżących jest nieprecyzyjna i niewystarczająca. Skarżący nie wskazali, jakie dokładnie nieodwracalne skutki mogą nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Nie określono również, czy i jaka (majątkowa lub niemajątkowa) szkoda może powstać w wyniku rozbiórki przedmiotowego budynku, co uniemożliwia dokonanie oceny czy szkoda ta może mieć znaczny charakter. W ocenie Sądu pierwszej instancji za trudny do odwrócenia skutek nie sposób uznać rozbiórki drewnianego obiektu budowlanego o wymiarach 3,00 x 3,80 m. Rozbiórka tego rodzaju budynku pociąga z sobą zupełnie inne konsekwencje, niż np. budynku mieszkalnego, którym zamieszkują ludzie, budynku w którym funkcjonuje zakład pracy lub budowli użytku publicznego. Ewentualna szkoda wynikającą z rozbiórki takiego obiektu budowlanego, jak w niniejszej sprawie ma charakter ściśle majątkowy i ma ograniczone rozmiary, a nadto może zostać łatwo naprawiona poprzez pokrycie kosztów poniesionych w związku z jego rozbiórką i następnie odbudową. Z powyższych względów wobec tego, że skarżący nie wywiązali się z obowiązku wykazania zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., uniemożliwiło to Sądowi uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ww. ustawy orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. M. i A. M. – D., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na naruszeniu prawa procesowego tj. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie , w ten sposób, iż: - przyjęto, że okoliczność wskazana przez skarżących jest nieprecyzyjna i niewystarczająca, nadto skarżący nie wskazali jakie dokładnie nieodwracalne skutki mogą nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżący nie byli zobowiązani w tym konkretnym przypadku do dokładnego wykazania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem każda nakazana rozbiórka obiektu budowlanego bez względu na jego kubaturę oraz typ i przeznaczenie nie tylko powoduje powstanie nieodwracalnych skutków- niemożliwość przywrócenia obiektu do stanu pierwotnego, ale również powoduje szkodę majątkową oraz niemajątkową (najwyższe dobra człowieka wolność, godność, cześć, własność, swobodę posiadania), - przyjęto, iż skarżący nie określili również czy i jaka (majątkowa i niemajątkowa) szkoda może powstać w wyniku rozbiórki przedmiotowego obiektu, podczas gdy ustawodawca w art. 61 § 3 P.p.s.a. precyzyjnie określił, iż do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej niezbędne jest wystąpienie chociażby jednej z przesłanek tj. spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o co podnieśli we wniosku skarżący, - na przyjęciu, iż ewentualna szkoda wynikająca z rozbiórki takiego obiektu budowlanego może zostać łatwo naprawiona poprzez pokrycie kosztów poniesionych w związku z jego rozbiórką i następnie odbudową, podczas gdy każda rozbiórka i ewentualna odbudowa nie jest łatwa, jest kosztowna i uciążliwa (przewlekłość załatwiania spraw przez urzędy) zaś szkody niemajątkowe w szczególności dochodzenie prawdy i praworządności staje się dla skarżących nieosiągalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ponadto wielokrotnie wskazywano, że nie jest wystarczającym powołanie się na treść przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. i w tym zakresie rację ma Sąd pierwszej instancji, wskazując na konieczność uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższa ocena nie uwzględnia jednak tego, że o ile przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody musi być każdorazowo doprecyzowana przez wnioskodawcę i w tym zakresie wniosek wymaga uzasadnienia przez jego autora, to w sytuacji, gdy wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęta jest decyzja nakazująca dokonanie rozbiórki, niejako z jej przedmiotu wynikać będzie wystąpienie drugiej przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. "trudnych do odwrócenia skutków", niezależnie od wielkości i wartości materialnej obiektu budowlanego. Jak wielokrotnie bowiem wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozbiórka obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a to z tego powodu, że nakaz rozbiórki może okazać się wadliwy. W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 29/13; z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt II OZ 863/12; z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 385/12 oraz z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OZ 1382/11- orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzenie Sądu pierwszej instancji o niemożności udzielenia skarżącym ochrony tymczasowej z uwagi jedynie na charakter obiektu budowlanego należało uznać za niewystarczające dla wydania zaskarżonego postanowienia. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.