I OSK 273/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-24

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Małgorzata Pocztarek, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odbywanie kary pozbawienia wolności, brak płatnej pracy i trudności w znalezieniu zatrudnienia po jej odbyciu stanowią wystarczającą przesłankę do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego?
Ratio decidendi
Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych działań dłużnika, a zatem nie może być podstawą do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Trudności w znalezieniu pracy w czasie odbywania kary lub po jej zakończeniu również nie uzasadniają umorzenia, gdyż zobowiązania alimentacyjne mają charakter obligatoryjny i zwolnienie z nich jest wyjątkiem, wymagającym szczególnie wyjątkowych sytuacji spowodowanych obiektywnymi czynnikami.
Stan faktyczny
Skarżący A.K. wnioskował o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, argumentując swoją trudną sytuacją materialną spowodowaną odbywaniem kary pozbawienia wolności i brakiem płatnej pracy. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że odbywanie kary jest wynikiem zawinionych działań skarżącego i nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego, podzielając stanowisko organów. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Joanna Zięba-Gula po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 634/13 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia 29 kwietnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 634/13 oddalił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..]z dnia 29 kwietnia 2013 r. nr [..]w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 13 grudnia 2012 r., nr [..]Prezydent Miasta [..]na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 27 i art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku A.K. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odmówił umorzenia ww. należności w kwocie 11 600,00 zł oraz odsetek ustawowych na dzień wystawienia decyzji w kwocie 2 100,20 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez Gminę Miasto [..]w okresie od 01.05.2010 r. do 30.09.2012 r. na rzecz osoby uprawnionej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że według organu nie zachodzi szczególnie uzasadniona przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia zadłużenia. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania są następstwem niewywiązywania się skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, ustanowionego wyrokiem niezawisłego sądu. Fakt wypłaty z budżetu państwa świadczeń z tytułu funduszu alimentacyjnego na rzecz zasądzonych alimentów nie zwalnia z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci. Do dnia wydania decyzji nie dokonano na poczet ustalonych zaległości systematycznych wpłat przez okres minimum 36 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku a pisma komornika potwierdzają bezskuteczną egzekucję wobec skarżącego. Odnośnie podnoszonego przez skarżącego argumentu, że przebywa w zakładzie karnym i nie posiada płatnej pracy organ wskazał, że okoliczności te nie stanowią przesłanki do umorzenia należności, ponieważ sytuacja zdrowotna, materialna, czy rodzinna dłużnika alimentacyjnego nie są samodzielnymi przesłankami do umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń. Okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności od dnia 9 maja 2010 r. stanowi efekt zabronionych działań skarżącego i jest okolicznością przez niego zawinioną, a nie jest przesłanką do orzeczenia o umorzeniu należności w rozumieniu prawa materialnego i na podstawie stanu faktycznego, tj. nie stanowi o wyjątkowości sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący przebywa w Areszcie Śledczym, w którym ma zapewnione całodzienne utrzymanie i w tym stanie rzeczy należy, w ocenie organu, odmówić racji jego wywodom dotyczącym sytuacji materialnej. Skarżący ma realną możliwość sukcesywnej poprawy swojej sytuacji materialnej, po opuszczeniu aresztu powinien podjąć wszelkie starania zmierzające do spłaty powstałych zaległości. W odwołaniu od ww. decyzji A.K. podniósł, że z uwagi na brak płatnej pracy nie jest w stanie spłacać choćby częściowo rosnącego wciąż zadłużenia. W latach 2008 i 2009 odbywał karę pozbawienia wolności i spłacił jego niewielką część. Aktualnie karę pozbawienia wolności będzie odbywał do sierpnia 2016 r. i nie jest w stanie obliczyć sumy całego zadłużenia, które w tym czasie powstanie, ale biorąc pod uwagę realne możliwości zarobku i rozpoczęcie spłaty długu po podjęciu pracy, kwota zadłużenia będzie nie do spłacenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..]decyzją z dnia 29 kwietnia 2013 r., nr [..]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wywiódł, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ww. ustawy powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki winien jednak być skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich na które zobowiązany nie ma wpływu i ma on charakter stały. W ocenie Kolegium odbywanie kary pozbawienia wolności, jej wymiar oraz karalność zobowiązanego nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest bowiem okolicznością obiektywną – stan ten stanowi efekt zabronionych działań zobowiązanego i nie można go uznać za sytuację wyjątkową w świetle art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy (..). Z akt sprawy nie wynika, że skarżący jest trwale niezdolny do pracy. W ocenie Kolegium nie zachodzą szczególne okoliczności dotyczące skarżącego, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej. Jak słusznie zauważył organ I instancji, może on starać się o odroczenie terminu spłaty na okres pobytu w areszcie śledczym. Na powyższą decyzję A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji podniósł, że zgadza się ze stwierdzeniem, że ma możliwość sukcesywnej poprawy swojej sytuacji materialnej, jednakże mając na uwadze jego realne możliwości zarobkowania nie będzie on w stanie utrzymać siebie i jednocześnie spłacać zaległe alimenty. W ocenie skarżącego jeżeli przesłanką umorzenia długu może być zła sytuacja dochodowa, to on właśnie jest w takiej sytuacji i będzie nadal, nawet po odbyciu kary pozbawienia wolności, ponieważ nawet jeżeli dostanie pracę, to nie będzie to praca na stanowisku kierowniczym z wysokimi zarobkami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..]podtrzymało stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu i wniosło o oddalenie skargi. Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodowa i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3 ustawy). Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" jednoznacznie wskazuje, że wydawane na podstawie tego przepisu decyzje administracyjne mają charakter uznaniowy. To natomiast oznacza że organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego, będąc jednak związany przesłankami ustanowionymi w tym przepisie. Przesłanki te organ winien wykazać i odnieść się do nich w uzasadnieniu decyzji. Są nimi: sytuacja dochodowa i sytuacja rodzinna osoby ubiegającej się o umorzenie długu alimentacyjnego. Ustalenie przesłanek określonych w art. 16 ww. ustawy jest niezbędne do podjęcia decyzji o umorzeniu, bądź odmowie umorzenia długu alimentacyjnego, przy czym rozstrzygnięcie organu musi znajdować oparcie w okolicznościach sprawy. Organ administracji powinien zatem nie tylko poczynić ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego – (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W ocenie Sądu I instancji, na podstawie materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie słusznie organy uznały, że skarżący nie może skorzystać z przywileju umorzenia kwot alimentacyjnych płaconych zamiast niego na koszt podatników. Organy rozpatrzyły wniosek uwzględniając przedstawioną przez niego sytuację osobistą i dochodową. Skarżący zresztą ustaleń tych nie kwestionuje, a jedynie prowadzi polemikę z ich oceną dokonaną przez organ administracji. Sąd I instancji podzielił stanowisko Kolegium, że okoliczność odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, gdyż stanowi ona efekt zabronionych działań. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Nie można przy tym zapominać o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci mają charakter obligatoryjny. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nimi związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Następnie Sąd I instancji zauważył, że stan taki winien jednak być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce. Okolicznością taką w szczególności nie może być odbywanie kary pozbawienia wolności, ponieważ jak już wskazano stanowi ona efekt zabronionych działań zobowiązanego. Prawidłowo organ uznał, że skarżący nie jest niezdolny do pracy w ogóle, a zatem w przyszłości będzie miał możliwość spłacenia zadłużenia. Nie można jako okoliczności dającej podstawę do umorzenia zadłużenia alimentacyjnego traktować podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że będzie pozbawiony wolności do roku 2016, a z uwagi na swą karalność będzie miał zamkniętą drogę do dobrze płatnego zatrudnienia. Powyższe nie wyklucza możliwości podjęcia pracy w mniej korzystnych warunkach finansowych niż oczekuje skarżący i rozpoczęcia spłaty zadłużenia. Nie można wykluczyć, że skarżący podejmie nawet pracę w warunkach odbywania kary. Przebywając natomiast w Areszcie Śledczym ma zapewnione całodobowe utrzymanie, stąd też, przyszłe, ewentualne zarobki mogą zostać przeznaczone na spłatę zadłużenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.K. reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, zaskarżając wyrok w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie zasady uwzględnienia słusznego interesu strony oraz umożliwienia uregulowania jego sytuacji prawnej w oparciu o obowiązujące prawo, przy czym powyższe uchybienia proceduralne miały istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji dokonanie przez organ dowolnej (częściowej a nie wszechstronnej) oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym powyższe uchybienia proceduralne miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w konsekwencji, przyjęcie, iż organy obu instancji w sposób pełny i trafny rozważyły przesłanki umorzenia należności. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ nie rozważył w sposób należyty jaka jest rzeczywista sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego w obliczu jego wydatków i dochodów oraz możliwości znalezienia płatnej pracy (zarówno podczas pobytu w Zakładzie Karnym jak i po jego opuszczeniu). Nie przeanalizowano, czy w kontekście wykształcenia skarżącego, jego wieku i sytuacji na rynku pracy oraz karalności realne jest podjęcie przez niego zajęcia umożliwiającego uzyskanie dochodu pozwalającego na przystąpienie do spłaty i realną możliwość uiszczenia zaległości. Natomiast Sąd ograniczył się do wskazania faktu pozbawienia wolności przez skarżącego nie rozstrzygając i nie odnosząc się do jego sytuacji majątkowej spowodowanej pozbawieniem wolności. Dla oceny zastosowania instytucji umorzenia należności wypłaconych za dłużnika alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego istotne znaczenie ma również rozważenie przeszkód obiektywnych takich jak podejmowanie przez skarżącego pracy i próba regulowania zaległości, na który wpływa m.in. obiektywny brak możliwości podjęcia przez niego płatnej pracy w Zakładzie Karnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej P.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Badając, stosownie do treści art. 183 § 2 P.p.s.a., zaistnienie przesłanek nieważności Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie takich naruszeń. Dlatego też w postępowaniu kasacyjnym sprawa podlegała ocenie w ramach podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej. Kwestią natury formalnej wymagającą przypomnienia jest to, że w orzecznictwie sądowym podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wywołuje kontrowersje. Dotyczą one przede wszystkim tego, czy w przepisie tym chodzi wyłącznie o naruszenie prawa procesowego stosowanego przez Sąd I instancji, to znaczy naruszenie przepisów P.p.s.a. czy także o naruszenie przepisów K.p.a. stosowanych przez organy administracji, a ocenianych przez Sąd. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, przyjęto, że naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, biorąc także pod uwagę uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony i zobowiązany do merytorycznego rozpoznania również tak sformułowanych zarzutów prawa procesowego, jak w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Pomimo, że jak już z powyższego wynika, zarzuty wskazane w podstawach skargi kasacyjnej dotyczą również naruszenia przepisów postępowania – Kodeksu postępowania administracyjnego, to wpierw należało przytoczyć stosowny przepis prawa materialnego, który był zarówno podstawą wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji oraz stanowił zarzut rozpoznawanej skargi kasacyjnej, ponieważ jego prawidłowa wykładnia ma zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Przepis ten wyznacza także konieczny do jego prawidłowego zastosowania zakres i kierunki postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" wskazuje, że decyzje organów administracji w tym przedmiocie mają charakter decyzji uznaniowych, jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w tym przepisie. Przesłankami tymi są: sytuacja dochodowa i rodzinna. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, że organy nie uchybiły tej zasadzie. Okoliczności sprawy istotne dla podjęcia decyzji zostały należycie wyjaśnione, a wyciągnięty wniosek nie jest sprzeczny ze stanem sprawy. Kwestionowane przez skarżącego decyzje zawierają uzasadnienia należycie wyjaśniające ich podstawę faktyczną i prawną, nie noszą cech dowolności, tym samym organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wbrew bowiem zarzutom skargi w sprawie zostały wyjaśnione i rozważone wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, także te wskazywane przez skarżącego, dotyczące jego sytuacji osobistej i dochodowej, co Sąd I instancji trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Natomiast to, że organ nie uwzględnił wniosku skarżącego i nie umorzył należności z funduszu alimentacyjnego, nie może świadczyć o wadliwości wydanej decyzji. Wbrew także stanowisku skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji ocenił sytuację życiową skarżącego w jakiej się on obecnie znajduje i trafnie zauważył, tak jak uczyniły to organy rozpatrujące sprawę, że sytuacja ta ma charakter przejściowy. Przede wszystkim należy podkreślić, że zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, wynikające z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Podobnie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, nie uzasadnia pobyt w zakładzie karnym. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych z punktu widzenia prawa działań skazanego, nie może więc stanowić okoliczności uzasadniającej umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie uzasadniają też umorzenia przedmiotowych należności trudności w znalezieniu pracy w czasie odbywania kary czy trudności w znalezieniu źródła zarobkowania po jej zakończeniu. Obecnie zaistniałe trudności w tym względzie, a także wiek skarżącego ur. w 1980 r. (na co wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zwrócił uwagę organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji), nie wykluczają zmiany takiego stanu rzeczy w przyszłości. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz w decyzjach organów trafnie zwrócono uwagę również na to, że skarżący nie posiada przy tym orzeczenia o niezdolności do pracy. Należy pamiętać, że umorzenie w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami może być dokonane jedynie wówczas, gdy ocena całokształtu okoliczności dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej dłużnika pozwala uznać, że wystąpiła szczególna sytuacja uprawniająca do wnioskowania o takie rozstrzygnięcie. Wobec tego, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, to w okolicznościach niniejszej sprawy odmowa zastosowania umorzenia należności w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaakceptowana przez Sąd I instancji, nie mogła być skutecznie podważona. Również prawidłowo Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza reguł zawartych w art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło