II SA/Gd 331/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-11-24

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające obowiązek przeprowadzenia badań powietrza i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę szerszego postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, ponieważ wymagało ono przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ pierwszej instancji błędnie ograniczył się jedynie do nałożenia obowiązku badań powietrza w jednym lokalu, podczas gdy istniały przesłanki do objęcia szerszym zakresem analizy całego budynku, a także do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej, a nie tylko badań powietrza.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na Spółdzielnię obowiązek przeprowadzenia badań powietrza w lokalu mieszkalnym oraz na właścicielkę lokalu obowiązek udostępnienia go i spełnienia określonych warunków. Organ odwoławczy uznał, że postanowienie organu pierwszej instancji było niezasadne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na rozprawie spraw ze skarg Spółdzielni w C. oraz T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargi. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...], nakładające na Spółdzielnię Mieszkaniowo- - Lokatorsko - Własnościową "A" - jako inwestora - obowiązek dostarczenia do dnia 31 stycznia 2011 r. wyników badania powietrza wykonanych w pokoju graniczącym z loggią lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na O. S. [...] w C. oraz zobowiązujące T. C. - właścicielkę lokalu nr [...] w powyższym budynku do udostępnienia w/w pokoju w terminie do dnia 15 stycznia 2011 r. w celu przeprowadzenia wskazanych badań powietrza oraz do zapewnienia obiektywnych warunków badań poprzez: - usunięcie z pokoju wszystkich tkanin, w tym mebli tapicerowanych - zabetonowanie wykonanej bruzdy w posadzce wzdłuż ściany graniczącej z loggią - zdeponowanie poza mieszkaniem próbek środka gruntującego przechowywanego przez właścicielkę mieszkania - wietrzenie pomieszczenia w obecności przedstawiciela inwestora jak również nadzoru budowlanego w okresie poprzedzającym termin wykonywania badań i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W trakcie oględzin dokonanych w dniu 18 lutego 2009 r. na balkonie (loggi) mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. O. S. [...] w C. ustalono, że w grudniu 2008 r. wykonano roboty polegające na posmarowaniu balkonu środkiem izolacyjnym, ułożeniu warstwy papy i na położeniu szlichty betonowej o grubości ok. 5 cm. Na wykonanie tych robót inwestor - Spółdzielnia "A" w C. uzyskała decyzję nr [...] z dnia 12 marca 2007 r. Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na ocieplenie ścian w/w budynku z kolorystyką elewacji. Według sprawozdania z badań nr [...] z dnia 19 marca 2009 r., które zostało sporządzone przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną, w próbkach powietrza pobranych w pokoju nr 1 w przedmiotowym lokalu mieszkalnym stwierdzono obecność trimetyiobenzenów, tj. substancji, które nie mogą znajdować w powietrzu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi. W wyniku badań stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnego stężenia o.m.p - ksylenu. Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 2 kwietnia 2009 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał Spółdzielni "A"' w C. skuć szlichtę betonową z posadzki loggi, usunąć warstwę papy i usunąć dokładnie warstwę masy asfaltowej gruntującej posadzkę loggi w dwudziestu lokalach mieszkalnych w/w budynku (w tym m.in. w lokalu nr [...]) w terminie do dnia 30 kwietnia 2009 r. Decyzją nr [...] z dnia 7 maja 2009 r. organ I instancji stwierdził wykonanie obowiązków nałożonych w/w decyzją. Wskutek kolejnej skargi T. C. w piśmie nr [...] z dnia 21 maja 2010 r. organ l instancji poinformował, że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr [...] w przedmiotowym budynku. Organ stopnia powiatowego wskazał również, że nie ma informacji, dowodów czy wyników badań dotyczących całego przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, na podstawie których można byłoby stwierdzić, że budynek ten jest skażony środkami toksycznymi. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z prośbą o zajęcie jednoznacznego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem przedstawicieli WSSE, które tutejszy organ podzielił, zasadne jest ponowne przeprowadzenie badań powietrza w przedmiotowym lokalu mieszkalnym w celu potwierdzenia bądź zaprzeczenia istnienia w nim substancji chemicznych w ilościach ponadnormatywnych. Ponadto uznano, że organ I instancji winien ustalić, czy przedmiotowy problem dotyczy tylko lokalu nr [...] czy również innych lokali w tym budynku mieszkalnym. Zgodnie z przepisem art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1. obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem zobowiązał Spółdzielnię Mieszkaniowo - Lokatorsko - Własnościową "A" do dostarczenia do dnia 31 stycznia 2011 r. wyników badań powietrza wykonanych w pokoju graniczącym z loggią lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. O. S. [...] w C. W ocenie organu odwoławczego treść zacytowanego powyżej przepisu nie daje podstaw do; nałożenia na stronę tylko i wyłącznie obowiązku wykonania badań powietrza. W konsekwencji, w niniejszym przypadku organ I instancji powinien zobowiązać Spółdzielnię "A" do przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej przyczyny występowania i sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przedmiotowym budynku poprzedzonej wykonaniem stosownych badań powietrza. Zasadnym jest przy tym objęcie tym działaniem całego obiektu budowlanego wobec argumentów strony, iż powyższe nieprawidłowości występują również w innych lokalach w przedmiotowym budynku mieszkalnym, organ I instancji powinien zweryfikować ten fakt, dokonując stosownych ustaleń. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 10 grudnia 2010 r. nie było prawnie uzasadnione. Nadto, organ odwoławczy podkreślił, iż przepis art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie upoważnia organów nadzoru budowlanego do określania (tak jak w niniejszym przypadku) warunków niezbędnych do przeprowadzenia badań powietrza w danym lokalu i nakładania na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę danego obiektu budowlanego, obowiązku wykonania konkretnych czynności przed przeprowadzeniem tych badań. Właściwymi w tym zakresie są bowiem jedynie instytucje, które odpowiadają za rzetelne i obiektywne przeprowadzenie badań składu powietrza. Fachowa wiedza i doświadczenie pracowników tych instytucji pozwala na dokładne i szczegółowe określenie warunków wstępnych i niezbędnych przed przeprowadzeniem takich badań. Skargi na powyższe postanowienie wniosły T. C. i Spółdzielnia Mieszkaniowo – Lokatorsko - Własnościowa "A" w C. T. C. podniosła, że nie zgadza się z kasacyjnym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, gdyż pominięte zostały wyniki badań nr [...] z dnia 27 lipca 2009 r. WSSE i postanowienie PPIS w C. z 25 listopada 2009 r., nr [...]. W ocenie skarżącej brak jest wyjaśnienia przyczyn pojawienia się w lokalu dodatkowo środka toksycznego – octanu butylu, który wcześniej nie pojawiał się w powietrzu. Dodatkowo skarżąca wskazała na opinię prof. J. N. z dnia 5 stycznia 2011 r., wedle której konieczny byłby generalny remont pomieszczeń polegający na usunięciu wszystkich izolacji, zerwaniu tynków, itp. W skardze Spółdzielni "A" w C. zarzucono obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 61 § 1 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezawiadomienie skarżącej Spółdzielni o wszczęciu postępowania administracyjnego, obrazę prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego błędne zastosowanie bez dogłębnego rozważenia, czy istnieją "uzasadnione wątpliwości" co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na jej wynik, poprzez ustalenie, iż istnieje konieczność objęcia całego obiektu budowlanego (65 lokali) postępowaniem zmierzającym do wyjaśnienia występowania nieprawidłowości, pomimo iż T. C. w zażaleniu z dnia 21 grudnia 2010 r. ograniczyła konieczność wydania stosownej ekspertyzy jedynie do 20 lokali, objętych przed dwoma laty czynnościami i decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła zarzut braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz w konsekwencji uniemożliwienie brania w tymże postępowaniu czynnego udziału. Skarżąca wyraziła także wątpliwość czy T. C. posiada prawa strony w toczącym się postępowaniu, a tym samym czy może skutecznie kwestionować wydawane w sprawie rozstrzygnięcia. Wskazując na naruszenie prawa materialnego skarżąca podkreśliła, iż przesłanką stosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego i okoliczności te muszą być przez organ administracji publicznej należycie wykazane. Jakość wyrobów budowlanych i robót budowlanych może być przedmiotem badania przewidzianego w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w odniesieniu do obiektów wykonanych, jeżeli to może mieć wpływ na stan techniczny tych obiektów. Skoro zatem organy nadzoru nabrały wątpliwości co do stanu technicznego tych obiektów, to wydając postanowienie przewidziane w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego powinny wykazać, z czego wynikają wątpliwości w zakresie stanu technicznego obiektu. Wskazuje na to wyraźne użycie przez ustawodawcę określenia "uzasadnione wątpliwości" (wyrok NSA z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 336/00). Należy uznać to za szczególnie zasadne sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego mocą decyzji Nr [...] z dnia 7 maja 2009 r. stwierdził usunięcie z 20 logii budynku masy asfaltowej gruntującej, której stosowanie było przyczyną interwencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego , a wykonane powtórnie prace wyeliminowały problem. Spółdzielnia podkreśliła, że ograniczenie się i powołanie przez organ pozwany na odczucia T. C., iż w tych lokalach w budynku mieszkalnym występują nieprawidłowości należy uznać za niewystarczające, tym bardziej iż koszt wykonania ekspertyzy, o której mowa w zaskarżonym stanowieniu, oscylowałby wokół kwoty 30.000 zł. W ciągu dwóch lat od wykonania robót naprawczych żadna z osób zamieszkałych w pozostałych 19 lokalach nie zgłaszała organom nadzoru budowlanego, jak też Spółdzielni, jakichkolwiek problemów. Przed podjęciem decyzji o nałożeniu na skarżącą obowiązku wykonania ekspertyzy, organ winien żądać dodatkowych wyjaśnień, czy informacji na temat stanu technicznego 20 lokali. Jeśli ocena istniejącego materiału dowodowego nie będzie wystarczająca, a stan techniczny lokali będzie nadal budzić "uzasadnione wątpliwości" organu, to dopiero wówczas może zachodzić potrzeba wydania postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 ustawy. Powyższe stanowisko było w pełni aprobowane przez organ - w piśmie z dnia 25 listopada 2010 r. skierowanym do T. C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż "w świetle stanowiska WSSE, tutejszy organ podziela, za zasadne należy uznać ponowne przeprowadzenie przez SANEPID badań powietrza w lokalu mieszkalnym w celu potwierdzenia lub zaprzeczenia istnienia substancji chemicznych w ilościach ponadnormatywnych w tym lokalu (...). Dalsze działanie nadzoru budowlanego uzależnione są od wyników tych badań". Zaprezentowane przez organ pozwany stanowisko należy uznać za zasadne i racjonalne, w szczególności wobec faktu, iż środek gruntujący Izoplast R został z 20 loggi, na których był stosowany, usunięty w ramach robót naprawczych przed dwoma laty. W treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ nie wskazuje przyczyn, które spowodowały jego diametralną zmianę stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów organ odwoławczy podkreślił, że w jego ocenie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie daje podstawy do nałożenia na stronę jedynie obowiązku wykonania badań powietrza, koniecznym jest przedłożenie przez stronę ekspertyzy obejmującej cały obiekt budowlany z uwagi na argumenty strony, że nieprawidłowości występują także w innych lokalach. Postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r., podjętym w sprawie ze skargi T. C., zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Gd 336/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na mocy art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), połączył przedmiotową sprawę do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowo – Własnościowo – Lokatorskiej "A" o sygn. akt II SA/Gd 331/11, pod jedną sygn. akt II SA/Gd 331/11. Przy piśmie procesowym z dnia 23 września 2011 r. T. C. przedłożyła dodatkową opinię z zakresu toksykologii Centrum Opinii i Ekspertyz Sądowych w Warszawie z dnia 14 września 2011 r. Z opinii tej wynika, że badania potwierdziły w analizowanym materiale przekroczenie dopuszczalnych stężeń o.m.p.-ksylenu, trimetylobenzenu i octanu butylu. Analiza fazy nadpowierzchniowej pobranych próbek z materiału do analiz potwierdziła obecność w jej składzie substancji , które wchodzą między innymi w skład preparatów o nazwach handlowych "IZOPLAST B" i "IZOPLAST A". Z informacji producenta wynika, że preparaty tego typu nie mogą być stosowane w pomieszczeniach stale zajmowanych przez ludzi z uwagi na zawartość toksycznych składników. Przewlekła inhalacyjna ekspozycja na nie może prowadzić do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji rozstrzygnięć organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Wbrew zarzutom skargi organ administracji rozstrzygając sprawę dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i procedował w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego w sposób prawidłowy odnosząc poczynione ustalenia do przepisów Prawa budowlanego. Przedmiotem oceny legalności w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylające postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia wyników badań powietrza i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Materialnoprawną podstawą postanowienia organu I instancji był przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Podstawą prawną weryfikowanej decyzji jest natomiast przepis art. 138 § 2 k.p.a., który w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania stanowił, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do treści art. 144 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w przepisach art. 141 – 143 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z powyższego przepisu wynikało zatem, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, to znaczy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji. Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Zatem właściwy sens przepisu art. 138 § 2 k.p.a. można wydobyć jedynie w zestawieniu ze znaczeniem przepisu art. 136 k.p.a., skoro wady postępowania dowodowego przed organem I instancji mogą być dwojakiego rodzaju: takie, które organ odwoławczy może usunąć przez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego albo takie, które wymagają przekazania sprawy organowi I instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób prawidłowy ocenił postępowanie organu I instancji i zgromadzony przez niego materiał dowodowy oraz poczynione w jego oparciu ustalenia. Uznał bowiem, że wyjaśnienie istoty zawisłej przed organami sprawy administracyjnej wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ odwoławczy wykazał i uzasadnił istnienie konieczności zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Wskazał bowiem, że nie uwzględniono informacji skarżącej T. C., że nieprawidłowości tożsame, do tych występujących w jej lokalu, mają miejsce również w innych lokalach w przedmiotowym budynku. W konsekwencji, błędnie zobowiązano Spółdzielnię wyłącznie do przedłożenia badań powietrza poczynionych w lokalu nr [...]. Badaniami składu powietrza pod kątem występowania przekroczeń dopuszczalnych stężeń substancji szkodliwych dla ludzi należałoby objąć wszystkie lokale, w których zanotowano niedogodności uzasadniające wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych użytych do ich budowy lub przy remoncie. Takie zobowiązanie poprzedzić winny szczegółowe ustalenia zmierzające w kierunku indywidualizacji lokali, w których pojawiły się zastrzeżenia do stanu technicznego bądź jakości użytych materiałów budowlanych. W tym kontekście zarzuty obu skarg w istocie potwierdzają zasadność stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do braku dostatecznych ustaleń przed podjęciem kontrolowanego postanowienia. Organ odwoławczy zasadnie uznał również, że dyspozycja przepisu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie ogranicza się wyłącznie do obciążenia inwestora obowiązkiem wykonania określonych badań materiałów budowlanych w sytuacji, gdy pojawiły się wątpliwości co do ich jakości. Wówczas przepis ten uprawnia właściwy organ do nałożenia na określony podmiot obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Ocena lub ekspertyza techniczna są pojęciami znaczeniowo szerszymi od terminu "badanie". Przyjąć należy, że samo badanie, tak jak w niniejszej sprawie badanie powietrza, może stanowić wyłącznie materiał wyjściowy do sporządzenia oceny bądź ekspertyzy technicznej określającej źródła występowania nieprawidłowości, ich wpływ na środowisko oraz metody ich usunięcia. Tylko tego typu zobowiązanie może być przedmiotem postanowienia z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, albowiem ma ono charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie w którym jest podejmowane stanowi część innego już toczącego się postępowania bądź jest elementem wyjaśnienia okoliczności, które stanowić będą podstawę do wszczęcia takiego postępowania. Zobowiązanie to ma służyć zgromadzeniu materiału dowodowego nadającego się do wykorzystania w postępowaniu zmierzającym do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Tym samym zarzuty skargi Spółdzielni odnośnie naruszenia przepisów art. 9, art. 10 art. 61 § 1 i 4 k.p.a. oraz co do zakresu określenia "uzasadnione wątpliwości" z przywołaniem wskazanego wyżej wyroku NSA o tyle są nietrafne na tym etapie kontrolowanego postępowania, że wadliwe postanowienie organu I instancji zostało uchylone skutkiem postanowienia kasacyjnego. W świetle powyższego oczywistym jest, że postanowienie organu I instancji nie odpowiadało dyspozycji art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane i nie było adekwatne do okoliczności faktycznych ujawnionych w toku postępowania, które tworzyły kontekst zaistniałych wątpliwości co do stanu technicznego lokalu nr 34. Trzeba też zwrócić uwagę na wykraczającą poza dyspozycję przepisu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane treść postanowienia organu I instancji, mocą którego skarżącą T. C. zobowiązano do udostępnienia pomieszczenia w należącym do niej lokalu nr [...], nakładając przy tym dodatkowe obowiązki także nieznajdujące prawnego uzasadnienia. Również zatem w tym względzie stanowisko organu odwoławczego było zasadne. Stwierdzić należy, że orzekając w oparciu o dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może jedynie udzielić wskazówek co do zakresu postępowania w I instancji (tak bowiem należy rozumieć treść normatywną zamieszczonego w końcowej części paragrafu 2 określenia "wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy"). Nie może natomiast ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji. Nie może też przesądzać treści rozstrzygnięcia sprawy przez jej pozytywne bądź też negatywne załatwienie dla odwołującego (żalącego) się. O treści rozstrzygnięcia po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia decyduje wyłącznie organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2027/06, Baza orzeczeń LEX nr 394193, wyrok z dnia 18 października 2007 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 420/07, Baza orzeczeń LEX nr 368101). Jak wynika z art. 138 § 2 k.p.a., decyzja (postanowienie) kasacyjna nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, zaś z treści tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, aby organ I instancji był związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kasacyjnego. Zauważyć też należy, że przyczyny, dla których organ odwoławczy przyjął za konieczne skorzystanie z możliwości art. 138 § 2 k.p.a., znalazły wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia i trafne jest ustalenie, że dostrzeżone błędy proceduralne nakazywały przeprowadzenie wyjaśniającego postępowania uzupełniającego i to w znacznej części. Charakter zaskarżonego postanowienia (kasacyjnego) sprawia, że postępowanie jest w toku. Oznacza to, że po uchyleniu sprawy postępowanie nadal toczyć się będzie przed organem I instancji i organ odwoławczy nie mógł pozbawić organu stopnia podstawowego samodzielności nieodzownej przy rozstrzyganiu sprawy. Sytuacja prawna skarżących jest tego rodzaju, że w wyniku uchylenia postanowienia dowodowego organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia mają oni możliwość ponownego podniesienia dotychczasowych argumentów przed organem I instancji, a w przypadku ich nieuwzględnienia, wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, a w warunkach utrzymania w mocy przez organ II instancji rozstrzygnięcia I instancji, skierowania skargi do sądu administracyjnego. Przedstawiona przez skarżącą T. C. w toku postępowania przed sądem, wydana po dacie zaskarżonego postanowienia opinia z zakresu toksykologii winna być poddana analizie dowodowej w postępowaniu przed organem I instancji prowadzonym w następstwie przedmiotowego rozstrzygnięcia, jako istotny element postępowania wyjaśniającego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargi jako niezasadne oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło