IV SAB/Po 63/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia " X". na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji. 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "X". kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z [...] lipca 2012 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. (dalej: "Burmistrz"), po rozpatrzeniu wniosku "Z" A. B. w S., odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu przetwórstwa mięsa na działce o numerze ewidencyjnym [...] w R. Wnioskodawca złożył odwołanie od opisanej decyzji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołanie wraz z pismem przewodnim i aktami sprawy zostało doręczone organowi wyższego stopnia w dniu 20 sierpnia 2012 r. Postanowieniem z [...] września 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO") zawiadomiło strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, wskazując nowy termin załatwienia sprawy: do dnia 31 grudnia 2012 r. W dniu 15 kwietnia 2013 r. do SKO wpłynęło, wystosowane przez uczestnika postępowania na prawach strony, Stowarzyszenie Zwykłego Mieszkańców Wsi R. (dalej: "Stowarzyszenie" lub "Skarżący"), wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – bezczynności SKO w rozpoznaniu ww. odwołania. W uzasadnieniu podkreślono, że od czasu przekazania odwołania razem z aktami sprawy minęło ponad siedem miesięcy, a organ wyższego stopnia nie załatwił sprawy. Dnia 17 maja 2013 r. (data stempla pocztowego, k. 11 akt sądowych) Stowarzyszenie, reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność SKO w rozpoznaniu odwołania od decyzji Burmistrza. Z powołaniem się na zarzuty naruszenia art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez jego niezastosowanie, oraz art. 35 § 1 i 2 k.p.a., polegające na nie załatwieniu sprawy w ciągu miesiąca, Stowarzyszenie wniosło o: 1) wydanie stosownego orzeczenia przez SKO w przedmiotowej sprawie, tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej w skrócie: "p.p.s.a."); 2) uwzględnienie przez Sąd skargi na bezczynność SKO i zobowiązanie tego organu do załatwienia sprawy (wydania orzeczenia) w określonym przez Sąd terminie – w przypadku niezałatwienia sprawy przez SKO w trybie autokontroli; 3) zasądzenie od SKO na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w kwocie 357 zł [wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł (1 x stawka minimalna), koszt wpisu 100 zł, koszt opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł]. Uzasadniając skargę pełnomocnik napisał, że od przesłania odwołania minęło ponad dziewięć miesięcy, a odwołanie nie zostało do tej pory rozpatrzone przez SKO. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie wskazując, że SKO, w wyniku rozpatrzenia odwołania, wydało w dniu [...] stycznia 2013 r. decyzję nr [...], mocą której uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. W ocenie SKO w sprawie nie może być mowy o bezczynności, gdyż z akt wynika, że sprawa została załatwiona poprzez wydanie decyzji w dniu [...] stycznia 2013 r. i doręczenie jej stronom. Odpadła zatem przesłanka umożliwiająca wniesienie skargi na bezczynność. Pismem z 20 czerwca 2013 r. Skarżący wniósł o dołączenie do akt sprawy nadesłanych przy tym piśmie: kopii wniosku J. K. z 14 lutego 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii decyzji SKO załatwiającej odwołanie od decyzji Burmistrza, a także kopii, datowanej na dzień 01 marca 2013 r., odpowiedzi SKO na to wezwanie z informacją, że sprawa jest w toku i do dnia udzielenia odpowiedzi nie wydano decyzji w przedmiotowej sprawie, oraz że po jej zakończeniu prześle wnioskującemu kserokopię rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd stwierdza, że skarga jest dopuszczalna, gdyż jej przedmiot mieści się w katalogu spraw poddanych kognicji sądu administracyjnego – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a. – a ponadto skarga została poprzedzona wymaganym w świetle art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że przed wydaniem niniejszego wyroku, SKO załatwiło sprawę odwołania, której niezałatwienia dotyczyła skarga, wydając decyzję nr [...], datowaną na dzień [...] stycznia 2012 r. Sporna pozostaje natomiast rzeczywista data wydania tej decyzji, co z kolei ma istotne znaczenie dla oceny, czy postępowanie w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej należało umorzyć, czy może skargę oddalić. Zgodnie bowiem z tezą uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. (I OPS 6/08; ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mówiący o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Z uzasadnienia cytowanej uchwały jasno wynika, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, iż, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jedynie uznawszy, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, iż przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie – postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku bowiem już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołuje pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. NSA zaznaczył, że nie ma wówczas żadnych innych powodów, które przemawiałyby za wydaniem wyroku oddalającego skargę, który – najogólniej rzecz ujmując – jest orzeczeniem stwierdzającym, że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa jest bezzasadny. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w przywołanej uchwale. W świetle powyższych uwag kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie, kiedy ustał stan bezczynności organu w związku z rozpatrzeniem odwołania, a więc w szczególności, kiedy faktycznie została wydana decyzja SKO opatrzona datą [...] stycznia 2013 r. (nr SKO [...]). W ocenie Sądu nie sposób zaakceptować wyjaśnień organu, że przedmiotowa decyzja została wydana w dniu wskazanym w decyzji. Już choćby dlatego, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych drugiej instancji metryki sprawy wynika, iż ów 31 stycznia 2013 r. był dniem, w którym "zaakceptowano protokół" – zapewne posiedzenia składu SKO orzekającego w tej sprawie (k. 4 akt adm. II inst.) – a Sąd nie podziela stanowiska organu, utożsamiającego dzień posiedzenia z datą wydania decyzji. Zdaniem Sądu dniem wydania decyzji jest dopiero dzień jej podpisania wraz z uzasadnieniem przez ostatniego członka składu orzekającego SKO. Dopiero bowiem wtedy może ona być stronom doręczona lub ogłoszona. Od tej też chwili wiązać będzie organ ją wydający (por. wyrok NSA z 11.07.2007 r., I OSK 1292/06, CBOSA). Według zaś adnotacji w metryce sprawy, wszyscy członkowie składu orzekającego podpisali decyzję w dniu 16 kwietnia 2013 r. Nawet jednak daty 16 kwietnia 2013 r. nie można uznać za dzień wydania decyzji, gdyż, w ocenie Sądu, wpisy w metryce rodzą istotne wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, gdyż pozostają w sprzeczności z innymi materiałami zebranymi w sprawie oraz z doświadczeniem życiowym. W szczególności adnotacji o odbyciu posiedzenia w przedmiotowej sprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. – co, według stanowiska organu, miałoby być równoznaczne z wydaniem decyzji – nie sposób pogodzić z treścią pisma SKO z dnia 01 marca 2013 r., w którym informuje się pełnomocnika Stowarzyszenia, że przedmiotowa sprawa jest w toku i że do daty tego pisma nie wydano decyzji. Z kolei zasady doświadczenia życiowego nie pozwalają przyjąć, że w zwykłym toku czynności od momentu podpisania decyzji przez członków składu orzekającego SKO do chwili przekazania odpisu decyzji do wysyłki upływa miesiąc – jak to wynika z adnotacji w metryce (16 kwietnia 2013 r. – 16 maja 2013 r.). W konsekwencji, w świetle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, za najwcześniejszą wiarygodną, tj. możliwą do obiektywnego zweryfikowania, datę załatwienia sprawy można uznać dopiero dzień nadania odpisów przedmiotowej decyzji w placówce Poczty Polskiej do pierwszych adresatów, tj. 17 maja 2013 r. Data ta wynika bowiem w sposób niewątpliwy nie tylko z dokumentów wytworzonych przez organ (metryka sprawy; pocztowa ksiązka nadawcza – ksero, k. 36–38 akt sądowych), ale przede wszystkim ze stempli pocztowych odbitych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek zawierających odpisy decyzji (k. 18 i 19 akt adm. II inst.) oraz na jednej z takich przesyłek, która została zwrócona do nadawcy (k. 24 akt adm. II inst.). Ubocznie należy wskazać, że przesyłka adresowana do pełnomocnika Stowarzyszenia została nadana 17 maja 2013 r. (według zapisów w książce nadawczej – k. 37 akt sądowych) i doręczona adresatowi w dniu 21 maja 2013 r. (przesyłka była awizowana w dniu 20 maja 2013 r. – k. 22 akt adm. II inst.). W tym samym dniu, w którym, zgodnie z tym, co wyżej powiedziano, organ załatwił sprawę odwołania nadając odpisy decyzji na poczcie – tj. 17 maja 2013 r. – Stowarzyszenie nadało na poczcie skargę do Sądu na bezczynność SKO. Ponieważ w prawie polskim – w świetle ogólnej reguły wysłowionej w art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), a znajdującej odpowiednie zastosowanie także na gruncie procedury administracyjnej (por. art. 57 § 1 k.p.a.) oraz sądowoadministracyjnej (art. 83 § 1 p.p.s.a.) – najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest "dzień", rozumiany jako doba liczona od północy do północy (tzw. computatio civilis), to czynności wykonane w tym samym dniu przychodzi uznawać za dokonane jednocześnie. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy należy przyjąć, że w chwili wnoszenia skargi przez Stowarzyszenie sprawa rozpatrzenia odwołania nie była jeszcze przez SKO załatwiona (równolegle dopiero "stawała się" załatwioną), a więc stan bezczynności organu jeszcze nie ustał. Zarazem nie ulega wątpliwości, że stan ten ustał przed dniem wydania niniejszego wyroku. Mając wszystko to na uwadze Sąd, nie znalazłszy podstaw do oddalenia skargi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 1 wyroku). Stosownie do dyspozycji przepisu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. – który znajduje zastosowanie także w przypadku umorzenia postępowania sądowego z uwagi na ustanie stanu bezczynności organu w związku z wydaniem żądanego aktu (por. postanowienie NSA z 21.03.2013 r., I OSK 481/13, CBOSA) – Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), gdyż tak właśnie należy ocenić fakt załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym dopiero po ponad dziewięciu miesiącach od dnia wniesienia odwołania. O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego Skarżącego radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 zł.