I OZ 1146/13

Dnia 27 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 770/13 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 770/13 na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") odmówił Ł. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych do niego dokumentów wynika, że w gospodarstwie domowym skarżącego, obejmującym łącznie sześć osób, miesięczny dochód brutto wynosi 6.782,66 zł. Oznacza to, zdaniem Sądu I instancji że dochód miesięczny netto na jednego członka rodziny wynosi ok. 900 zł. Ponadto w 2012 r. skarżący osiągnął samodzielnie dodatkowy dochód w wysokości 1.365,12 zł, tj. ponad 100 zł miesięcznie. Uwzględniając ponadto poziom standardowych wydatków na bieżące utrzymanie wynikający z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów Sąd I instancji uznał, że kwota wpisu w niniejszej sprawie, wynosząca 200 zł, nie jest dla skarżącego wydatkiem, którego poniesienie spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Ł. C. podnosząc, że oszacowana przez Sąd I instancji kwota osiąganych w gospodarstwie domowym skarżącego dochodów w przeliczeniu na jedną osobę zawyżona została przynajmniej o 300 zł, bowiem nie odliczono od dochodów składki emerytalnej, rentowej i zdrowotnej. Ponadto, rodzice skarżącego ponoszą dodatkowe wydatki związane z uzyskaniem przez domowników uprawnień do prowadzenia pojazdów różnych kategorii (jednorazowe wydatki wynosiły 3000 zł, 2000 zł i w przypadku skarżącego dwie opłaty po 1000 zł). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji muszą być interpretowane w sposób ścisły. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z opłat sądowych, w tym wpisu, stanowi odstępstwo od wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego w oparciu o przedstawione przez skarżącego informacje o dochodach i dokumenty. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy i wywodów zażalenia wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i pozostaje na ich utrzymaniu, samodzielnie osiągając dodatkowo dochody z tytułu udziału w próbach Orkiestry Dętej w T., w kwocie ok. 100 zł miesięcznie. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji skoro skarżący jest na utrzymaniu rodziców, utrzymując się wraz z pozostałymi członkami rodziny z osiąganych przez rodziców dochodów, to ocena możliwości uiszczenia przez skarżącego należnego od skargi wpisu sądowego wymagała dokonania analizy sytuacji finansowej rodziców skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo uznał, że w sprawie nie zostało wykazane, że uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł przekracza możliwości finansowe skarżącego, przy uwzględnieniu dochodu gospodarstwa domowego, w którym pozostaje, a tylko w takim przypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy mógłby zostać uwzględniony. Wskazane w zażaleniu łączne wydatki w kwocie ok. 7000 zł na uzyskanie przez członków rodziny uprawnień do prowadzenia pojazdów nie mogą być uznane za niezbędne koszty utrzymania rodziny skarżącego, a tylko konieczność poniesienia tego rodzaju wydatków uzasadnia ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.