VIII SA/Wa 638/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. B. na uchwałę Komisji Konkursowej powołanej przez Prezydenta Miasta R. dla przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie niedopuszczenia do postępowania konkursowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2) stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Prezydenta Miasta R. na rzecz skarżącego W. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była uchwała Komisji Konkursowej powołanej przez Prezydenta Miasta R. dla przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. w przedmiocie niedopuszczenia do postępowania konkursowego. Kontrolowana uchwała została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent Miasta R. zarządzeniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] ogłosił konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R.. W ogłoszeniu wskazano, że do konkursu może przystąpić osoba, która spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach szkół publicznych i rodzajach publicznych placówek, odpowiednie do zajmowania stanowiska dyrektora zespołu szkół publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 184 poz. 1436). W dalszej kolejności zostały wymienione dokumenty, jakie powinny zawierać oferty osób przystępujących do konkursu według wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. nr 60 poz. 373). Do wspomnianego konkursu przystąpiło dwóch kandydatów tj. Pan W. B. i Pani A. S.. W wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego komisja konkursowa w dniu [...] czerwca 2013 r. podjęła uchwałę o niedopuszczeniu do udziału w konkursie kandydata W. B. z powodu niespełnienia wymagań określonych w cyt. powyżej rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. Kandydat nie przedstawił, w ocenie komisji konkursowej, ani oryginału, ani poświadczonej przez kandydata za zgodność z oryginałem kopii dyplomu ukończenia studiów wyższych lub świadectwa ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania albo świadectwa ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu zarządzania oświatą, a zatem nie został spełniony wymóg pkt 2 ppkt 5 ogłoszenia konkursu. W dalszej kolejności Prezydent Miasta R. zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. zatwierdził wyniki konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R.. W. B. w dniu [...] lipca 2013 r. wystąpił do Prezydenta Miasta R. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i unieważnienie postępowania konkursowego oraz o ponowne przeprowadzenie konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R.. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent Miasta R. odmówił unieważnienia postępowania konkursowego wywodząc o braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia. W takim stanie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Komisji Konkursowej o niedopuszczeniu do udziału w konkursie oraz na zarządzenie Prezydenta Miasta R. w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. w dniu [...] lipca 2013 r. wniósł W. B. (dalej określany jako "skarżący"). Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił: 1) rażące naruszenie przepisów § 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 1 ust. 2 lit. "e" rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej poprzez: – odmowę dopuszczenia skarżącego do postępowania konkursowego pomimo złożenia przez niego wszystkich wymaganych prawem dokumentów; – odmowę umożliwienia skarżącemu uzupełnienia poświadczenia dokumentu tj. świadectwa ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania lub też uzupełnienia oryginału ww. dokumentu, a co za tym idzie naruszenie § 8 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 8 kwietnia 2010 r. poprzez zatwierdzenie przez Prezydenta Miasta R. konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. pomimo przesłanki unieważnienia konkursu z uwagi na nieuzasadnione niedopuszczenie skarżącego do postępowania konkursowego; 2) naruszenie zasady bezstronności komisji konkursowej poprzez wyznaczenie do jej składu osób personalnie związanych z kandydatem, który wygrał konkurs. W składzie komisji konkursowej zasiadał bowiem były dyrektor szkoły, w której uczy kandydat, który wygrał konkurs. W uzasadnieniu skargi W. B. podniósł, że decyzja komisji konkursowej o niedopuszczeniu go do udziału w postępowaniu konkursowym była nieuzasadniona i sprzeczna z prawem. Wskazał, że komisja konkursowa nie wykonała własnej uchwały, na podstawie której skarżący uzyskał prawo do okazania oryginału dokumentu w miejsce dokumentu będącego kopią. Wywiódł, że skoro przepis rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. mówi o obowiązku złożenia jednego z trzech wymienionych alternatywnie dokumentów, to złożenie przez niego choćby jednego z nich, w tym przypadku dyplomu ukończenia studiów wyższych oznacza, że wymóg ten został wypełniony. W związku z tym fakt, czy złożono dodatkowo świadectwo studiów podyplomowych z zakresu zarządzania i czy dokument ten był poświadczony przez skarżącego czy też nie, nie ma żadnego znaczenia w sprawie i nie może wywoływać dla skarżącego żadnych negatywnych skutków prawnych. Uzasadniając zarzut braku bezstronności komisji konkursowej skarżący wskazał, że w jej składzie zasiadał były dyrektor szkoły w której uczy kandydat, który wygrał konkurs. Fakt ten, w jego ocenie, może mieć znaczenie dla oceny bezstronności komisji. Swoją argumentację w odniesieniu do zgłoszonych zarzutów poparł poglądami orzecznictwa sądowego, powołując wskazane w treści skargi wyroki sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta R., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w stanie faktycznym zaistniałym w przebiegu postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół [...] w R., dobrą wolą komisji konkursowej było podjęcie uchwały w sprawie dopuszczenia możliwości okazania przez skarżącego oryginału dokumentu. Wobec faktu, że skarżący nie mógł okazać oryginału dokumentu, gdyż go przy sobie nie posiadał, komisja w zasadzie jednomyślnie podjęła uchwałę o niedopuszczeniu kandydata do II etapu konkursu. Podkreślił, że żaden z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej regulującego tryb postępowania konkursowego, nie nakłada na komisję obowiązku przeprowadzenie takiego postępowania. Wobec przedłożenia przez W. B. nie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu, komisja miała prawo do odmowy dopuszczenia go do udziału w konkursie, tak jak to czynią wszystkie komisje konkursowe w przypadku uchybień formalnych, nawet co do osób będących w chwili konkursu dyrektorami. Pełnomocnik organu podniósł, że brak jest podstaw do twierdzenia, że obecność w pracach komisji konkursowej byłego dyrektora placówki, w której uczy druga kandydatka, mogłoby mieć jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia tego konkursu. Wywiódł, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby fakt ten miał wpływ dla oceny bezstronności komisji, przy czym komisja konkursowa obradowała w składzie 9-osobowym i podejmuje decyzje większością głosów. Ponadto w dn. [...] sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta R. nadesłał do tut. Sądu pismo procesowe zatytułowane "odpowiedź na skargę" podpisane z jego upoważnienia przez Wiceprezydenta Miasta R. w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia – decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. W myśl z kolei art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W kontekście powyższych kryteriów sądowej kontroli aktów i czynności organów administracji publicznej, skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty podlegają uwzględnieniu. Na wstępie należy wskazać, że zakładanie i prowadzenie publicznych szkół lub publicznych placówek oświatowych należy do zadań własnych gmin. Publiczną szkołą lub publiczną placówką kieruje nauczyciel (lub inna osoba), któremu stanowisko dyrektora powierza organ prowadzący szkołę, tj. wójt (burmistrz, prezydent miasta). Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu (art. 36 ust.1 i ust. 2, art. 36a, art. 5 ust. 5 i art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej określana jako "u.o.ś"). Organ prowadzący szkołę ogłasza konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, powołuje komisję konkursową w celu przeprowadzenia konkursu oraz sprawuje nadzór nad prawidłowością postępowania konkursowego. W ramach sprawowanego nadzoru organ zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie (art. 36a ust. 6 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. nr 60 poz. 373 ze zm., określane dalej jako "rozporządzenie konkursowe MEN"). Z powyższego wynika, że wszelkie czynności komisji konkursowej zmierzające do wyłonienia kandydata, są de facto czynnościami organu prowadzącego szkołę, w rozpoznawanej sprawie Prezydenta Miasta R.. Uchwałę komisji konkursowej o niedopuszczeniu kandydata do konkursu na stanowisko dyrektora szkoły (odrzuceniu oferty kandydata) należy natomiast uznać za czynność o której mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a., gdyż jest czynnością z zakresu administracji publicznej i dotyczy sfery praw i obowiązków kandydata, wynikających z przepisów prawa. Zaskarżona uchwała komisji konkursowej o niedopuszczeniu skarżącego do konkursu na dyrektora Zespołu Szkół [...] w R. (odrzucenie oferty skarżącego) podlega zatem kontroli sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko Sądu jest prezentowane zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 857/12 oraz wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 141/09) jak też wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 558/08 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt 850/09) - opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej komisja, na podstawie złożonej oferty, podejmuje uchwałę o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego wraz z podaniem przyczyn niedopuszczenia. Uchwała zapada zwykle większością głosów w głosowaniu jawnym. Przesłanki podjęcia uchwały o odmowie dopuszczenia kandydata do udziału w konkursie określa ustęp 2 wskazanego paragrafu, zgodnie z którym komisja podejmuje uchwałę o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego, jeżeli: 1) oferta została złożona po terminie; 2) oferta nie zawiera wszystkich dokumentów wskazanych w ogłoszeniu o konkursie; 3) z oferty wynika, że kandydat nie spełnia wymagań wskazanych w ogłoszeniu o konkursie. W kontrolowanej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stwierdzone przez komisję konkursową uchybienie formalne w postaci braku własnoręcznego podpisu skarżącego na kserokopii dyplomu ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania oświatą, mogło stanowić podstawę do niedopuszczenia skarżącego do udziału w konkursie. W ocenie Sądu tego rodzaju uchybienie nie powinno spowodować niedopuszczenia skarżącego do udziału w konkursie. Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia konkursowego MEN regulują kwestię dokumentów potwierdzających spełnienie przez kandydata wymogów w zakresie wykształcenia w § 1 ust. 2 pkt 4 lit. "e" rozporządzenia stanowiąc, że wymaganymi od kandydata dokumentami są "oryginały lub poświadczone przez kandydata za zgodność z oryginałem kopie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganego wykształcenia, w tym dyplom ukończenia studiów wyższych lub świadectwo ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania albo świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu zarządzania oświatą". Na marginesie należy zaznaczyć, że w odniesieniu do kandydatów na stanowisko dyrektora publicznej szkoły istnieje wymóg przedłożenia oprócz dyplomu ukończenia szkoły wyższej także dokumentów potwierdzających kwalifikacje menadżerskie z zakresu zarządzania wynikający z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego ustalonego w kontrolowanej sprawie, komisja konkursowa stwierdzając, jak wynika ze sporządzonego przez nią protokołu, jedynie brak podpisu skarżącego na kserokopii dyplomu ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania oświatą, jeżeli nie miała zastrzeżeń co do samego dokumentu, powinna umożliwić skarżącemu uzupełnienie braku formalnego przez własnoręczne złożenie podpisu poświadczającego zgodność kserokopii z oryginałem. Tego rodzaju czynność nie jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia konkursowego MEN (żaden z jego przepisów nie wprowadza zakazu uzupełniania w ten sposób braków formalnych przedłożonych kopii dokumentów), a jednocześnie nie tamuje dalszych czynności i postępowania komisji konkursowej. Trzeba także mieć na uwadze, że § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia konkursowego, określający przesłanki unieważnienia konkursu jako przyczynę unieważnienia wymienia nie tylko "nieuzasadnione niedopuszczenie kandydata do postępowania konkursowego" (pkt 1 rozporządzenia), ale także " inne nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu" (pkt 4 rozporządzenia). Wskazuje to na różnicowanie przez prawodawcę przyczyn, które decydują o ocenie odnośnie zgodnego lub niezgodnego z prawem przeprowadzenia konkursu. Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że w toku postępowania konkursowego mogą zaistnieć tego rodzaju uchybienia, które są nieistotne i jako takie mogą podlegać ewentualnemu uzupełnieniu. Do takich nieistotnych uchybień należy zaliczyć brak podpisu kandydata na kopii dyplomu ukończenia studiów podyplomowych z zakresu zarządzania, w sytuacji kiedy z okoliczności (umieszczenia tego dokumentu wraz z innymi dokumentami oferty w zamkniętej kopercie) wynika, że pochodzi on niewątpliwie od danego kandydata. Tego rodzaju brak może co najwyżej podlegać uzupełnieniu w sposób wskazany wyżej przez Sąd. W przedmiotowej sprawie takie uzupełnienie nie nastręczało żadnych problemów, gdyż jak wynika z protokołu posiedzenia komisji konkursowej z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący stawił się osobiście na to posiedzenie. Pogląd co do możliwości uzupełniania uchybień formalnych w postępowaniach konkursowych w oświacie jest prezentowany w orzecznictwie (vide wyrok NSA z dnia 16.07.2013 r. sygn. akt I OSK 786/13). Natomiast przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie przez komisję konkursową głosowanie i podjęcie decyzji o zażądaniu przedstawienia przez skarżącego oryginału dyplomu, nie pozostaje w związku rzeczowym ze stwierdzonym brakiem formalnym, ponieważ jak wynika z przepisu § 1 ust. 3 rozporządzenia konkursowego MEN, żądanie przedstawienia oryginału dokumentów w postępowaniu konkursowym w oświacie może zgłosić jedynie organ, a nie komisja konkursowa. Czynność odrzucenia oferty skarżącego w drodze uchwały komisji konkursowej i niedopuszczenie go do udziału w konkursie, w powyższej sytuacji została dokonana z rażącym naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia konkursowego MEN. Natomiast jako niezasadne należy ocenić zarzuty skargi w części dotyczącej naruszenia zasady bezstronności komisji konkursowej. Z przedłożonych przez organ dokumentów wynika, że skład komisji odpowiadał wymogom określonym w przepisach ww. rozporządzenia konkursowego MEN, a branie udziału w pracach komisji byłego dyrektora szkoły, w której pracuje kandydatka, której oferta została wybrana w konkursie, w kontekście powyższych przepisów nie stanowi o niemożności udziału takiej osoby w komisji konkursowej. Taka okoliczność nie daje podstaw do wykluczenia z komisji konkursowej . Brak zasadności tego zarzutu nie zmienia jednakże oceny Sądu, że podjecie czynności polegającej na odrzuceniu oferty skarżącego przez komisję konkursową i niedopuszczenie go do udziału w postępowaniu konkursowym nastąpiło z rażącym naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia konkursowego MEN, wskutek czego na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność tej czynności (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.nr 163 poz. 1348 ze zm.).