II SA/Bd 981/11

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-11-17

Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, na podstawie którego nałożył karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i zezwolenia, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów wskazujących na grzecznościowy charakter przewozu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżący faktycznie wykonywał transport drogowy w rozumieniu ustawy, czy też przewóz miał charakter grzecznościowy, co było kluczowe dla zastosowania sankcji.
Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję nakładającą na M. K. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i zezwolenia, pojazdem innym niż autobus oraz z naruszeniem przepisów dotyczących dokumentacji pracy kierowcy. Organ ustalił, że skarżący wykonywał transport osób na trasie Ł. – K. pojazdem niebędącym autobusem, a kierowca nie posiadał wymaganych dokumentów. Skarżący wniósł skargę, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, twierdząc, że przewóz miał charakter grzecznościowy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...] na rzecz skarżącego [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako k.p.a.), art. 4 pkt 7, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 18b ust. pkt 1 i 7, ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 18 ust. 3, art. 39a ust. 1-4, art. 39k ust. 1-3, art. 39I ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a) oraz ust. 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz Ip. 1.1, 1.8.1, 2.1 i 2.4 załącznika do w/w ustawy, utrzymał w mocy decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] nakładającą na M. K. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek (naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym), bez wymaganego zezwolenia (naruszenie przepisów art. 18 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 4 oraz art. 87 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o transporcie drogowym), pojazdem innym niż autobus (naruszenie przepisów art. 18b ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o transporcie drogowym) oraz z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (naruszenie przepisów art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39j ust. 1-3, art. 39k, art. 39I ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż w dniu [...] w miejscowości S. przeprowadzono kontrolę kierowanego przez A. J. pojazdu marki [...] o nr rej. [...], która wykazała, iż przedmiotowym pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy osób na trasie Ł. – K., że transport ten wykonywany był pojazdem innym niż autobus oraz że kierowca nie był w stanie okazać wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego osób, zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wymogów ustawowych oraz zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych. Powyższe ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli, który został sporządzony, jak wskazał organ, w oparciu o przeprowadzone w dniu [...] dowody w postaci przesłuchania świadków - kierowcy A. J. oraz jednego z pasażerów pojazdu P. P. Z przeprowadzonych zaś w dalszym toku postępowania czynności wyjaśniających uzyskano, jak wskazał organ, w oparciu o pisma z dnia [...] i z dnia [...] informacje, kolejno ze Starostwa Powiatowego w G. i Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, iż właściciel przedmiotowego pojazdu – M. K. nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób oraz międzynarodowego transportu drogowego osób. W sprawie, organ I instancji wystąpił również z zapytaniem do Urzędu Marszałkowskiego w T., czy jakiemukolwiek przedsiębiorcy wydano zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych na trasie Ł. – K., w następstwie którego otrzymał odpowiedź pismami z dnia [...], iż zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych specjalnych w ramach linii Z. – Ł. – G. – K. wydano jedynie przedsiębiorcy M. B. w dniu [...], natomiast skarżącemu według stanu na dzień [...] nie wydano zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych i/lub regularnych specjalnych. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia faktyczne organ I instancji, zasadnie zdaniem organu odwoławczego, nałożył na M. K. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wskazane powyżej naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty, które wykonują przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1 - 8 podlegają karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 zł, z zastrzeżeniem z art. 92 ust. 2 w/w ustawy, iż suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć w odniesieniu do kontroli drogowej kwoty 15000 zł. Wykaz tych naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa, jak wskazał organ, załączniki do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z Ip. 1.1 tego załącznika wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8000 zł. Za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne nakładana jest kara pieniężna w wysokości 500 zł (Ip. 1.8.1 załącznika). Stosownie zaś do Ip. 2.1 załącznika wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 6000 zł, natomiast naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego osób w zakresie przewozów regularnych pojazdem innym niż autobus sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1000 zł (Ip. 2.4 w/w załącznika). W zakresie naruszeń określonych pod Ip. 1.1 i 2.1 załącznika, organ II instancji stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na to, iż w chwili kontroli strona wykonywała przewóz regularny w ramach transportu drogowego osób. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca przewoził pasażerów będących pracownikami przedsiębiorstwa [...] na trasie Ł. – K., jednakże z uwagi na brak umowy między przewoźnikiem a w/w przedsiębiorstwem brak było przesłanki do stwierdzenia, iż przewóz regularny miał charakter specjalny. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli w oparciu o zeznania kierowcy oraz jednego z pasażerów P. P. Znajdujące się natomiast w aktach sprawy oświadczenia pasażerów, którym organ II instancji nie odmówił wiarygodności, stanowią w ocenie organu zarówno potwierdzenie okoliczności, że przewozy osób wykonywane przez stronę mają charakter zarobkowy, ponieważ każdy z pasażerów oświadczył, iż przekazywał stronie bądź kierującemu pojazdem określoną kwotę pieniędzy tytułem zwrotu kosztów paliwa, jak i że mają one charakter regularny, albowiem pasażerowie przewożeni są w określonym celu (do pracy w K.) i w określonych, stałych godzinach. Na marginesie organ odwoławczy podzielił zarzut strony, iż organ I instancji nie uznał przedstawionych przez stronę oświadczeń pasażerów za wiążące nie podając ku temu podstawy, poza stwierdzeniem, iż oświadczenia te zostały przedstawione dopiero w trakcie postępowania administracyjnego, niemniej jednak organ II instancji jednocześnie zastrzegł, że wniosek o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania osób przewożonych przez kierowcę w chwili zatrzymania na okoliczność niewykonywania przez stronę przewozu regularnego w ramach transportu drogowego osób ma na celu wyłącznie przedłużenie postępowania w sprawie. W odpowiedzi zaś na argumenty strony dotyczące niewykonywania przez nią działalności gospodarczej organ, powołując się na wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r. o sygn. akt II GSK 670/08, stwierdził, iż z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Zdaniem więc organu odwoławczego podlegające sankcji wykonywanie transportu drogowego traktowane winno być jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić ono przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej działalności ewidencjonowanej. W kwestii zaś zarobkowego charakteru przewozu organ odwoławczy powołał się na art. 16 ust. 1 ustawy Prawo przewozowe, który stanowi, iż umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym. Organ zaznaczył, iż przedmiotowej sprawie z oświadczeń złożonych przez pasażerów pojazdu wynika, że przekazywali oni stronie bądź kierującemu pojazdem określone kwoty pieniędzy tytułem zwrotu kosztów paliwa, a zatem warunek określony przytoczonym przepisem został w ocenie organu spełniony. Organ podkreślił także, iż w toku postępowania wyjaśniającego przesłuchany został w charakterze świadka przedsiębiorca M. B., a z jego zeznań wynika, iż wykonywał on na podstawie zezwolenia nr [...] przewozy regularne specjalne osób na trasie Z. – Ł. – G. – K., niemniej jednak zmuszony był te przewozy zawiesić ze względu na pojawienie się na powyższej linii nieuczciwej, tj. innego przewoźnika, wykonującego przewozy 9-osobowymi busami. W świetle powyższych okoliczności organu II instancji stwierdził, iż w omawianej sprawie odwołujący bezspornie naruszył Ip. 1.1 i 2.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a zatem decyzja o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości odpowiednio 8000 zł i 6000 zł za te naruszenia była zdaniem organu słuszna i uzasadniona. Ustalenie, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz regularny, w ocenie organu odwoławczego determinuje stwierdzenie w świetle art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o transporcie drogowym, iż strona popełniła również naruszenie określone pod Ip. 2.4 załącznika do tej ustawy, jako że wykonywała ona w dniu kontroli przewóz regularny samochodem osobowym marki [...], co ustalono na podstawie kserokopii okazanego do kontroli dowodu rejestracyjnego znajdującej się w aktach sprawy. W oparciu o powyższe organ II instancji uznał, iż rozstrzygnięcie o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za naruszenie z Ip. 2.4 załącznika należy uznać za prawidłowe. Odnosząc się natomiast do naruszenia wskazanego pod Ip. 1.8.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym organ II instancji zaznaczył, że po przeprowadzeniu kontroli drogowej i wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia m.in. badań lekarskich i psychologicznych kierowcy oraz że strona do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej nie przedstawiła organowi tych dokumentów, lecz stwierdziła, iż A. J. w chwili zatrzymania do kontroli nie wykonywał zawodu kierowcy, w związku z czym nie musi on posiadać odpowiednich badań lekarskich i psychologicznych. W oparciu o wskazane okoliczności oraz poczynione ustalenie, iż strona w dniu kontroli wykonywała przewóz regularny w ramach krajowego transportu drogowego osób organ II instancji uznał, iż kierowca w świetle przepisów art. 39I ust. 1, 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 ustawy o transporcie drogowym winien był posiadać ważne na dzień kontroli badania lekarskie i psychologiczne, potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W konsekwencji więc, zdaniem organu, także i rozstrzygniecie organu I instancji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie określone pod Ip. 1.8.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym jest prawidłowe. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji prowadził, wbrew twierdzeniom strony odwołującej, postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Na powyższą decyzję M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie ustaleń poczynionych w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a więc ustaleń dowolnych; art. 8 kpa poprzez wadliwe prowadzenie postępowania, naruszające zasadę zaufania do organów państwa; art. 93 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pomimo braku do tego podstaw faktycznych i prawnych; oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodów z zeznań świadków wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] na okoliczność wyjaśnienia spornej między stronami kwestii, czy skarżący wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji i zezwolenia w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podkreślił w uzasadnieniu skargi, że przewóz osób do miejsca pracy jego żony miał wyłącznie charakter koleżeński i odbywał się za symboliczne pieniądze mające jedynie zwrócić koszt dojazdu do pracy. Zaznaczył, że z oświadczeń osób przewożonych przez niego do miejsca ich pracy wynika jednoznacznie, że nie prowadzi on działalności gospodarczej, że nie jest on przedsiębiorcą oraz przede wszystkim że nie wykonywał on transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Nieuprawnione są więc zdaniem skarżącego twierdzenia organu odwoławczego, że oświadczenie te stanowią dowód na wykonywanie przez stronę przewozów regularnych specjalnych w ramach zarobkowego przewozu drogowego osób. W ocenie skarżącego w sytuacji przestawienia przez stronę powyższych oświadczeń oraz wystąpienia w ich świetle zasadniczej wątpliwości co do istnienia okoliczności będącej podstawą wymierzenia kary, organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia ponad wszelką wątpliwość stanu faktycznego sprawy, tj. zobligowany był przesłuchać świadków składających oświadczenia na okoliczność, czy skarżący wykonywał transport drogowy osób bez wymaganej licencji i zezwolenia w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Pomimo tego jednak organ nie przeprowadził przedmiotowych dowodów i podjął rozstrzygnięcie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, co zdaniem skarżącego uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami prawa procesowego. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji. Materialnoprawną podstawę decyzji orzekających w sprawie organów stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Ustawa ta określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego. W myśl art. 4 pkt 1 cyt. ustawy krajowy transport drogowy oznacza "podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Transport drogowy jest rodzajem działalności gospodarczej, zaś podmiot wykonujący taką działalność posiada status przedsiębiorcy. Wykonywanie więc transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie prowadzi trwale (w sposób zorganizowany i ciągły) działalności gospodarczej, nie widnieje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą zawartej w przedmiotowej ustawie definicji transportu drogowego (art. 4 pkt 1-3). Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. (II GSK 670/08, LEX nr 478526), "z przepisów art. 4 pkt 1-3, art. 5 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej." Na podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego, jako gospodarczej działalności usługowej, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wymagane jest uzyskanie odpowiedniej licencji. Zgodnie z art. 18 ust. 1 omawianej ustawy wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga uzyskania zezwolenia. Nie wymaga jedynie zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli spełnione zostały warunki określone w pkt 1), 2) lub 3) art. 18 ust. 3 w/w ustawy. Następstwem wskazanych przepisów jest wymóg ustawowy z art. 87 ust. 1 pkt 1 i 2a posiadania przez kierowcę i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypisu z licencji - w przypadku wykonywania transportu drogowego oraz odpowiedniego zezwolenia lub wypisu z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy - w przypadku wykonywania przewozu drogowego osób w postaci przewozu regularnego i regularnego specjalnego. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł w art. 87 ust. 3 w/w ustawy, że to przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Obowiązkiem przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy jest również kierowanie kierowców na badania lekarskie i psychologiczne (art. 39I ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o transporcie drogowym), jako że w myśl art. 39j ust. 1 i 39k ust. 1 kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega takim badaniom przeprowadzonym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań odpowiednio zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy należy również wskazać, iż do wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym używa się w myśl art. 18b ust. 1 pkt 1 wyłącznie autobusów odpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Dlatego też przepis art. 18b ust. 2 pkt 1 w/w ustawy zabrania podczas wykonywania przewozów regularnych używania do przewozu innych pojazdów niż autobusy oraz autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Konsekwencje niezastosowania się do obowiązków wynikających z przytoczonych przepisów przewiduje przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że ten, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów enumeratywnie wymienionych w pkt 1 - 8 ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł, z tym że stosownie do przepisu art. 92 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 15000 zł. Wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 w/w ustawy). Stwierdzenie więc naruszenia wskazanych przepisów, tak jak to uczyniły orzekające w niniejszej sprawie organy, zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obliguje organ administracyjny do nałożenia na wykonującego przewóz drogowy odpowiedniej kary pieniężnej w wymiarze przewidzianym w załączniku do ustawy o transporcie drogowym za poszczególne naruszenie. Niemniej jednak, aby to uczynić, organ musi poprzeć poczynione stwierdzenie co do naruszenia przepisu prawa dotyczącego transportu drogowego niebudzącym wątpliwości, kompletnym i spójnym materiałem dowodowym odzwierciedlającym stan faktyczny sprawy. Tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na właściwą subsumcję do niego przytoczonych powyżej norm prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności zbadania wynikało to, czy skarżący wykonywał krajowy transport drogowy w rozumieniu ustawy, co pozwoliłoby na stosowanie wynikających z niej sankcji. W ocenie Sądu orzekające organy nie ustaliły w sposób odpowiadający wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego okoliczności faktycznych sprawy w tym zakresie, w związku z czym nie mogły one prawidłowo zastosować norm prawa materialnego do niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego. Należy wyraźnie podkreślić to, że obowiązek dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wynika z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a. Obowiązek ten jest realizowany dzięki wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy traktować więc ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Obowiązek organu administracyjnego zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, znajduje odzwierciedlenie w powinności organu podjęcia stosownych działań, m.in. przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy czy zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. W przedmiotowej sprawie orzekające organy powzięły informację ze złożonych przez skarżącego oświadczeń osób przewożonych pojazdem strony, iż przewóz ten ma charakter koleżeński, jako że żona skarżącego pracuje w tym samym miejscu pracy co oni, a pracownicy ci nie mają żadnego innego dogodnego środka transportu oraz że przewóz ten odbywa się za drobną opłatą mającą zwrócić skarżącemu koszty zakupu paliwa. Także z oświadczenia kierowcy wynika, że nie jest on pracownikiem skarżącego, a wykonywany przez niego czasami przewóz żony skarżącego oraz jej koleżanek do miejsca ich pracy nie odbywa się za wynagrodzeniem, lecz ma charakter zwykłej pomocy. Nadto z oświadczenia K. B., koleżanki z zakładu pracy żony skarżącego, wynika, iż także ona czasami podwozi swoim samochodem innych pracowników do zakładu pracy w ramach koleżeńskiej przysługi. Skarżący złożył również zaświadczenie pracodawcy jego żony, iż zakład pracy nie zapewnia dojazdu pracownikom. W oparciu o wskazane dokumenty, skarżący starał się wykazać, iż nie wykonuje on transportu drogowego osób bez wymaganej licencji i zezwolenia w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. W tym celu też złożył w piśmie z dnia [...] wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadków osób, które złożyły w/w oświadczenia. Pomimo tych okoliczności organ II instancji nie przeprowadził tychże dowodów wskazując, że wniosek ten ma jedynie na celu przedłużenie postępowania oraz że złożone oświadczenia stanowią wyłącznie dowód na to, że skarżący wykonuje przewóz regularny specjalny w ramach zarobkowego przewozu drogowego osób. Organ I instancji natomiast nie uznał w/w oświadczeń wskazując, że zostały one złożone dopiero w trakcie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu takie działania organów naruszają art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ administracyjny bowiem może uznać daną istotną okoliczność za udowodnioną dopiero po skonfrontowaniu jej z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Brak więc wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie nie pozwala na nie budzące wątpliwości ustalenie, że dany fakt miał miejsce. W niniejszej sprawie organy nie tylko nie wykazały żadnej inicjatywy w zakresie zweryfikowania wersji przebiegu zdarzeń przedstawionej przez skarżącego, ale przede wszystkim w sposób dowolny i niezasadny pominęły dowody przedstawione przez niego. Należy podkreślić to, że skarżący nie kwestionował okoliczności, iż określone działania faktyczne (a nie wyłącznie działania prawne - ewidencja, rejestracja, posiadanie licencja itd.) determinują posiadanie przymiotu przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, lecz próbował wykazać, iż działanie jego nie polegało na wykonywaniu transportu drogowego osób w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, lecz ma wyłącznie charakter grzecznościowy, koleżeński i jest związane z codziennym dowożeniem żony do miejsca pracy. Tą też okoliczność jako istotną organy miały obowiązek w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnić, czego jednak nie uczyniły. Tym samym wiec naruszyły w/w przepisy postępowania administracyjnego w sposób istotny. Biorąc więc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, przez co naruszono przepisy postępowania zawarte w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji przepisy prawa materialnego, przytoczone na wstępie rozważań prawnych uzasadnienia. Nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego nie mogło bowiem doprowadzić, jak wskazano powyżej, do prawidłowej subsumcji dokonanych ustaleń pod określone normy prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny uzupełni materiał dowodowy zgodnie z uwagami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, dokonując stosownych ustaleń faktycznych z punktu widzenia przesłanek warunkujących zastosowanie art. 92 ustawy o transporcie drogowym. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącego wpisu w kwocie 450 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło