I OZ 291/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1461/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R.S. na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w B. postanawia oddalić zażalenie. Rada Gminy K. w dniu [...] maja 2013 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w B. R.S. w dniu 7 czerwca 2013 r. wezwał Radę Gminy K. do usunięcia naruszenia prawa. Rada Gminy K. nie udzieliła odpowiedzi na to wezwanie. R.S. pismem z dnia 27 czerwca 2013 r., sprecyzowanym pismami z dnia 1 lipca 2013 r. oraz z dnia 22 lipca 2013 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w uchwałę, jednak nie uczynił tego za pośrednictwem organu właściwego, tj. Rady Gminy K., lecz za pośrednictwem Wojewody [...], który przekazał przedmiotową skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 25 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 7 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego) przekazał odpis skargi, wraz z odpisami pism ją precyzujących, do organu właściwego, tj. do Rady Gminy K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1461/13 odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu, zestawiając datę wniesienia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (7 czerwca 2013 r.) z datą wniesienia skargi, za którą, w związku ze skierowaniem jej za pośrednictwem organu niewłaściwego, należy przyjąć datę nadania skargi właściwemu organowi przez Sąd, tj. dzień 7 sierpnia 2013 r., należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Ostatni dzień terminu do wniesienia skargi upłynął bowiem w dniu 6 sierpnia 2013 r. Odpis w/w postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 30 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 6 września 2013 r. (data stempla pocztowego) R.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Rady Gminy K., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy K. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w B. W uzasadnieniu wniosku wskazał na brak pouczenia go przez Radę Gminy K. oraz Wojewodę [...] o możliwości, terminie i sposobie zaskarżenia uchwały z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz opieszałością pracowników Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przekazaniu skargi organowi właściwemu – Radzie Gminy K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1461/13 odmówił R.S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia podał, że wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny, jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy, uznać bowiem należy, iż skarżący nie uprawdopodobnił, aby do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło bez jego winy. Podkreślił, iż ustawodawca nie przewidział takich regulacji prawnych, które – analogicznie do rozwiązań dotyczących zaskarżania decyzji administracyjnych – obligowałyby organ do informowania w każdym przypadku – z urzędu – o sposobie i terminie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W takiej sytuacji nie obowiązują bowiem zasady określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zawarta w art. 9 K.p.a., zasada czuwania przez organy, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. To na stronie bowiem, która zamierza poddać we wskazanym trybie konkretną uchwałę kontroli sądowej, spoczywa obowiązek dopełnienia prawem określonych warunków, w tym wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jak również wniesienia skargi w odpowiednim terminie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie może przerzucać zatem na organ winy za niepouczenie go o sposobie i terminie wniesienia skargi, gdyż to on powinien podjąć działania, celem uzyskania stosownych informacji w tym zakresie. Powoływanie się na brak pouczenia co do możliwości zaskarżenia uchwały i przewidzianym do tego trybie oraz terminie nie stanowi o braku winy oraz dochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu sprawy, uprawniającym do przywrócenia terminu. Również wskazana przez skarżącego okoliczność opieszałego działania pracowników Sądu pierwszej instancji w wykonaniu zarządzenia o przekazaniu skargi właściwemu organowi nie może usprawiedliwiać braku winy strony, gdyż Sąd nie zaniedbał obowiązku przekazania skargi Radzie Gminy K., a poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo i w rozsądnych terminach. Skarżący nie może tym samym przerzucać na Sąd winy za przekazanie skargi właściwemu organowi z opóźnieniem, skutkującym wniesieniem skargi z uchybieniem terminu, gdyż to na skarżącym ciążył obowiązek wniesienia skargi do Sądu za pośrednictwem właściwego organu. Zaniedbanie skarżącego w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, co uniemożliwia przyjęcie, że uchybił on terminowi bez swojej winy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia R.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniósł, iż obiektywnie oceniając zachowanie Wojewody [...] (przetrzymywanie skargi przez 3 tygodnie) oraz pracowników Sądu pierwszej instancji (wykonywanie technicznego zarządzenia o przesłaniu skargi pocztą do organu właściwego przez 7 dni) nie jest zgodne ze standardami postępowania organów administracji i wymiaru sprawiedliwości, co sprawia, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie, wskazując, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołane przez skarżącą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi. Wskazać należy, iż w procedurze administracyjnej, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 K.p.a.). Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 K.p.a.). Zauważyć jednak należy, iż skarga do sądu administracyjnego, w odróżnieniu od podania składanego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, podlega rygorom wynikającym z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że w przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego organu, termin do jej wniesienia jest zachowany tylko wówczas, gdy skarga zostanie przed upływem terminu przekazana organowi właściwemu, czyli temu, za pośrednictwem którego skarżący winien ją skierować do sądu administracyjnego. Ewentualne ryzyko przekroczenia w/w terminu procesowego oraz skutki z tym związane (odrzucenie skargi) obciążają stronę postępowania, a nie inne organy czy Sąd, do którego skarga wpłynęła za pośrednictwem organu niewłaściwego, nawet gdyby organy te nie przekazały skargi niezwłocznie do dalszego procedowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, iż skarżący nie może przerzucać na Sąd winy za przekazanie skargi właściwemu organowi z opóźnieniem, skutkującym odrzuceniem skargi, ponieważ to na skarżącym ciążył obowiązek wniesienia skargi w prawidłowym trybie. Rada Gminy K. nie miała ponadto obowiązku pouczać skarżącego o możliwości, terminie i sposobie wniesienia skargi na swoją uchwałę, bowiem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązujące przy wydawaniu decyzji administracyjnej, nie mają zastosowania przy wydawaniu uchwały organu gminy. Podkreślić także należy, iż ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu nie od stopnia winy, lecz od uprawdopodobnienia jej braku. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.