II FSK 1736/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędziowie: NSA Bogdan Lubiński, WSA del. Jacek Niedzielski (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Po 823/13 w sprawie ze skargi D. I. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcie postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a : odrzucić skargę kasacyjną. 1.1. Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Po 823/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę D. I. na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych (pkt I) i przyznał od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adwokatowi B. S. kwotę 295,20 zł, uwzględniając podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. 1.2. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że wydanie interpretacji w niniejszej sprawie, zawierającej odpowiedź na zadane we wniosku pytania, sprowadzałoby się w istocie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie poczynionych przez byłego męża skarżącej odliczeń podatkowych w latach 2011-2012, w szczególności ustalenia, czy i w jakiej wysokości dokonał on odliczeń w ramach ulgi na dzieci tzw. ulgi prorodzinnej oraz, czy w niniejszej sprawie byłemu mężowi przysługiwało prawo do przedmiotowego odliczenia. Tymczasem organ interpretacyjny nie ma uprawnień, aby w trybie wydawania interpretacji indywidualnej przeprowadzać jakiekolwiek postępowanie dowodowe. Przedmiotem postępowania interpretacyjnego uregulowanego przepisami art. 14b-14p Ordynacji podatkowej może być bowiem wyłącznie ocena prawna danego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego dotyczącego wnioskodawczyni, dokonywana na gruncie przepisów prawa podatkowego. Oznacza to, że rolą organu i istotą jego postępowania w sprawie indywidualnej interpretacji jest tylko i wyłącznie ocena stanowiska strony, nie zaś ocena stanowiska, czy też postępowania innych organów podatkowych, czego - zdaniem organu - oczekiwała strona. 2.1. Na powyższe orzeczenie pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, złożył skargę kasacyjną, w której - jako jedyny zarzut - podniósł "naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14b § 1 w zw. z art. 14c § 1 i 2 O.p. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżącej w niniejszej sprawie nie przysługuje pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego". W uzasadnieniu wskazał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Poznaniu. "Skarżąca przedstawiła bowiem stan faktyczny i własne stanowisko co do jego oceny prawnej. Uzasadnia to wniosek o wydanie dla Skarżącej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego". W oparciu o tak postawiony zarzut pełnomocnik Skarżącej zaskarżył wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w punkcie I, rozpoznanie skargi i zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu w postępowaniu wywołanym przedmiotową skargą, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. 2.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako niespełniająca wymogów formalnych określonych w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: "P.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w skardze kasacyjnej należy m.in. przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Podstawą skargi kasacyjnej może zaś być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), jak również naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W obu przypadkach należy wskazać konkretny przepis, który - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległ naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Z kolei, uzasadnienie kasacji winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym owo naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu aniżeli zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. 3.2. Podkreślić w tym miejscu należy, że prawidłowe skonkretyzowanie podstaw kasacyjnych oraz ich należyte uzasadnienie jest koniecznym warunkiem, umożliwiającym merytoryczne rozpoznanie środka odwoławczego przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, odmiennie niż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, obowiązuje bowiem zasada pełnego związania sądu odwoławczego granicami środka odwoławczego (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem zastępować strony w konkretyzowaniu podstaw kasacyjnych, strona zaś powinna je sprecyzować w taki sposób, aby nie trzeba było domyślać się jej rzeczywistych intencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1312/04, Lex nr 180429). Dlatego też ustawodawca w art. 175 § 1-3 powołanej wyżej ustawy określił krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia omawianego środka zaskarżenia. Nałożenie tego obowiązku na ustawowo określonych profesjonalistów miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 243/10). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Podstawy kasacyjne stanowią tzw. element konstrukcyjny skargi kasacyjnej, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. 3.3. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych wyżej wymogów ustawowych. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu prawa regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, tj. przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których naruszenia miałby się dopuścić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sformułował jedynie, i to w sposób bardzo ogólny, podstawę kasacyjną, opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego, którą następnie bardzo lakonicznie uzasadnił. Skarga kasacyjna, która nie zawiera uzasadnienie, jest dotknięta brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Powyższe w konsekwencji uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jej merytoryczne rozpoznanie i skontrolowanie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. 3.4. Dodać przy tym należy, że zasadą jest, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym niedopuszczalną skargę kasacyjną (art. 178 P.p.s.a.). W razie jednak nie dostrzeżenia przez sąd pierwszej instancji niedopuszczalności skargi kasacyjnej i przekazania jej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, kompetencje do odrzucenia skargi kasacyjnej przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, bowiem w myśl art. 180 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny. 3.5. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.