II FZ 1350/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del) Lidia Ciechomska - Florek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2014 r. zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z 5 września 2013 r. I SA/Kr 1261/13 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z 5 września 2013 r I SA/Kr 1261/13, odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 5 września 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Ze stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. B. (dalej jako strona) sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa. Wykonanie decyzji miało dodatkowo skutkować szkodą w majątku strony, wynikającą z pozbawienia jej możliwości korzystania ze środków pieniężnych, co jest tym bardziej uzasadnione, iż posiada status przedsiębiorcy, a w związku z tym istotne jest dlań zachowanie płynności finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie. W szczególności, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co może uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi w sposób przekonujący pokazywać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie sądu pierwszej instancji, strona nie uzasadniła bliżej swojego żądania, nie przedstawiła żadnego konkretnego argumentu wskazującego na potrzebę czy konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie okazała żadnych dokumentów przemawiających na rzecz wniosku. Należy przy tym wyjaśnić, że sąd rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu nie bada merytorycznej zasadności skargi - nie bada jej legalności. Kieruje się jedynie przesłankami z art. 61 § 3 p.p.s.a. w kontekście podniesionej przez stronę argumentacji i okoliczności sprawy. Zdaniem sądu pierwszej instancji, ogólne stwierdzenie o "szkodzie w majątku strony, wynikającej z pozbawienia jej możliwości korzystania ze środków pieniężnych", na które powołuje się pełnomocnik strony nie daje się zmieścić w ścisłej formule, jaką posługuje się ustawodawca w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Tego typu ogólna kategoria znaczeniowa nie stanowi wystarczającej przesłanki umożliwiającej sądowi wstrzymanie wykonania decyzji. Nie ulega wątpliwości, że zasadniczo konieczność uiszczenia oznaczonej w decyzji kwoty wiąże się ze znacznym wysiłkiem finansowym, co nie zwalnia strony z obowiązku przybliżenia sądowi jego sytuacji majątkowej oraz odniesienia jej do zapisów ustawowych w celu należytego wykazania zaistnienia przesłanek ustawowych zastosowania ochrony tymczasowej. Zwłaszcza w przypadku, gdy chodzi o podmioty charakteryzujące się statusem przedsiębiorcy, które z natury rzeczy powinny wyróżniać się profesjonalizmem i doświadczeniem w obrocie. Nadto, zdaniem sądu pierwszej instancji, wykonanie decyzji - związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ma z zasady charakter odwracalny. Konsekwencją bowiem ewentualnego wzruszenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, będzie zwrot zapłaconego lub wyegzekwowanego podatku. Strona, w zażaleniu z 23 września 2013 r., zakwestionowała w całości postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z 5 września 2013 r., wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto wniosła o potraktowanie zażalenia także jako ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Strona zarzuciła "naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegającego na niewłaściwym przyjęciu, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji , zawarty w skardze z 28 czerwca 2013 r., nie zawiera uzasadnienia podstaw określonych w niniejszym przepisie, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zawieszenie wykonania decyzji". W uzasadnieniu strona wskazała, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jej wykonanie skutkować będzie szkodą dla majątku strony oraz może ona utracić płynność finansową i ciągłość działania jako przedsiębiorca. Przedmiot działania strony obejmuje detaliczną sprzedaż samochodów nowych i używanych, współpracuje ona z kontrahentami krajowymi i zagranicznymi, co nakłada na nią obowiązek rzetelnego i terminowego wykonywania wymagalnych zobowiązań, a w konsekwencji posiadania odpowiedniej ilości środków pieniężnych i linii kredytowej. Niewywiązywanie się z zobowiązań może doprowadzić do bankructwa. Wysokość zobowiązania za 2006 r. wynosi 1.354,029 zł, za 2004 r. – 653.893, za 2005 r. – 1.098,084 zł. Strona zwróciła uwagę na niekorzystną koniunkturę gospodarczą. Oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji spowoduje konieczność zaciągnięcia kolejnych zobowiązań w celu wykonania decyzji oraz pozbawi ją możliwości terminowego wykonania istniejących zobowiązań. Oznaczać to będzie niemożliwość efektywnego zarządzania przedsiębiorstwem. Dyrektor Izby Skarbowej w K., w odpowiedzi na zażalenie z 5 września 2013 r. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Zręby instytucji wstrzymania wykonania aktu lub czynności zostały przewidziane w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w art. 61 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 3 wymienionej ustawy, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd odwoławczy wskazuje, że skoro sąd orzeka o wyroku na wniosek strony, to na stronie spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony, jak też powielenie argumentacji rozpatrywanej przez sąd pierwszej instancji. Nie budzi wątpliwości, że hipotetyczna likwidacja działalności gospodarczej w wyniku wykonania decyzji powoduje trudne do odwrócenia skutki, o których jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rzecz w tym, że na stronie – jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji – ciąży obowiązek przynajmniej uprawdopodobnienia, że okoliczność na którą się powołuje może mieć miejsce. Sprowadza się on do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji finansowej, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem we wniosku strona ograniczyła się do nader lakonicznego i gołosłownego stwierdzenia, że jest przedsiębiorcą, a na skutek wykonania decyzji będzie zmuszona zlikwidować prowadzoną działalność gospodarczą. Nie załączyła przy tym do wniosku żadnej dokumentacji, ani nie wyjaśniła dlaczego wykonanie decyzji miałoby skutkować koniecznością zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej – zwłaszcza, że jak wskazała na stronie 4 zażalenia, posiada zdolność zaciągania zobowiązań (s 68 akt sądowych, ab initio). Wobec tego, Sąd odwoławczy nie może merytorycznie przesądzić o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących wstrzymanie wykonania i tym samym – orzec o trafności zażalenia. Sąd odwoławczy dodatkowo wskazuje, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. post. NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I FSK 450/09). Zarazem, wbrew poglądom strony, do wymagalnych zobowiązań należy zaliczyć nie tylko te, o charakterze cywilnoprawnym (umownym), ale też te, o charakterze publicznoprawnym, np. z tytułu podatku dochodowego za 2006 r., które nie ustępują, co do zasady, pierwszeństwa zobowiązaniom "umownym". Sąd odwoławczy stwierdza, że brak jest podstawy prawnej w Dziale V p.p.s.a., art. 199 i n. do zasądzenia kosztów postępowania organowi administracji publicznej w postępowaniu wpadkowym (odpowiedź na zażalenie strony na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania), także w sytuacji, kiedy organ nie jest reprezentowany podczas udzielania odpowiedzi przez profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.