I SA/Wa 390/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2013 r. sprawy ze skargi A.K., E.Z., K.Z. i T.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z [...] września 2012 r. nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] lutego 2004 r. nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z [...] października 2003 r. nr [...], którą stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z [...] września 1967 r. w części stanowiącej własność komunalną. Wyrokiem z 12 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 380/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę [...] S. [...] na powyższą decyzję Kolegium uznając, że decyzja ta nie narusza prawa. W dniu 21 marca 2012 r. do SKO wpłynął wniosek A.W., E.Z., K.Z. i T.Z. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2004 r. nr [...]. Wnioskodawcy we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji powołali się na to, że w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją zostały pominięte strony tego postępowania. W ocenie organu nadzoru powoływana przez wnioskodawców wadliwość jest wadliwością postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, którą można było sanować wyłącznie w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowieniowym a nie stanowi to rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wobec tego żądanie wnioskodawców nie mogło być uwzględnione. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A.K., E.Z., K.Z. i T.Z. zarzucili naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] października 2003 r. nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji SKO z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...]; 2. art. 107 § 3 oraz art. 15 kpa poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów skarżących. W związku z powołanymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] września 2012 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Właścicielem nieruchomości dekretowej położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] był K.K.. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych odpisów postanowień stwierdzających nabycie spadku wynika, że spadek po K.K., który zmarł [...] maja 1940 r. nabyli: syn K.K. i córka S.E.. Natomiast spadek po K.K., zmarłym [...] sierpnia 1969 r. nabyły: B.K. i E.Z. Zaś spadek po B.K., zmarłej [...] grudnia 1986 r. nabyli K.Z. i T.Z. Zatem stronami postępowania nieważnościowego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2004 r. powinni być: S.E., E.Z., K.Z. i T.Z. Jest bezsporne w sprawie, że stronami tamtego postępowania nieważnosciowego były tylko S.E. i E.Z, które wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] września 1967 r. Natomiast pozostali spadkobiercy dawnego właściciela nieruchomości dekretowej, a mianowicie K.Z. i T.Z. nie byli stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego i nie zostały im doręczone decyzje zapadłe w tamtym postępowaniu. Fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Brak udziału strony w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym organ do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. NSA w wyroku z 5 września 2002 r. sygn. akt I SA 3214/01 (opublik. Legalis) stwierdził, że nieustaleni przez organ kręgu stron postępowania i uniemożliwienie im, tym samym, możności wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału jest naruszeniem prawa, będącym wadą postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, skutkującą jego wznowieniem. Prawidłowo więc, w rozpoznawanej sprawie, organ nadzoru zaskarżoną decyzją odmówił stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji nieważnościowej uznając, że powoływana przez wnioskodawców wada tamtego postępowania przejawiająca się w tym, że nie wszyscy spadkobiercy byli stronami postępowania nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, określonej w art. 156 § 1 kpa, leczy wypełnia przesłankę wznowienia takiego postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Niezasadny jest wobec tego zarzut skargi naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa. Stwierdzona bowiem wada postępowania jaką jest brak udziału strony w postępowaniu nie stanowi rażącego naruszenia art. 77 § 1 kpa a zatem nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jaką jest rażące naruszenie prawa. Wskazać należy, że pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, określone w art. 156 § 1 pkt 1-6 kpa z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco (vide: B. Adamiak, J. Borkowski "K.P.A. Komentarz", wyd. C.H. Beck, W-wa 2002, str. 699). Skarżący powołują przepis art. 156 § 1 kpt 2 in fine kpa tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" nie jest definiowane przez przepisy prawa, co zaowocowało pojawieniem się bogatego orzecznictwa kwalifikującego różnego rodzaju naruszenie prawa, bądź to do rzędu rażącego, bądź to do rzędu innego rodzaju naruszenia prawa. Ogólnie przyjmuje się, że naruszenie prawa, które jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jest naruszeniem kwalifikowanym, charakteryzującym się tym, że jest ono "rażące". W piśmiennictwie przyjmuje się przy tym, że zasadniczo chodzi tu o normy prawa materialnego. B. Adamiak w glosie do wyroku NSA z 6 lutego 2006 r. sygn. I FSK 439/05 (OSP z 2007 r., nr 9, poz. 100) przyjmuje, że przez pojęcie "rażące naruszenie prawa" należy rozumieć naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnej normy prawa materialnego. Zapatrywanie to znajduje dodatkowe umocowanie w treści przepisu art. 156 § 1 kpa o tyle, że przepis ten wymienia osobno różnego rodzaju naruszenie przepisów procesowych, a zatem inne naruszenia przepisów proceduralnych nie powinny być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z zasady niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych wynika, że z określonej przyczyny może być prowadzone postępowanie tylko w jednym z trybów. Kwestia, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu jest domeną trybu wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa i nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Prawidłowe zakwalifikowanie przez organ nadzoru wady postępowania nieważnościowego zakończonego decyzją z [...] lutego 2004 r. jako przesłanki wznowienia postępowania a nie stwierdzenia jego nieważności skutkowało wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji a po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymaniem w mocy własnej decyzji. Niezasadny jest także zarzut skargi naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 15 kpa. Organ nadzoru nie ma obowiązku ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez strony jeśli nie mają one wpływu na zgodne z prawem rozpatrzenie sprawy. Już tylko na marginesie powyższych rozważań należy powołać, że decyzja SKO z [...] lutego 2004 r., która była przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym zakończonym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, podlegała kontroli sądowej. Wyrokiem prawomocnym z 12 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 380/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną od tej decyzji co oznacza, że Sąd nie dopatrzył się wad decyzji tak proceduralnych jak i materialnych, które uzasadniałyby wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.