I FZ 60/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia adw. D. J. – pełnomocnika M. spółki z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 868/13 w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. spółki z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 8 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 868/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił adw. D.J. –przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu M. Spółce z o.o. w Z. (zwanej dalej "Spółką") w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 8 maja 2013 roku w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów za wrzesień 2006 r. Sąd I instancji, uzasadniając przyczyny swojego rozstrzygnięcia, wskazał, że pismem opatrzonym datą 20 sierpnia 2014 roku Izba Adwokacka w Łodzi poinformowała o tym, że pełnomocnikiem Spółki został wyznaczony adwokat D.J. Kolejnym pismem z dnia 16 września 2014 roku Izba Adwokacka w Łodzi poinformowała, że nastąpiła zmiana pełnomocnika i został nim adwokat R.O. Pismem z dnia 16 października 2014 roku adwokat D.J. wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną Spółce z urzędu, oświadczając, że wynagrodzenie to nie zostało pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podjął swe czynności w sprawie, gdyż działający z jego upoważnienia aplikant adwokacki zapoznał się z aktami sprawy i sporządził ich fotokopie. Następnie pełnomocnik dokonał analizy zgromadzonych dokumentów oraz powziął decyzje o czynnościach, które winny zostać podjęte w sprawie. Taką czynnością był także kontakt ze skarżącą Spółką, która po powzięciu informacji o ustanowieniu jego osoby pełnomocnikiem z urzędu zwróciła się z prośbą o zmianę pełnomocnika na adwokata G.O., bowiem prowadził on już wcześniejsze sprawy spółki. Zdaniem wnioskodawcy podjął on wszystkie niezbędne czynności w sprawie, za co należy mu się zwrot kosztów udzielonej pomocy prawnej. Sąd I instancji, dokonując analizy powyższych okoliczności, doszedł do wniosku, że wnioskodawca nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. Za udzielenie takiej pomocy nie może być uznanie samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. W szczególności nie złożył w imieniu strony skarżącej żadnego pisma procesowego, czy też skargi kasacyjnej, bądź opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Sąd wskazał przy tym, że wskazane czynności miały wyłącznie charakter techniczny i trudno uznać, by nakład pracy z nimi związany był znaczny. Adwokat D. J. w złożonym zażaleniu nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji. Zaznaczył, że we wniosku o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wykazano, że pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy, ale również powziął decyzje co do kolejnych kroków postępowania, kontaktując się w tej sprawie ze stroną skarżącą. Wskazano ponadto, że podjęto czynności techniczne polegające na kserowaniu akt sprawy. W ocenie autora zażalenia wszystkie podjęte w sprawie czynności wymagały czasu oraz zaangażowania ze strony pełnomocnika, w związku z czym wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej był w pełni uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zakresie pełnomocników ustanowionych z urzędu jedyną regulacją wskazaną w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która określa zasady ich wynagradzania jest art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). W myśl tego przepisu wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Tymi przepisami są rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości: z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490), z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu(Dz.U. z 2011 r., nr 31, poz. 153), z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2003 r., nr 212, poz. 2076). Natomiast przepisy określające zasady otrzymywania wynagrodzenia przez adwokatów są uregulowane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461), zwanego dalej "Rozporządzeniem". W ust. 1 § 2 tegoż rozporządzenia prawodawca wskazał, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stanowisko, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu nie uzasadniają przyznania mu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej jest również prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II CKN 341/98, OSNC 1999/6/123 i z dnia 18 marca 1999 r. sygn. akt I CKN 1046/97, OSNC 1999/10/178). Należy podkreślić, że charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, NSA uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. W świetle powyższych wywodów zgodzić należy się ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że wnioskodawca nie podjął czynności, które można by uznać za faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. Zasadnie Sąd I instancji argumentował, że za udzielenie takiej pomocy nie może być uznanie samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. W szczególności nie złożył w imieniu strony skarżącej żadnego pisma procesowego, czy też skargi kasacyjnej, bądź opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.