III SA/Łd 562/13
WyrokWSA w Łodzi2013-09-11
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Ewa Alberciak, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ sanitarny może obciążyć przedsiębiorcę kosztami badań produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że są one środkami zastępczymi, nawet jeśli postępowanie dotyczące zakazu wprowadzania tych produktów do obrotu nie zostało jeszcze zakończone?Ratio decidendi
Organ sanitarny ma prawo obciążyć przedsiębiorcę kosztami badań produktów, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że są one środkami zastępczymi i stanowią zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi. Obowiązek poniesienia tych kosztów wynika z ustawy, a ich zasadność jest niezależna od ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zakazu wprowadzania produktów do obrotu. W przypadku stwierdzenia, że produkty nie stanowią zagrożenia, koszty te podlegają zwrotowi.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. została obciążona opłatą w wysokości 1 845,00 zł tytułem kosztów badań trzech produktów ("One Fire", "Brown Fire", "Pink Fire"), co do których istniało uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Badania przeprowadzone przez Narodowy Instytut Leków potwierdziły obecność substancji psychoaktywnych. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, niezastosowanie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz przedwczesność decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, , Protokolant Specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za poniesione koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 27c ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 27 i art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2005 r. nr 179, poz. 1485 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., po rozpoznaniu odwołania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...]r.w przedmiocie obciążenia spółki opłatą w kwocie 1 845,00 zł z tytułu poniesionych kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny i badania składu jakościowego trzech prób produktów o nazwie: "One Fire" pobranego przez pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. w dniu 28 sierpnia 2012r. w sklepie "Śmieszce Rzeczy" ul. [...] w R. oraz "Brown Fire" i "Pink Fire" przejętych od organów Policji, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. obciążył "A" Spółkę z o.o. z siedzibą w P. opłatą w kwocie 1 845,00 zł tytułem poniesionych kosztów za badania składu jakościowego trzech prób produktów o nazwach: "One Fire" oraz "Brown Fire" i "Pink Fire", co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi, wprowadzanych do obrotu przez firmę "A’" z o.o. w sklepie "Śmieszne Rzeczy" ul. [...] w R.
Od powyższej decyzji pełnomocnik spółki złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji, a także uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów tej ustawy; 2) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób który miał wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez brak uzasadnienia decyzji (zarówno faktycznego, jak prawnego), a w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów na podstawie, których organ uznał, że badania były potrzebne i były przeprowadzone zgodnie z prawem; 3) art. 27 ust. 4 ustawy o PIS poprzez jego zastosowanie i obciążenie kosztami badań stronę, pomimo że badania nie mogą być dowodem w żadnym postępowaniu, 4) art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku do tego podstaw faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po analizie posiadanej dokumentacji oraz rozpatrzeniu podniesionych argumentów uznał, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 28 sierpnia 2012r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. przeprowadził kontrolę w sklepie "Śmieszne Rzeczy" w R., przy ul. [...], należącym do "A" Sp z o.o. z/s w P. - po otrzymaniu informacji o wprowadzaniu przez sklep do obrotu produktów, co do których zachodziło uzasadnienie podejrzenia, że są środkami zastępczymi. W trakcie czynności kontrolnych PPIS w R. w oparciu o art. 84 c ust. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dokonał zabezpieczenia dowodów mających związek z przedmiotem i zakresem kontroli. Zabezpieczono próbki wyrobu o nazwie One Fire oraz przejęto od organów Policji próbki produktów o nazwie "Pink Fire" i "Brown Fire" (pismo Komendy Powiatowej w R. z dnia 21.09.20J2r. z ich przekazania) wraz z informacją, że produkty te uzyskano od osób, które nabywały produkty ww. sklepie, i wobec których zachodziło również uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Próbki ww. 3 produktów zostały przekazane do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w celu przeprowadzenia badań i oceny ich bezpieczeństwa. Na podstawie otrzymanego protokołu badań Narodowego Instytutu Leków z dnia 18 września 2012r. (NI-1084-12) stwierdzono, że produkt o nazwie "One Fire" zawiera syntetyczny kannabinoid UR-144, natomiast z protokołu badań z dnia 28 września 2012r. (NI-1188-12) wynika, że w produktach o nazwie "Brown Fire" i "Pink Fire" oprócz syntetycznego kannabinoidu UR-144 stwierdzono również pentedron -- tzn. substancje wykazujące działanie psychoaktywne, co oznacza, iż takie produkty mogą być zaklasyfikowane jako środki zastępcze. Wyniki badań potwierdziły psychoaktywne działanie i klasyfikację produktów jako środki zastępcze mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - przez środek zastępczy rozumie się substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Stosownie do treści art. 44c ust. 1 cyt. ustawy, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1 ustawy, ponosi zgodnie z ust. 4 strona postępowania.
Organ wskazał, że wysokość kosztów za przeprowadzoną ocenę i badania ww. produktów ustalono na podstawie wystawionych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie faktur: faktury VAT nr 00052/CF/09/12 z dnia 21 września 2012r., w której wskazana została wartość brutto 615 zł oraz faktury VAT nr 00080/CF/09/12 wystawionej w dniu 28 września 2012r. (wartość brutto 1 230 zł). Łączną opłatę w wysokości 1 845,00 zł należało wnieść w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji na konto PPIS w R.
Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ uznał, że są nieuzasadnione. Organ stwierdził, że przepis art. 108 k.p.a. nie został naruszony, ponieważ decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem organu nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty, tj. zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r., a także art. 7, 11, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w wyniku przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie badań zabezpieczonych produktów, co do których istniało uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi - zostało potwierdzone ich psychoaktywne działanie stwarzające zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, a tym samym jest to dowodem wprowadzania przez stronę skarżącą do obrotu środków zastępczych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczące się przed organem II instancji zostało zakończone wydaniem przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. postanowienia z dnia [...] r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji nr [...] w R. z dnia [...]r. zakazującej "A" Spółce z o.o. wprowadzania do obrotu produktu o nazwie "One Fire" oraz decyzji PWIS w Ł. z dnia [...] r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję PPIS w R. z dnia [...] r. zakazującej wprowadzania do obrotu produktów o nazwie "Pink Fire " oraz "Brown Fire ".
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki podnosił zarzuty takie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. - naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów tej ustawy, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób który miał wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez brak uzasadnienia decyzji (zarówno faktycznego, jak prawnego), a w szczególności poprzez niewskazanie faktów i dowodów na podstawie, których organ uznał, że badania były potrzebne i były przeprowadzone zgodnie z prawem, - naruszenie art. 27 ust. 4 ustawy o PIS poprzez jego zastosowanie i obciążenie kosztami badań stronę, pomimo, że badania nie mogą być dowodem w żadnym postępowaniu, - naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Pełnomocnik spółki wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że zatrzymanie produktów, a więc i pobranie próbek nastąpiło z naruszeniem m.in. przepisu art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podał, że przed zakończeniem postępowań toczących się przed organem II instancji i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie zatrzymania badanych produktów niemożliwym jest ustalenie, czy obowiązek zapłaty przez spółkę kosztów przeprowadzania badań faktycznie powstanie. Do chwili rozstrzygnięcia spraw przez organ II instancji niemożliwa jest także właściwa ocena zasadności przeprowadzenia badań i ich legalności. Przepis art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nakłada na stronę obowiązek pokrycia niezbędnych kosztów przeprowadzonych badań. Zdaniem strony, wyniki badań, zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie mogą stać się dowodem w żadnym toczącym się postępowaniu. Zasadność przyjętego założenia jest badana przez organ drugiej instancji jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Skarżona decyzja jest zatem w ocenie strony skarżącej przedwczesna, gdyż na obecnym etapie sprawy nie sposób ocenić "niezbędności" przeprowadzonych badań.
Ponadto pełnomocnik podniósł, że organ nie wskazał dlaczego korzystał z usług Narodowego Instytutu Leków, a nie innych, może tańszych, ośrodków badań.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. w przedmiocie obciążenia "A" Spółki z o.o. z siedzibą w P. opłatą za poniesione koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badania składu jakościowego trzech produktów, tj. "One Fire", "Brown Fire" i "Pink Fire".
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. 2011 r. nr 212, poz.1263 ze zm.).
Stosownie do treści art. 1 ww. ustawy Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami wskazanym w tym przepisie - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.
Podkreślić należy, że katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego.
Uprawnienie do wydania decyzji w niniejszej sprawie związane jest z unormowaniami wynikającymi z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Stosownie zaś do treści art. 44 b tej ustawy zakazuje się wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Z definicji ustawowej wynika, że środek zastępczy to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Natomiast wprowadzanie do obrotu - to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).
Zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Przepis art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 sierpnia 2012 r. została przeprowadzona przez pracownika działającego na podstawie upoważnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego kontrola w sklepie "Śmieszne Rzeczy" przy ul. [...] w R., należącym do strony skarżącej. Kontrola została przeprowadzona w związku informacją otrzymaną z Komendy Powiatowej Policji w R. i Posterunku Policji w L. W. o prowadzonym postępowaniu w związku z pobytem w Szpitalu Powiatowym w R. osoby dorosłej, która nabyła w sklepie "Śmieszne Rzeczy" 4 produkty oraz osoby małoletniej, której również podano produkt zakupiony w tym sklepie.
Podczas kontroli pobrano próbki produktu "One Fire" w ilości 5 sztuk, co do którego zachodziło uzasadnione podejrzenie, że jest środkiem zastępczym. Ponadto od Policji przejęto pobrane próbki produktów o nazwach "Pink Fire" i "Brown Fire", które zostały zakupione w ww. sklepie, a wobec których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Wyżej opisane próbki produktów zostały przekazane do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w celu przeprowadzenia badań i oceny ich bezpieczeństwa.
W protokole badań z dnia 18 września 2012 r. nr NI-1084-12 Narodowy Instytut Leków w Warszawie podał, że w produkcie "One Fire" zidentyfikowano: 1. "Analog strukturalny substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii: UR 144, tj. substancję wykazującą działanie psychoaktywne; produkty zawierające tę substancję mogą być zaklasyfikowane jako środki zastępcze. Substancja ta może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto stwierdzono obecność niezidentyfikowanych związków stanowiących zanieczyszczenia, które mogą pochodzić zarówno z syntezy substancji aktywnych jak i z niewłaściwych warunków wytwarzania i/lub przechowywania produktów gotowych.
W protokole kontroli z dnia 28 września 2012 r. nr NI-1188-12 dotyczącym produktów "Brown Fire" oraz "Pink Fire" Narodowy Instytut Leków w Warszawie podał, że w badanych produktach zidentyfikowano: 1. Analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii: syntetyczny kannabinoid UR 144, śladowe ilości pentedronu, tj. substancje wykazujące działanie psychoaktywne; produkty zawierające te substancje mogą być zaklasyfikowane jako środki zastępcze. Substancja ta może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi; 2. aminokwas – walinę; 3. Ponadto stwierdzono obecność wielu związków stanowiących zanieczyszczenia (np. syntetyczny kannabinoid A-836,339 w obu próbkach), które mogą pochodzić zarówno z syntezy substancji aktywnych jak i niewłaściwych warunków wytwarzania i/lub przechowywania produktów gotowych.
Wobec powyższego wystąpiła okoliczność określona w art. z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj. wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym.
Zgodnie z treścią przepisu art. 27c ust. 4 wymienionej ustawy koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania. W myśl ust. 4 art. 27c ustawy w przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że opisane powyżej próbki produktów zostały poddane badaniom niezbędnym do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Z tej też racji koszty poniesione za badanie składu jakościowego, podane w wystawionych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie fakturach: z dnia 21 września 2012 r. nr 00052/CF/09/12 oraz z dnia 28 września 2012 r. nr 00080/CF/09/12, w łącznej kwocie 1 845 zł - zasadnie obciążają skarżącą spółkę, zgodnie z treścią art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Strona skarżąca została obciążona kosztami badań 3 próbek produktów, tych które zostały uznane za środki zastępcze, brak jest więc podstaw, aby kwestionować prawidłowość zaskarżonej decyzji. Koszty badań wynikają z faktur VAT i przedstawionej kalkulacji kosztów znajdującej się w aktach sprawy.
Podkreślić przy tym należy, że stan faktyczny ustalony przez organy, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, że kontrola w sklepie została przeprowadzona, oraz że pobrane próbki zostały poddane badaniom.
Nie ulega także wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ miał podstawy do przyjęcia, że zachodzi podejrzenie, iż produkty sprzedawane w sklepie "Śmieszne Rzeczy" w R. mogą być środkami zastępczymi, a więc zachodziło uzasadnione podejrzenie, że produkty sprzedawane w tym sklepie stwarzają zagrożenie zdrowia i życia ludzi.
Zauważyć należy, że jedyną przesłanką obciążenia strony postępowania kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań, które mają wyjaśnić, czy produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi jest tylko wystąpienie uzasadnionego podejrzenia, że produkt takie zagrożenie stwarza. Prawo pobierania próbek do badań laboratoryjnych zawsze przysługuje państwowemu inspektorowi sanitarnemu lub Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu w związku z wykonywaną kontrolą, co wynika z art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Odnosząc się więc do zarzutu dotyczącego tego, że zaskarżona decyzja jest przedwczesna, gdyż na obecnym etapie nie sposób ocenić "niezbędności" przeprowadzenia badań wskazać należy, że jest on niezasadny. Państwowy Inspektor Sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą miał wynikające z ustawy prawo do pobierania próbek produktów do badań laboratoryjnych i był nie tylko uprawniony, ale także zobowiązany do podjęcia szybkich i skutecznych działań ze względu na przedmiot ochrony, jakim było w tym wypadku zdrowie i życie ludzkie. Niezbędność tych badań w sposób oczywisty wynikała z zawiadomienia Policji o hospitalizacji w Szpitalu Powiatowym w R. osób, które spożyły nabyte w sklepie strony produkty. Dlatego, w ocenie Sądu, dla bytu prawnego zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia fakt toczących się postępowań w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu ww. produktów. Na tym etapie sprawy istniały zatem podstawy do obciążenia skarżącej kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań produktów. W przypadku bowiem stwierdzenia, że produkty nie stwarzają zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione przez stronę postępowania są jej zwracane zgodnie z art. 27c ust. 5 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze na wstępie podkreślić raz jeszcze należy, że przedmiotem postępowania nie jest ocena prawidłowości przeprowadzenia kontroli przez organy Inspekcji Sanitarnej, lecz ocena legalności decyzji określającej stronie wysokość kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny, czy produkty przez nią sprzedawane stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi i badań składu jakościowego tych produktów. Poza zakresem rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje więc zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów uzyskanych w wyniku kontroli, przeprowadzonej z naruszeniem przepisów ustawy. Niemniej odnosząc się do tego zarzutu pełnomocnika strony należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447) mają zagwarantować, aby prowadzenie, podejmowanie działalności gospodarczej było wolne dla każdego na równych prawach, ale z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa (art. 6 ust. 1 ustawy). Nie gwarantują one zaś swobody działalności gospodarczej sprzecznej z prawem. Wykonując swoje zadania, w szczególności w zakresie nadzoru i kontroli, właściwy organ ma obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorczy. Przedsiębiorca jest zaś zobowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska (art. 79 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i 5 , art. 80 ust. 2 pkt 2 i 4 ). Jednym z takich warunków jest zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium RP środków zastępczych, czyli substancji używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Takie zaś środki zostały niewątpliwie zabezpieczone w trakcie kontroli w sklepie "Śmieszne Rzeczy w P. w dniu 28 sierpnia 2012 roku oraz u osób, które nabyły je w tym sklepie, co wykazały badania przeprowadzone w Narodowym Instytucie Leków w Warszawie.
Gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 7,art.11, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewykazanie, poza niezbędnością badań, także powodu dla którego PPIS skorzystał z usług Narodowego Instytutu Leków, a nie innej jednostki badawczej stwierdzić należy, że wybór placówki badawczej, która ma przeprowadzić badania laboratoryjne należy wyłącznie do organu inspekcji sanitarnej i pozostaje poza zakresem wpływu i oceny strony. Ponadto stwierdzenia zawarte w skardze o tym, że w innej placówce takie badania są znacznie tańsze są zupełnie gołosłowne.
Decyzji nie został również nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a zatem zarzut w tym zakresie nie jest także uzasadniony.
Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
k.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło