II OZ 1205/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 473/13 o oddaleniu wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie rozbiórki budynku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. oddalił wnioski A. Z. z dnia 2 maja 2014 r. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego oraz z dnia 12 stycznia 2015 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Pismem z dnia 22 maja 2013 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie sprzeciwu w sprawie rozbiórki budynku. Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 r., Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wezwała A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Następnie skarżący wystąpił na urzędowym formularzu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. Sąd I. instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy wobec nieujawnienia źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II OZ 919/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie. Na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 12 listopada 2013 r., w związku z ww. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 5 czerwca 2013 r., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. WSA w Olsztynie ponownie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał m. in., że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prezentowane stanowisko, zgodnie z którym niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 p.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie do swojej sytuacji majątkowej, gdy ta w oparciu o przedłożone dotychczas informacje jest uznawana za niepełną bądź budzącą wątpliwości (niewiarygodną), uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy. Stwierdził, że z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niemożliwe okazało się ustalenie jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej. Udzielane bowiem przez skarżącego wyjaśnienia, przedstawiane dowody nie w pełni obrazują rzeczywistą sytuację materialną skarżącego. Skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe to jego wniosek nie mógł być uwzględniony. Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 244/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie. W związku z powyższym skarżący został ponownie wezwany do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu od skargi w zawitym terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do wykonania zarządzenia, a zatem do uiszczenia wpisu od skargi zostało skarżącemu doręczone w dniu 24 kwietnia 2014 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął 2 maja 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący wpisu nie uiścił, ale złożył kolejny wniosek o częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego oraz wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Pismem z dnia 12 stycznia 2015r. A. Z. wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną od ww. postanowienia, ponadto złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 16 marca 2015r., II SA/Ol 473/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę kasacyjną wniesioną osobiście przez A. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2014r., sygn. akt II SA/Ol 473/13. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. Sąd I. instancji odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie. Następnie postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. Sąd I. instancji oddalił powyższe wnioski A. Z. z dnia 2 maja 2014 r. oraz z dnia 12 stycznia 2015 r. w zakresie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji stwierdził, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie (w niniejszej sprawie – dwukrotnie), nie uchyla skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jest to tym bardziej istotne w sprawie, w której trzeci i czwarty wniosek skarżącego o prawo pomocy nie wskazuje na jakiekolwiek nowe okoliczności, które byłyby nieznane przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków skarżącego. Zażalenie od ww. postanowienia zostało sporządzone i wniesione osobiście przez A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W przedmiotowym postępowaniu dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie: - postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, - postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny odpowiednio postanowieniami z dnia 30 października 2013 r. oraz z dnia 14 marca 2014 r. oddalił zażalenia na powyższe postanowienia. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13). Oceniając ponowne wnioski A. Z. o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że Sąd I. instancji zasadnie stwierdził, że skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi na wcześniejszym etapie postępowania skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.