I SA/Sz 357/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółka Komandytowo Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty planistycznej wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia 4 marca 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie o utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 października 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy K. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty planistycznej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że K. I. Spółka z o.o., zwróciła się w dniu 26 września 2012r. z prośbą o rozłożenie na [...] rat opłaty planistycznej orzeczonej trzema decyzjami Prezydenta Miasta z 13 lipca 2012 r. z powodu zbycia przez Spółkę w dniach 17 maja 2011 r., 29 czerwca 2011 r., i 10 listopada 2011 r. nieruchomości położonych w [...]. Zbycie nieruchomości nastąpiło przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie planu miejscowego mającego wpływ na zwiększenie wartości nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku Spółka zaproponowała raty po [...] zł, każda płatne do 10 dnia miesiąca poczynając od października 2012 r. Wniosek umotywowała tym, że nie posiada środków, które pozwoliłyby na jednorazową płatność kwoty opłaty. Wszystkie uzyskane środki Spółka zaangażowała w rozwój. Nadto, Spółka spłaca liczne kredyty zaciągnięte jeszcze przed sprzedażą nieruchomości i ustaleniem wysokości opłaty planistycznej. Kredyty są zabezpieczone na nieruchomościach, które stanowią w przeważającym zakresie majątek Spółki. Niemniej Spółka zastrzega, że posiada majątek pozwalający na uiszczenie opłaty planistycznej w zaproponowanych we wniosku ratach. Decyzją z dnia 24 października 2012 r., Prezydent Miasta odmówił rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu opłaty planistycznej. Wniosek został rozpatrzony w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej i ustawy Ordynacja podatkowa. Jak wskazał organ I instancji, ze złożonych oświadczeń Spółki wynika, że ubiegając się o pomoc de minimis wskazała na to, iż odnotowuje rosnące straty, jej obroty maleją, zmniejsza się przepływ środków finansowych, zwiększa się suma zadłużenia, rosną odsetki od zobowiązań, co jest wynikiem zaciągnięcia zobowiązań kredytowych ale wartość aktywów netto Spółki nie zmniejsza się. Trudności w zakresie płynności finansowej spowodowane są znacznymi nakładami poniesionymi na inwestycje. Spółka oświadcza jednak, że jest w stanie odzyskać płynność finansową poprzez realizacje nowych kontraktów. W ocenie organu z powyższych okoliczności wynika, że w okresie 2 lat poprzedzających datę wystąpienia o udzielenie pomocy de minimis sytuacja ekonomiczna Spółki nie była zagrożona. Z zaświadczenia nr [...] o pomocy de minimis udzielonej przez Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wynika, ze Spółka w 2010 r. otrzymała pomoc publiczną o wartości [...] zł. Jak wskazał organ, zgodnie ze stosownymi przepisami, ponieważ wartość pomocy indywidualnej wraz z wartością pomocy udzielonej w ciągu 2 lat poprzedzających nie przekracza równowartości 200 tys. Euro, nie zakłóca i nie zagraża zakłóceniem konkurencji, nie podlega przepisom art. 87 ust. 1 Traktatu UE. Rozpatrzywszy sprawę w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 67a organ ustalił, że Spółka nie spełnia żadnej z koniecznych przesłanek ustawowych, to jest, nie stwierdzono, aby w jej sytuacji wystąpił ważny interes podatnika czy interes publiczny. Przedstawiwszy treść tych przesłanek organ stwierdził, że trudności finansowe, na które wskazuje Spółka, nie zostały spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi, losowymi i to w takim stopniu, że zapłata jednorazowa należności zachwiałaby egzystencją strony. Nakłady na rozwój Spółki, spłata kredytów nie stanowią przesłanki do udzielenia ulgi. Sytuacja finansowa Spółki jest wynikiem splotu autonomicznych decyzji gospodarczych podatnika oraz ryzyka gospodarczego. Organ podkreślił, że kwestię udzielenia wnioskowanej ulgi należy rozpatrywać w kontekście konkretnego dochodu, którym Spółka dysponowała, a przede wszystkim dochodu uzyskanego ze sprzedaży działek, co stanowiło kwotę [...] zł. Przedłożony materiał dowodowy oceniony został pod kątem dwojakich przepisów, ale w świetle żadnych Spółka nie kwalifikuje się do udzielenia jej ulgi w postaci rozłożenia na raty opłaty planistycznej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, K. I. Spółka z o.o. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, zarzucając organowi błędy w ustaleniach faktycznych i brak zbadania sytuacji Spółki. W uzasadnieniu odwołania, Spółka ponownie wskazała na trudności finansowe spowodowane spłatami kredytów i inwestycjami. Brak środków na opłatę planistyczną, Spółka tłumaczyła tym, że całość środków przeznaczona jest na bieżące utrzymanie, płacenie podatków oraz rat kredytowych. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie wskazało, że wnioski o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których należą między innymi opłaty planistyczne, są rozpatrywane, w myśl art. 64 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przy zastosowaniu odpowiednich przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Organ odwoławczy wskazał, że w zakresie udzielania ulg wyłączną kompetencję posiada organ I instancji, którym w tej sprawie jest Prezydent Miasta. W postępowaniu odwoławczym Kolegium, nieposiadające takich kompetencji, przeprowadza tylko kontrolę postępowania organu I instancji z punktu widzenia jego legalności, czyli zgodności z prawem. W kręgu zainteresowania Kolegium leży też ocena, czy wnioski, które doprowadziły organ I instancji do podjęcia zaskarżonej decyzji, są zgodne z zasadami prawa mającego zastosowanie w sprawie, zasadami logiki i powszechnie uznawanymi normami społecznymi oraz z zasadami współżycia. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji na piśmie wskazał stronie, w jaki sposób i jakimi dowodami powinna uzasadnić swój wniosek. Następnie poddał ocenie tak zgromadzony materiał dowodowy. W świetle przepisów, ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o pomoc ze środków publicznych, dlatego w ocenie organu odwoławczego, zarzuty odwołania odnoszące się do braku zbadania przez organ sytuacji Spółki są nietrafne. Organ I instancji dokonywał oceny takiego materiału dowodowego, jaki przedłożyła skarżąca. Na jego podstawie organ ustalił, że strona jest w takiej sytuacji finansowej, która wyklucza pomoc de minimis udzielaną w trybie przepisów wspólnotowych o pomocy publicznej, jednocześnie po jej stronie nie zaszły żadne przesłanki, które uzasadniłyby udzielenie pomocy w trybie przepisów podatkowych. Organ odwoławczy wskazał następnie, iż decyzje w zakresie stosowania ulg podatkowych mają charakter, tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet przy istnieniu uzasadnionego interesu podatnika w okolicznościach konkretnej sprawy organ nie musi przyznać ulgi. Jeżeli organ I instancji (Prezydent Miasta) w ramach uznania administracyjnego odmówił rozłożenia na raty należności, to Kolegium nie może wkraczać w rozstrzygnięcie organu zwłaszcza, jeżeli organ podatkowy dokonał prawidłowych ustaleń, co do sytuacji strony, a w trakcie postępowania nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego. W tej sprawie ustalenia organu I instancji odnoszące się do braku przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego są prawidłowe. W ocenie organu odwoławczego, przesłanki owe zaszłyby tylko wówczas, gdyby trudna sytuacja finansowa niepozwalająca na jednorazową zapłatę kwoty opłaty planistycznej bez narażenia bytu strony, spowodowana została nie dającymi się przewidzieć zdarzeniami o charakterze wyjątkowym, nagłym, przez które strona pozbawiona została środków finansowych w stopniu uniemożliwiającym zapłatę należności publicznej. O żadnych takich okolicznościach w sprawie nie wiadomo. Spółka prowadzi zwykłą niezakłóconą działalność gospodarczą, w której, jak w każdej działalności, raz jest lepiej, raz gorzej. Jak sama zauważa, posiada znaczny majątek w nieruchomościach, poczyniła i czyni liczne inwestycje. Korzysta z kredytów bankowych, co też świadczy o jej niezłej kondycji, bo udowadnia, tzw. zdolność kredytową. Poza dyskusją pozostaje fakt, że Spółka dokonała sprzedaży nieruchomości za kwotę ponad [...] złotych ([...] zł ). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie da się obronić tezy, że z tej kwoty Spółka nie mogła wydzielić drobnej części na uiszczenie opłaty planistycznej. Opłata planistyczna jest świadczeniem publicznoprawnym wynikającym z powszechnie obowiązujących przepisów (organ administracyjny tylko ją konkretyzuje w decyzji) i jako taka winna mieć pierwszeństwo w zapłacie przed wszelkimi zobowiązaniami o charakterze cywilnoprawnym. Nie można więc tłumaczyć się tym, że spłata kredytów pochłania środki finansowe, których nie można przeznaczyć na uiszczenie świadczenia publicznoprawnego. Z drugiej strony udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty świadczenia publicznoprawnego po to, aby strona zobowiązana mogła bez przeszkód spłacać kredyty i inwestować w rozwój firmy, byłoby zdaniem organu odwoławczego, rażącym naruszeniem prawa i zasad współżycia społecznego, ponieważ uwalniane w ten sposób środki należące się budżetowi społeczności gminnej, posłużyłyby ułatwieniu prowadzenia działalności gospodarczej jednemu z podmiotów, nie mówiąc o tym, że byłoby to nieuzasadnione niczym uprzywilejowanie jednego przedsiębiorcy kosztem całej społeczności gminnej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie wniosku skarżącej. Rozstrzygnął w granicach tego wniosku, i udzielał informacji o środkach dowodowych. Kolegium nie dopatrzyło się również nieprawidłowości w procesie decyzyjnym. Organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił brak przesłanek do wspomożenia Spółki na podstawie przepisów unijnych, jak również brak przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego określonych w Ordynacji podatkowej i podjął słuszną decyzję. Organ odwoławczy wskazał również, iż podniesionej w odwołaniu kwestii odsetek Kolegium nie rozpatrywało, ponieważ nie mieści się ona w granicach postępowania o ulgę w spłacie świadczenia publicznoprawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, K. I. Sp. z o.o. S. K. A., wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do prowadzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 64 ust 1 i art. 67 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych w zakresie w jakim organ zarówno I jak i II instancji przyjął, iż brak jest podstaw do rozłożenia na raty opłaty planistycznej w kwocie [...],- zł, jak również poprzez przyjęcie że wyłączną i konieczną przesłanką warunkującą przyznanie ulgi jest "trudna sytuacja finansowa niepozwalająca na jednorazową zapłatę kwoty opłaty planistycznej bez narażenia bytu strony, spowodowana nie dającymi się przewidzieć zdarzeniami o charakterze wyjątkowym, nagłym, przez które strona pozbawiona została środków finansowych w stopniu uniemożliwiającym zapłatę należności publicznej", - błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, iż w odniesieniu do Spółki nie zachodzą okoliczności wskazujące na zasadność przyznania ulgi w zakresie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty planistycznej w wysokości [...],- zł należności głównej, jak również wobec przyjęcia, że w przypadku skarżącej nie zachodzi ważny interes uzasadniający uwzględnienie wniosku, przy jednoczesnym przyjęciu, że uwzględnienie wniosku oznaczałoby przerzucenie decyzji gospodarczych spółki na społeczność gminną, - naruszenie przepisów postępowania poprzez faktyczny brak zbadania, a w konsekwencji brak uwzględnienia sytuacji finansowej Spółki przy rozpoznawaniu wniosku spółki o udzielenie ulgi w spłacie tzw. "renty planistycznej" , jak również brak rozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, - naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, które to działanie powinno było być dokonane również przez organ odwoławczy, co uniemożliwiło skarżącej przedstawienie nowych dowodów dot. jej sytuacji finansowej, zwłaszcza wobec faktu powoływanie się przez organ II instancji na brak udowodnienia przesłanek warunkujących udzielenie ulgi, W ocenie Spółki zarówno kryterium ważnego interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego musi być oceniane przez dany organ indywidualnie, przy czym organ winien każdorazowo badać i rozważać okoliczności konkretnej sprawy. Aby ustalić ważny interes podmiotu występującego o daną ulgę (rozłożenie opłaty planistycznej w kwocie [...] zł na raty) - organ powinien sprawdzić przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy oraz to, jakie skutki dla danego wnioskodawcy wywołałaby konieczność zapłacenia danej kwoty (renty planistycznej). W ocenie skarżącej Spółki, błędne jest ustalenie organu II instancji jakoby Spółka obecnie nadal inwestowała swoje środki w rozwój spółki, co zdaje się w sposób nieuprawniony pośrednio wskazywać, iż pomimo "dobrej" sytuacji finansowej nie chce faktycznie uiścić opłaty planistycznej. W ocenie skarżącej sytuacja Spółki, tj. jej trudna sytuacja finansowa, fakt zaciągnięcia licznych zobowiązań kredytowych, fakt iż spółka zaangażowała wszystkie środki celem utrzymania się na rynku ( w tym w możliwość zawarcia umów o roboty budowlane) i w chwili obecnej nie dysponuje kwotą umożliwiającą jednorazowe uiszczenie opłaty uzasadnia pozytywne rozpoznanie wniosku. Skarżąca Spółka nadmieniła, że swoją zasadniczą działalność koncentruje w tzw. branży budowlanej. Trudna sytuacja finansowa Spółki wynika właśnie z faktu powszechnie znanego, tj. tzw. kryzysu budowlanego, który występuje już od dłuższego czasu, który to kryzys wpłynął również na funkcjonowanie wnioskodawcy, którego skutki Spółka odczuwa do dnia dzisiejszego. Skarżąca zarzuciła, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ I instancji czynił jakiekolwiek ustalenia, oraz co istotne by czynił jakiekolwiek rozważania na temat tego jakie skutki dla Wnioskodawcy wywołałaby konieczność zapłacenia danej kwoty, (renty planistycznej) jednorazowo, względnie jakie skutki pociągnęłoby za sobą domaganie się renty planistycznej w drodze działań egzekucyjnych. W tym zakresie spółka wskazuje, że ewentualne zajęcie jej kont mogłoby skutkować zachwianiem płynności finansowej spółki, zachwianiem terminowych spłat już dawno zaciągniętych kredytów. W ocenie Spółki, uznanie przez organy w zakresie uznaniowości, iż sytuacja spółki nie jest trudna i odmówienie udzielenia ulgi może nawet doprowadzić do sytuacji wypowiedzenia umów kredytowych przez instytucje finansowe, co nie dość, że pociągnęłoby za sobą daleko posunięte niekorzystne skutki dla Spółki, to dodatkowo czyniłoby również wątpliwym możliwość "szybkiej" spłaty opłaty z tytułu renty planistycznej. Skarżąca wskazała dalej, że z uwagi na już zaciągnięte kredyty na finansowanie działalności spółki, nie jest w stanie aktualnie uzyskać dodatkowego kredytu z banku na spłatę jednorazowo całej opłaty tytułem renty planistycznej. Skarżąca zauważyła jednocześnie, iż organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji popada w wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie stwierdza, iż trudna sytuacja finansowa skarżącej dyskwalifikuje w ogóle możliwość przyznania ulgi. Z drugiej strony organ wskazuje, że spółka znajduje się w dobrej kondycji finansowej, że spółka prowadzi zwykłą niezakłóconą działalność gospodarczą korzysta z kredytów bankowych co świadczy o jej niezłej kondycji. W ocenie skarżącej, jeśli organ uznaje za wykazany fakt trudnej sytuacji finansowej spółki, to winien również uwzględnić wniosek spółki o udzielenie ulgi poprzez rozłożenie opłaty planistycznej na raty za uzasadniony. Spółka wskazała , iż złożyła propozycję w zakresie ilości rat i ich wysokości, która to mogła zostać zmieniona w przypadku uznania przez organ prowadzący postępowanie, że Spółka jest w stanie dokonywać spłaty w wyżej kwocie niż zaproponowana. Spółka podkreśliła przy tym, że decyzje w zakresie przyznania ulgi są decyzjami uznaniowymi, jednak nie są to decyzje dowolne. Zdaniem skarżącej, organ I instancji jak i organ II instancji nie przeprowadził jednak w dostatecznym stopniu analizy sytuacji skarżącej oraz oceny w zakresie zaistnienia przesłanek uprawniających do uwzględnienia jej wniosku. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, że organ powinien przeprowadzić dokładną analizę stanu materialnego wnioskodawcy w celu rozłożenia zapłaty danej kwoty na taką liczbę rat, która byłaby możliwa do zapłaty w aktualnej sytuacji finansowej podatnika, przy czym raty te organ winien określić w sposób uzasadniony wszystkimi okolicznościami sprawy, mając przy tym na uwadze, aby udzielona ulga w wykonaniu zobowiązania możliwa była do wykonania. W tym zakresie brak jakichkolwiek ustaleń i rozważań zarówno organu I jak i II instancji. Pomimo konkretnych zarzutów oraz twierdzeń podniesionych w uzasadnieniu odwołania, brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do nich przez organ II instancji. W ocenie Spółki, błędne i nieuzasadnione jest również stanowisko organów obu instancji jakoby Spółka nie starała się zabezpieczyć kwot na poczet przyszłych płatności z tytułu opłaty planistycznej, ani nie poczyniła starań aby wywiązać się ze zobowiązań wpłacając wolne środki finansowe pomimo świadomości, że opłatę uiścić będzie musiała. Spółka nie miała bowiem możliwości bieżącego gromadzenia pieniędzy, z uwagi na to, że całość środków przeznaczana jest na bieżące utrzymanie, płacenie podatków oraz wskazanych wyżej spłat rat kredytowych, przy czym od daty sprzedaży nieruchomości do czasu określenia wysokości opłaty planistycznej przez organ I instancji upłynął znaczny okres czasu. Nadto, Spółka wskazała, że obowiązujące przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie dają możliwości naliczania ani odsetek podatkowych ani odsetek ustawowych w odniesieniu do opłaty planistycznej. Tym samym brak było jakikolwiek podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji w zakresie odmowy rozłożenia na raty odsetek od należności głównej, czego organ II instancji nie zauważył. W konsekwencji rozstrzygnięcie organu II instancji nie wyczerpuje w całości przedmiotu sprawy zainicjowanej wniesieniem odwołania przez skarżącą, zwłaszcza wobec konkretnie podniesionych w tym zakresie zarzutów w odwołaniu. Skarżąca Spółka podniosła również, że jej wniosek dotyczy rozłożenia na raty opłaty planistycznej określonych decyzjami Prezydenta Miasta z dnia 24 października 2012 r., zgodnie z której treścią, opłata planistyczna określona została wobec podmiotu o nazwie P. Sp. z o.o. Skarżąca zauważyła, że w chwili wydawania wskazanych decyzji P. Sp. z o.o. ( KRS nr [...]) nie istniała. Na długo przed wydaniem decyzji określającej wysokość opłaty planistycznej przez organ I instancji, spółka P. Sp. z o.o. wykreślona została z rejestru przedsiębiorców - tj. z dniem 28 listopada 2011 r. ( co związane było z przekształceniami i powstaniem nowego podmiotu - spółki K. Sp. z o.o. S.K.A.). Decyzja w zakresie określenia opłaty planistycznej obarczona jest tym samym wadą nieważności. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest zatem stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Badając w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję w aspekcie tak nakreślonych kryteriów, a przy tym niezależnie od zarzutów i wniosków skargi i bez związania powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji, uznając tym samym, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 października 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy K. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A., rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty planistycznej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca Spółka złożyła wniosek o udzielenie ulgi w zakresie zaległości w tzw. opłacie planistycznej (wraz z odsetkami) w kwocie [...] zł, orzeczonej trzema decyzjami Prezydenta Miasta z 13 lipca 2012 r., poprzez rozłożenie ww. kwoty na [...] rat ( każda w wysokości [...] zł, płatna do 10 dnia danego miesiąca). W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie posiada środków, które pozwoliłyby na jednorazową płatność wskazanej wyżej kwoty. Wszystkie uzyskane środki (ze sprzedaży nieruchomości) Spółka zaangażowała w rozwój działalności. Spółka wyjaśniła, że spłaca liczne kredyty zaciągnięte jeszcze przed sprzedażą nieruchomości i ustaleniem wysokości opłaty planistycznej. Kredyty są zabezpieczone na nieruchomościach, które stanowią w przeważającym zakresie majątek Spółki. Wyjaśniła, że ewentualne zajęcie jej kont mogłoby skutkować zachwianiem płynności finansowej Spółki, zachwianiem terminowych spłat już dawno zaciągniętych kredytów. Jednocześnie Spółka zastrzegła, że posiada majątek pozwalający na uiszczenie opłaty planistycznej w zaproponowanych we wniosku ratach. Skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, w istocie skargi podnosi, że organ zaniechał wyjaśnienia w sprawie stanu faktycznego, co do jej faktycznej sytuacji finansowej wskazując, że z materiału dowodowego nie wynika aby trudności finansowe, na które wskazuje Spółka, zostały spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi, losowymi osłabiającymi zdolność płatniczą Spółki na tyle, iż stanowi to konieczną przesłankę uzasadniającą rozłożenie opłaty planistycznej na raty. Na wstępie wskazać należy, że wnioski o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których należą między innymi opłaty planistyczne, są rozpatrywane, w myśl art. 64 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz.1240 ze zm). zwanej dalej: u.p.f., przy zastosowaniu odpowiednich przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i odpowiednich przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) zwanej dalej: O.p. W związku z powyższym, organ (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) rozpatrujący wniosek o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty świadczenia publicznoprawnego obowiązany jest ustalić, czy zachodzą przesłanki zastosowania tej ulgi określone w art. 67a O.p. Zgodnie z przepisem art. 67a O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zauważyć należy, że stanowiący podstawę decyzji w sprawie ulg w spłacie zobowiązań przepis art. 67a § 1 O. p., zawiera człon "z zastrzeżeniem art. 67b", który w sposób wyraźny odsyła do treści art. 67b. Pojawia się zatem pytanie o wzajemne relacje art. 67a i art. 67b O.p., w szczególności chodzi o to, czy przesłanki udzielenie ulgi podatkowej podatnikowi prowadzącemu działalność należy określać tylko na podstawie art. 67b, czy też z uwzględnieniem art. 67a, a więc, czy należy także ustalać istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 66/10 (opubl.: www.cbois.nsa.gov.pl), umiejscowienie tego członu w początkowej części przepisu wskazuje, iż podstawą udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych bądź jej odmowy w każdym przypadku - niezależnie od statusu podatnika - będzie art. 67a O.p.. Odesłanie do art. 67b O.p. należy natomiast rozumieć jedynie jako uzupełnienie normy prawnej wynikającej z art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez wykreowanie dodatkowych warunków udzielenia wnioskowanej pomocy podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą. Warunki te mają zastosowanie wyłącznie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z art. 67b Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a: 1) które nie stanowią pomocy publicznej; 2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) które stanowią pomoc publiczną (lit. a - m). Wprowadzone do Ordynacji podatkowej z dniem 1 września 2005 r. zmiany przepisów dotyczących udzielania ulg, polegające na specjalnych regulacjach odnoszących się do podatników prowadzących działalność gospodarczą, były konsekwencją konieczności dostosowania przepisów krajowych do przepisów wspólnotowych i przyjętych w porządku wspólnotowym zasad udzielania pomocy publicznej opartych na zakazie bądź ograniczeniu dopuszczalnej pomocy dla przedsiębiorców z uwagi na ryzyko zakłócenia konkurencji na rynku wspólnotowym. Udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, a zatem pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych sytuacjach, wynikających z uregulowań wspólnotowych. Jak już wyżej wskazano, ustawodawca, uwzględniając aspekt wspólnotowy omawianego zagadnienia, w przepisie art. 67b Ordynacji podatkowej wymienił trzy tryby udzielania przedsiębiorcom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych Powyższe rozważania prowadzą zatem do konkluzji, iż art. 67a O.p. nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o udzielenie ulgi złożonego przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z pominięciem art. 67b. Przyjęta zatem przez organy podatkowe wykładnia omawianych przepisów w rozważanym aspekcie nie była prawidłowa. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również orzecznictwie NSA. W wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 518/08 (opubl. Lex nr 552162), NSA wskazał, że skoro ulgi, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a przepis art. 67b Ordynacji podatkowej, określający formy pomocy tym podmiotom, uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a odnoszące się do art. 67b ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika (...). Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie wniosek o rozłożenie zaległości podatkowych na raty został złożony przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, organ podatkowy miał obowiązek zbadać, w jakim trybie ewentualna pomoc powinna zostać udzielona. Oprócz powoływanej regulacji art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej dodatkowe obowiązki w tym zakresie statuuje ustawa dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Biorąc pod uwagę łącznie przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stwierdzić należy, że zarówno informacje o trybie i przeznaczeniu pomocy publicznej, jak i dane określające dotychczasową historię korzystania wnioskodawcy z oferowanej przez państwo pomocy publicznej, stanowią warunek przyznania wnioskodawcy tej pomocy. Organ wydający decyzję winien w sposób precyzyjny z odwołaniem się do właściwych regulacji rozstrzygnąć o jaki rodzaj pomocy beneficjent się ubiega. Każda decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi podatkowej jest decyzją uznaniową, gdyż zwrot "może" oznacza, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z istoty uznania administracyjnego wynika uprawnienie organu podatkowego do swobody wyboru określonego rozstrzygnięcia. Pozostawienie przez ustawodawcę organowi wyboru w podjęciu decyzji nie oznacza dowolności, albowiem organ jest zobowiązany do ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi podatkowej, tj. istnienia ważnego interesu podatnika. W tym celu, organ musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy, gdyż w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego jest zobligowany do stwierdzenia, czy w sprawie występuje "ważny interes podatnika". Natomiast, w razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek, brak związania organu oznacza, że nie musi on uwzględnić wniosku i wydać rozstrzygnięcia na korzyść strony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach, tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (vide m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt: SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302) oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt: SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Pojęcie interes dłużnika lub interes publiczny nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o finansach publicznych. Przy wykładni tego przepisu należy zatem analogicznie odwołać się do orzecznictwa sądów administracyjnych ukształtowanego w sprawach podatkowych. Przepis art. 67a O.p. przy stosowaniu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych posługuje się tożsamymi dyrektywami wyboru - ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że skoro umorzenie (rozłożenie na raty) należności jest instytucją nadzwyczajną, to ważny interes dłużnika winien być utożsamiany także z sytuacjami nadzwyczajnymi, losowymi takimi jak klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwałą niezdolnością do zarobkowania wywołaną kalectwem, chorobą. Należy wskazać też na orzeczenia w których przyjęto, że sytuacja materialna dłużnika może być samodzielną podstawą w ubieganiu się o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności na podstawie art. 67a § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. I FSK 570/05 Lex nr. 187593). O ważnym interesie zobowiązanego może decydować jego sytuacja ekonomiczna, możliwość zarobkowania, jak również skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji obciążenia dla niego i jego najbliższej rodziny. Za ważny interes podatnika można uznać zarówno sytuacje nadzwyczajne o charakterze losowym wskutek których podatnik utracił majątek lub możliwości zarobkowania jak i normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, konieczność ponoszenia określonych wydatków, (tak wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r. SA/Sz 1753/98, niepubl). Pominięcie przez organ odwoławczy rozważań prawnych dotyczących oceny zasadności wniosku strony w kontekście art. 67a §1 O.p. oraz 67b §1 O.p stanowi w ocenie Sądu - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że ocena ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, o których mowa w art. 67a O.p. nie może być dokonywana w sposób subiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. wyrok NSA z 14 września 2001 r. sygn. akt III SA 1590/00, LEX nr 79619). Organy, oceniając istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego mają obowiązek rozważyć wszelkie okoliczności wpływające na ocenę tych przesłanek, w tym dotyczące sytuacji majątkowej podatnika, wpływu realizacji zobowiązania na sytuacje indywidualną strony, znaczenie społeczne zapłaty bądź zwolnienia podatnika od zapłaty podatku, a także okoliczności i przyczyny powstania zaległości. Nie ma też podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa (gminy), to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r. III SA 830/00, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z ważnym interesem obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dn. 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze specyfikę postępowania dotyczącego udzielenia ulgi płatniczej podkreślić trzeba, że (jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, w tym m.in. w wyroku NSA z 13 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 617/07, LEX nr 469711), aby decyzje uznaniowe nie były dowolne, winny zawierać uzasadnienie odpowiadające rygorom art. 210 § 4 O.p. Oznacza to, że uzasadnienie takiego orzeczenia nie może odwoływać się jedynie do ogólnych zasad postępowania podatkowego ale przekonywująco i jasno uzasadniać fakty, które odnoszą się do potwierdzenia istnienia lub nieistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uzasadnienie decyzji uznaniowej nie może pozostawiać wątpliwości, że wszystkie okoliczności zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Nie ulega wątpliwości, że wyczerpujące uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w niniejszej sprawie zawierać musi szczegółowe rozważania dotyczące genezy problemów finansowych Spółki, czy też skutków domagania się renty planistycznej jednorazowo bądź w drodze działań egzekucyjnych. Wyczerpujące rozpatrzenie wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu opłaty planistycznej musi także obejmować szczegółową analizę sytuacji ekonomicznej podatnika, który domaga się zastosowania ulgi płatniczej. Tymczasem ocena realnej możliwości (jednorazowego lub rozłożonego w czasie) wywiązania się przez stronę z tej powinności publicznoprawnej została całkowicie pominięta przez organ odwoławczy, który skoncentrował się na wielkości udzielonej już Spółce pomocy w spłacie jej zobowiązań. Jak więc wykazano powyżej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania poprzez nierozpoznanie wniosku strony w kontekście art. 67a § 1 O.p. Pominęło także istotne aspekty rzetelnej oceny ważnego interesu skarżącej oraz interesu publicznego w uwzględnieniu żądania strony, których szczegółowe rozważenie poprzedzać musi zastosowanie uznania administracyjnego. Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzystając ze swobody uznania administracyjnego ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaś decyzja winna spełniać ww. wymogi. Nadto, za zasadny należy uznać zarzut skarżącej, braku podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji w zakresie odmowy rozłożenia na raty odsetek od należności głównej. Przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) dotyczące opłaty planistycznej nie dają podstawy do orzekania w przedmiocie terminu do uiszczenia opłaty ani też o obowiązku zapłaty odsetek ustawowych w razie naruszenia tego terminu. Tym samym stwierdzić należało, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 decyzji organu I instancji nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zaś brak rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez organ II instancji stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie które poprzestało jedynie na przywołaniu art. 67 a §1 O.p. w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia, zasady dwuinstancyjności postępowania, stanowi w ocenie Sądu wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd dopatrzył się również naruszenia przepisu art. 200 § 1 O.p., który zawiera konkretyzację normy ujętej w art. 123 O.p. i stanowi procesową gwarancję realizacji uprawnień strony postępowania podatkowego w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z uwagi na brak kontradyktoryjności postępowania podatkowego, każda wypowiedź strony w sprawie może przyczynić się do realizacji zasady zupełności postępowania, o której mowa w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. i że art. 200 § 1 O.p. jest swoistym prawem strony "do ostatniego słowa", przez co należy rozumieć nie tylko prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, lecz również do ustosunkowania się co do zgłoszonych żądań przez inne strony. Prawo to dotyczy zatem jednego z bardzo ważkich uprawnień podatnika uczestniczącego w postępowaniu podatkowym w charakterze strony - prawa do zajęcia stanowiska w postępowaniu dowodowym i możliwości obrony swych racji w ostatniej fazie postępowania podatkowego, tuż przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy. Zawiadomienie strony o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego stanowi dla niej informację, że postępowanie dowodowe zostało w sprawie zakończone. Wypowiedzenie się zaś w kwestii tego materiału, które z oczywistych względów winno być poprzedzone zapoznaniem się z nim, umożliwia stronie kontrolę poczynionych ustaleń i stwarza jej często ostatnią możliwość wnioskowania o jego ewentualne poszerzenie. Dzięki uprawnieniu płynącemu z komentowanego przepisu, strona ma realną możliwość zweryfikowania akt sprawy pod kątem całości, zupełności i kompletności materiału dowodowego. Odnośnie zarzutu podniesionego dopiero na etapie skargi sądowoadministracyjnej, tj. nieprawidłowego określenia adresata decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta z dnia 10 sierpnia 2012 r., Sąd wskazuje, że powinien on być podniesiony przed organami podatkowymi, a nie w postępowaniu sądowym, gdyż sąd administracyjny nie zastępuje organów podatkowych w czynieniu ustaleń faktycznych, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięć tych organów. Reasumując, Sąd zauważa, że organ naruszył przepisy postępowania a przede wszystkim zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasadę swobodnej oceny dowodów, pominąwszy całokształt sytuacji, w której w chwili wydawania decyzji znajdowała się skarżąca Spółka, także w aspekcie rzetelności w wypełnianiu wcześniejszych zobowiązań wobec Państwa. Organ powinien też uzasadnić, dlaczego odmówił rozłożenia zaległości na raty, i odnieść się w tym zakresie do konkretnej sytuacji majątkowej skarżącej Spółki. Organ nie rozpatrzył wniosku w kontekście art. 67a § 1 O.p. z uwzględnieniem art. 67 b O.p. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. związana ze stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując odwołanie strony od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie rozważy zasadność tego żądania w kontekście art. 67a O.p. w związku z art. 67 b §1 O.p. a następnie podejmie decyzję w ramach uznania administracyjnego. W szczególności organ ten omówi i rozważy zdarzenia wskazywane przez stronę jako przyczyny uniemożliwiające jej zapłatę jednorazową opłaty planistycznej objętej wnioskiem o rozłożenie na raty oraz oceni zasadność żądania skarżącej w kontekście jej aktualnej sytuacji finansowej.