II FZ 1027/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 972/13 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 972/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. J. (dalej: podatnik, skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący, mimo wezwania referendarza sądowego, nie nadesłał żadnych dokumentów, które uwiarygodniłyby złożone przez niego wyjaśnienia dotyczące stanu majątkowego. Nie przekonująca okazała się argumentacja podatnika, który wskazał, że nie składa zeznań rocznych, ponieważ otrzymuje jedynie rentę. Sąd zauważył, że fakt pobierania renty nie zwalnia osoby fizycznej z konieczności składania rocznych zeznań podatkowych. Poza tym z wyjaśnień podatnika nie wynikało jakie koszty ponosi on w związku ze swoim utrzymaniem. Wyjaśnił jedynie, że żywi się w supermarketach lub też u mamy, nie utrzymuje domu, którego jest współwłaścicielem i nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący nie wyjaśnił gdzie zamieszkuje i jakie ponosi koszty utrzymania. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący podniósł, że z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje rocznego obliczenia podatku na druku PIT-40A, a podatnik jest zwolniony z samodzielnego obliczania zeznania rocznego i wysyłania go do właściwego Urzędu Skarbowego. Dlatego też przypisywanie skarżącemu obowiązków podatkowych nie ma uzasadnienia w powszechnie obowiązujących przepisach. Podatnik wskazał, że od 4 lat leczy się psychiatrycznie, a od 16 lipca do 13 września 2013 r. przebywał na Oddziale Całodobowym Kliniki Nerwic w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, co świadczy o ciężkim stanie zdrowia podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie przedkładając dokumentów i informacji do których był zobowiązany, podatnik nie dał szansy sądowi na dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe. Należy przy tym zauważyć, że żądanie od skarżącego przedłożenia powyższych dokumentów nie wiązało się dla niego z nadmierną uciążliwością zarówno finansową jak i czasową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podatnik mógł przewidzieć, że niedopełnienie obowiązku współdziałania z sądem administracyjnym i niezłożenie stosownych dokumentów będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.